"Fâtımîler" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(Yazım hatası düzeltildi)
Etiketler: Mobil değişiklik mobil uygulama değişikliği iOS uygulaması değişikliği
(düzeltme AWB ile)
Fatimi Devleti'nin dini temelini oluşturan ideoloji İsmaili Şiiler arasında Suriye'de Sekizinci [[İsmâilîyye]] [[İmâm]]i [[Vâfî ʿAhmed (ʿAbd Allâh bin Muhammed)|Ahmed El Vafı]] tarafından çıkartılan [[Yedicilik|Yedici İmâmet itikadı]]dir.<ref name="yeomans">Yeomans, Richard (2006) ''The Art and Architecture of Islamic Cairo'', Kahire: American University in Cairo Press ISBN 9781859641545 s. 43</ref> Sekizinci İsmâilîyye İmâmi Ahmed El Vafı, İsmâ‘îl bin Câfer el-Mûbarek’in oğlu Yedinci İmâm olan "Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Sâkır" ile devam ettiğine ve onun ceddinin Dördüncü Hâlife ve Birinci Şia imâmi olan [[Ali|Ali Bin Ebu Talip]]'in ve karısı Muhammed’in kızı [[Fatıma|Fatıma bint Muhammed]] olduğunu kabul ederler. Bu nedenle kurulan İsmailiyye Şii devleti "El-Fatimayyun" yanı "Fatimi Devleti" ismini almıştır. [[İsmâilîyye]]/[[Mustâlî]]/[[Davudî İsmailîlik]] itıkadına göre dokuzuncu imamdan onbirinci imama kadar olan imamlar (Dokuzuncu İmam [[Muhammed et-Taki|Ahmed bin ʿAbd Allâh bin Muhammed et-Takî]]; Onuncu İmam [[Razî ʿAbd Allâh|Ḥüseyn ibn Aḥmed ibn Abd Allāh al-Razī]] ve Onbirinci İmam [[Mehdi (Fatımi)|Ubeydullâh el-Mehdî Billâh]]) "gizlenen imam" olarak kalmışlar ve Abbasiler aleyhine ittikadlarının geliştirme kavgası yapmışlardır.
 
İmam El Mehdi imamlık doneminde Şii mezhebinin [[İsmaililiye]] itikadını yaymak için özel yetiştirilmiş da'iler kullanılmakta idi. Bu da'ilerdan biri Abdullah el-Şii idi. Bu kişi mezhebini yaymak için Hicaz'a Mekke'ye Hacca gitmişti. Burada [[Ifrikiyye]] 'den gelmiş Berber asıllı bir grup ile karşılaştı ve bunlar arasına yerleşti. Bu grup Berber kendilerinin batı Ifrikiyye'de yerleşik Berber Katama kabilesinden olduklarını ve bu bölgeyi idaresi altında tutan [[Aglebiler]] rejimine tümden düşman olduklarını ve direnişe geçerek nasıl fiilen tümden Ağlabilerden bağımsızlık kazandıklarını böbürlenerek anlatmakta idiler. Bu merkezi Sünni idaresinden hoşnutsuzluk ve kabilenin bağımsızlığı da'i Abdullah el Şii'nin tam istediği politik atmosferdi. Abdullah el-Şii bu Berber grup ile birlikte İfrikiyye'ye Katama kabilesinin yaşadığı bölgelere gitti. Buralarda Aglabiler idaresinden gayet hoşnutsuz ve bağımsızlık kazanmış Berberler arasında İsmailiyye Şiilik propagandası yapmaya başladı. Ağlabiler rejimi yıllarca politika ve yönetimde gayet yozlaşmış şekilde Berber tarımcı köylüleri sömürmekte idi. Berber köylüler, özellikle Katama kabilesi mensupları, tümden İsmailliye Şiilik mezhebini kabul ettiler ve da'i Abdullah el Şii onların politik yöneticisi ve askeri komutanı oldu. Fakat Abdullah el-Şii bu yönetim ve komuta görevinin Suriye'de saklı bulunan 11. İmam Ubeydullah el-Mehdi adına kulladığını açıkça ilan etmişti. Abdullah el-Şiii kendi mezhebine dönüştürdüğü Berberlerden bir ordu kurdu ve bu ordu başarılar kazandıkça gittikçe büyüdü. Bu Berber ordusu ile Abdullah el-Şii Ağlabilere bağlı şehirleri de eline gecirmeye başladı. Önce Mila, sonra [[Setif]] ve [[Kayrevan]] ve ne sonunda Ağlabiler başkenti olan Kayrevan yakında saray ve başkent şehir olan [[Rakka]]da bu Şii Berberi ordusunun eline geçti.
Babasını takiben 11. İmam Ubeydullah el-Mehdi Suriye'de Salamiye'de gizli olarak yaşamakta iken etrafa İsmailiyye Şiii yaymaya çalışmakta iken Sünni olan düşmanlarının devamlı baskısı altında bulunmakta idi. Suriye'de Abbasiler tarafından İsmailileri tümüyle ortadan kaldırmak amaçlı bir kampanya uygulanmakta idi. Sonunda Ubeydullah el-Mehdi bir tüccar sahte hüviyeti kullarak uzun bir yolculuktan sonra Mısır üzerinden karadan Ifrikiyye'ye erişti.
 
[[Fas]]'data [[Sijilmasa]]'ya gelip yerleşip kendini bir tacir gibi saklayıp bu bölgede bulunan halkı kendi itikadına dönüştürme kampanyası başlattı. Ubeydullah El Mehdi'nin yaymak istediği Şii mezhebinin İsmaili ittikadının inançları Sünni mezhebi inançlıları tarafından gayet değişik ve adetlere uymaz olarak karşılandı.<ref>Yeomans (2006)... s.4</ref> Bu bölge Aglabiler hükümdarı III. Zıdat Allah da İsmaili inançlarından hoşlanmadığı için çok geçmeden Ubeydullah el-Mehdi burada tutuklandı. Zaten bu hükümdarın ismen bağlı olduğu Bağdad'daki Sünni Abbasiler halifesini kökünden yıkma amaçlı olarak görülmekteydi ve benzer elemine etme kampanyası bu sefer Ifirikiyye'de de İsmailiyye mezhebini kabullenen Berberlere de uygulanmaya başladı.
 
Şii İsmailliye mezhebinden olanların arasında yaygın bir efsanevi beklenen mucize hikâyesine göre Ubeydullah El-Mehdi ve oğlu Mezopotomya bölgesinden Sijilmassa'ya gelmesi beklenen kutsal birer [[Mehdi]] idiler. Ubeydullah ve oğlu Sicilmassa halkı içinde dört yıl Arap asıllı Midrar aşiretinden olan idarecilerin, özellikle Prens Yasa'nın, gözüne görünmeden yaşadılar.<ref>Yeomans (2006)... s.43</ref>
=== Fatımiler Devleti'nin genişlemesi ===
 
Fatimiler Devleti büyümeye başladı. Önce [[Sicilya]] adasını içine aldı. Kuzey Afrika'da [[Atlas Okyanusu]] kıyılarından [[Kibta]]'ya kadar arazilerin yönetimini üzerine aldı.<ref name="yeomans"/> Ubeydullâh El Mehdi'nin üzerinde hüküm sürdüğü araziler üzerinde günümüzde [[Fas]], [[Cezayir]], [[Tunus]] ve [[Libya]] ülkeleri bulunmaktadır. Tüm bu arazileri Tunus'data yeni yaptırdığı başkenti olan [[Mehdia]]'dan yönetmekte idi. Fatimi Halife -İmamları olan [[Mansur (Fatımi)|El-Mansur Nasrillah]] (hüküm süresi: 946–953) ve [[Muizz (Fatımi)|El-Muizz Lainallah]] (hüküm süresi: 953–975) Fatimiler halifeleri olarak hüküm süre dönemlerinde önce başkentleri [[Kayrevan]]'dan; sonra Tunus yakınlarında bulunan (kurucusu olan "Mansur" lakaplı "İsmail Ebu Tahir İsmail Billah"'in lakabına atıfla) [[Mansuriye]] adı taşıyan başkentten devlet idaresini devam ettirdiler
 
Mısır o zaman ismen Bağdat'ta bulunan Abbasiler Devleti'ne bağlı olan ama gerçekte her şekilde bağımsız olan [[İksitler]] tarafından yönetilmekte idi. Fatimiler birkaç kere bu ülkeye ele geçirmek için saldırılar yapmışlardı ama başarı kazanamamışlardı. Fatimiler halifesi [[Muizz (Fatimi)|El-Muizz La Dinallah]] adına ünlü Fatimi generali [[Cevher es-Sıkıllî]] 959'da Mısır'ı eline geçirdi. Cevher o zaman Mısır'ı idare etmekte olan [[İkşitliler]] devletini ortadan kaldırdı. Cevher es-Sıkıllî İfrikkiye'de bulunan Halife Muizz Li-Dinillah'ın naibi olarak 969-973 döneminde Mısır'da hüküm sürdü. Bu dönem Mısır'da Fatimiler tarihinin en önemli dönemlerinin başında olduğu kabul edilmektedir.
780.670

değişiklik