"Denizci cumhuriyetler" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(→‎Dış bağlantılar: düzeltme AWB ile)
(düzeltme AWB ile)
 
== Genel bakış ==
[[Dosya:Le Repubbliche Marinare.jpg|thumb|leftsol|250px|Denizci cumhuriyetler (11. yüzyıl).<br/><small>Venezia = Venedik; Genova = Ceneviz</small>]]
[[Dosya:Map of Constantinople (1422) by Florentine cartographer Cristoforo Buondelmonte.jpg|rightsağ|thumb|250px|1422 yılına ait Konstantinopolis haritasında İtalyan ticaret merkezi olan Pera abartılı ölçüde büyük olarak resmedilmiştir.]]
Denizci cumhuriyetler şehir devletleriydi. Genellikle bağımsız cumhuriyet olarak örgütlenmişlerdi. Toprakları genellikle [[Doğu Roma İmparatorluğu]] eski topraklarıydı.<ref>Buna en büyük istisna Pisa ve Ceneviz’dir.</ref> Şehirlerde genelde benzer hükümet sistemleri egemendi, toplumsal ve ekonomik hayatta tüccar sınıflar ellerinde muazzam bir güç biriktirmiştir.
 
 
Denizci cumhuriyetlerin ömürleri birbirinden çok farklı olmuştur. Venedik, Ceneviz gibi cumhuriyetler Orta Çağın tamamını kapsayan dönemde bağımsızlıklarını koruyabilirken ancak [[Napolyon Bonapart]] döneminde işgal edilebilmiştir. Diğer cumhuriyetler ise [[Rönesans]] dönemi boyunca bağımsız kalabilmiştir. Pisa, [[Floransa]] egemenliğine boyun eğmiş, Ancona [[Papalık Devleti]] tarafından ele geçirilmiş, Amalfi de [[Normanlar]]ın işgaline maruz kalmıştır.
[[Dosya:Flag of the Republic of Amalfi.svg|leftsol|thumb|150px|Amalfi bayrağı]]
=== Amalfi ===
{{Ana madde|Amalfi Cumhuriyeti}}
Avrupa çapında önemli rol oynayan ilk denizci cumhuriyet Amalfi Cumhuriyeti olur. Arapların hakimiyetinden Akdeniz ticareti egemenliğini ele geçiren Amalfi tacirleri 10.yüzyılda İtalya’nın güneyinde ve Ortadoğu’da ticari üsler kurmuştur. Konstantinopolis şehrinde ilk ticari koloni kuran da onlardır. Amalfili tüccarlar kendi isimleriyle anılan yasaları oluşturarak ticarette gözetilmesi gerekenleri yazılı hale getirmiştir. 1039 yılında Amalfi, [[Salerno Prensliği]]nin denetimine girer. 1073 yılında [[Robert Guiscard]] şehri ele geçirir. Amalfi halkı 1096 yılında ayaklanarak bağımsızlığını ilan etse de 1101 yılında ayaklanma bastırılır. 1130 yılındaki isyan da bir yıl içinde bastırılacaktır. 1137 yılında şehir doğal afetler (özellikle sel baskınları) ve [[Normanlar|Norman]] istilaları sonucu güçsüz düşecek ve ticari bir merkez olma özelliğini [[Napoli]] şehrine kaptıracaktır.
[[Dosya:Ancona-Bandiera.png|leftsol|thumb|150px|Ancona bayrağı]]
=== Ancona ===
{{Ana madde|Ancona}}
774 yılından itibaren [[Papalık Devleti]] içinde yer alan Ancona, [[Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu]]nun yayılma etkisine maruz kalsa da 12.yüzyıla doğru bağımsızlığını kazanmaya başlar. Denizdeki hakimiyetleri Venedik egemenliğinin baskısı altında kalmış olsa da özellikle [[Doğu Roma İmparatorluğu]] ile yakın ticari ve ekonomik ilişkileriyle öne çıkar. Ragusa Cumhuriyeti ve [[Macaristan Krallığı]] ile çok iyi ilişkiler içinde olmuştur. Doğu Roma İmparatorluğu ile yakın ilişkilerine rağmen özellikle [[Osmanlı İmparatorluğu]] ve öncülleriyle iyi ilişkiler içinde olmuş, [[Türkler]]in İtalya ile olan ekonomik bağlantılarının ana halkası olmuşlardır. Ancona’nın bağımsız varlığı sürekli tehdit altında olmuş olmasına rağmen şehir devleti diğer hiçbir denizci cumhuriyete saldırmamıştır. 1532 yılında bağımsızlığını kaybederek [[Papa VII Clement]] döneminde Papalık Devleti’ne katılmıştır.
[[Dosya:Repubbliche marinare - fondachi anconitani.png|thumb|center|600px|Ticaret yolları ve Ancona denizcilik cumhuriyet depoları]]
[[Dosya:Flag of Genoa.svg|leftsol|thumb|150px|Ceneviz bayrağı]]
=== Ceneviz ===
{{Ana madde|Ceneviz Cumhuriyeti}}
15.yüzyılda [[Büyük Veba Salgını|salgın hastalıkların]] ve yabancı istilaların tehditi altında bulunan cumhuriyet 1528 yılında [[Andrea Doria]] komutasında yeniden eski görkemli günlerine dönecektir. Bu dönemde daha çok [[İspanya]] monarşisinin desteğiyle eski ticaret ağının kazançlarını yakalayacaktır. Bu dönemde İspanya’nın yanı sıra Fransa hakimiyetini de hisseden şehir, [[Napolyon Bonapart]] döneminde Fransız işgalini yaşar. 1815 yılında şehir [[Sardinya Krallığı]] egemenliğine girince şehir ekonomisinin bozulması üzerine tacirler ve ustalar [[Amerika]] kıtasına toplu şekilde göç etmiştir.
[[Dosya:Repubblica di Genova.png|thumb|center|600px|Cenevizlilerin siyasi etkisi (''Codex Latinus Parisinus'', 1395)]]
[[Dosya:Flag of the Republic of Pisa.svg|leftsol|thumb|150px|Pisa bayrağı]]
=== Pisa ===
{{Ana madde|Pisa Cumhuriyeti}}
11.yüzyılın başlarında Ceneviz ile ittifak halkinde olan Pisa Arapların Akdeniz’de yenilmesi üzerine [[Korsika]]’ya hakim olur ve [[Tiren Denizi]]nin denetimini ele geçirir. İzleyen dönemde güçlenen Pisa, [[Konstantinopolis]]’te ayrı bir ticari merkeze sahip olur. Pisalılar [[Birinci Haçlı Seferi]]’ne katılmış ve [[Kudüs]]’ün alınmasında yer almışlardır. Pisa cumhuriyeti 13.yüzyılda bir dönem müttefiki olan Ceneviz ile savaşın eşiğine gelir. 1284 yılındaki [[Meloria Muharebesi]]nde yenilen Pisa donanması çoğu denizaşırı topraklarının denetimi kaybedecektir.<ref>Bu kapsamda Korsika ve Sardinya’nın bir kısmı Ceneviz'e verilir</ref> 1324 yılında [[Aragon Krallığı]]nın Sardinya’yı işgal etmesiyle buradaki topraklarını tamamen yitiren cumhuriyet çeşitli ayaklanmaların başarısız olmasının ardından 1406 yılında [[Floransa]]’nın denetimine girer.
[[Dosya:Republic of Dubrovnik Flag.png|leftsol|thumb|150px|Ragusa bayrağı]]
=== Ragusa ===
{{Ana madde|Ragusa Cumhuriyeti}}
[[Dosya:Dubrovnik Republic in Croatia.png|rightsağ|250px|thumb|Günümüzdeki [[Hırvatistan]] içinde Ragusa'nın yeri]]
7.yüzyılın ilk yarısında şehir Doğu Akdeniz bölgesinde ticaret yapmaya başlar. 11.yüzyıl ile birlikte [[Adriyatik Denizi]]nde öne çıkan denizci ve ticaret şehri olur. Şehirdeki bilinen ilk yazılı ticari antlaşma 1148 yılında [[Molfetta]] şehriyle imzalanmıştır.
1204 yılında [[Dördüncü Haçlı Seferi]] esnasında Konstantinopolis’in düşmesiyle beraber şehir, Venedik egemenliğine geçer. Bu şekilde Ragusa ileride kurulacak olan cumhuriyetin kurumsal altyapısını kazanmış olur.<ref>Venedik hakimiyetindeki dönemde 1252 yılında Senato, 1272 yılında Ragusa Anayasası oluşturulmuştur</ref>
17.yüzyılla beraber [[Yeni Dünya]]’nın keşfi gibi etkenlerle azalan bölgesel ticaret yüzünden şehir duraklama dönemine girer. 1667 yılındaki depremde yaklaşık 5 bin kişiyi kaybeden şehir Fransa ve İngiltere yardımıyla yeniden kurulur. 1718 yılındaki [[Pasarofça Antlaşması]] ile egemenliği kabul edilen şehir 1798 yılında [[Avusturya İmparatorluğu]] tarafından işgal edilir. Şehir sonrasında 1808 yılında [[Napolyon Bonapart]] ordularınca alınacak ve [[İtalya Krallığı (1805-1814)|İtalya Krallığı]]na bağlanacaktır.
[[Dosya:Repubbliche marinare - fondachi e consolati ragusei.png|thumb|center|600px|Ragusa siyasi etkisi]]
[[Dosya:Flag of Republic of Venice.svg|leftsol|thumb|150px|Venedik bayrağı]]
=== Venedik ===
{{Ana madde|Venedik Cumhuriyeti}}
1.205.816

değişiklik