"Kristal Gece" sayfasının sürümleri arasındaki fark

"Kristal gece"nin mânâsı içeriğe ilâve edildi.
k (→‎Ayrıca bakınız: trakya olayları eklendi)
Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği
("Kristal gece"nin mânâsı içeriğe ilâve edildi.)
[[Dosya:DDR - Niemals wieder Kristallnacht.jpg|thumb|150px|[[Demokratik Almanya]]'da Kristallnacht anısına basılmış bir posta pulu.]]
 
'''Kristal Gece,''' ([[Almanca]]: ''Kristallnacht''), 1938'de [[9 Kasım]]|9. [[1938Kasım]] gecesi10. Kasım'a bağlayan gece, [[Almanlar|Nasyonal Sosyalist Alman]] [[nasyonalİşçi sosyalizmPartisi|nazilerNasyonal Sosyalist Parti]]ce, idâresi tarafından düzenlenen ve [[Yahudiler]]e aitâit ev, iş yeri ve [[sinagog]]lara yapılmış kanlı ve ölümcül saldırıların adıdır. O gece gerçekleşen yağma eylemleri sırasında ev, işyeri ve ibâdethanelerin tuz buz olmuş camları her yere saçılmış ve o meşûm gece ve o gecede yaşanan olaylar, halk arasında "kristal gece" şeklinde hatırlanır olmuştur. Olayların "resmî" asıl ismi, Almanca "''Novemberpogrom''", yâni "Kasım kıyımı"dır.
Bu saldırıların bahanesigerekçesi [[Paris]]'tekite meydana gelen bir [[suikast]]<nowiki/>ti. 1938'de Almanya ülkede yaşayan 17 bin Polonyalı Yahudiyi sınırdışı etti. Polonya tarafından da ülkeye kabul edilmeyen bu kişiler iki ülke arasında sıkışıp kaldı, çoğu soğuk, açlık ve hastalıktan yaşamını yitirdi. Bu kaderi paylaşanların arasında kendi ailesinin de bulunduğunu öğrenen 17 yaşındaki [[Herschel Grynszpan]], Paris'teki Alman Büyükelçiliği'ni basarak karşısına ilk çıkan kişi Konsolos yardımcısı [[Ernst vom Rath]]'ı vurdu. Hitler'in sağkolu Goebbels, bunun planlanarak düzenlenmiş bir Yahudi komplosu olduğunu öne sürerek Alman ırkının öcünü alması gerektiğini konuşmalarında halka empoze etti. Yahudilere karşı arada sırada yapılan saldırıları öven Goebbels, partisinin bu tür saldırı girişimlerinin olmayacağını, ancak bu tür olayların olması halinde asla müdahale edilmeyeceğini basın yoluyla duyurdu. Sivil ajanların da halkı kışkırtmasıyla Kasım'ın 9'unu 10'una bağlayan gece kanlı saldırılara göz yumuldu. Polis ve itfaiye olaylara kasıtlı olarak müdahale etmedi. Olaylar yer yer 13 Kasım'a kadar sürmüştür.
 
Geceye bu ad, saldırıdan sonra sokakları kaplayan cam kırıklarının ışıltılarından esinlenerek verilmiştir, ancak tartışmalıdır. Pogrom (katliam/kıyım) gecesi ya da Kasım pogromları olarak da anılır.
Gecenin sonunda 91 Yahudi öldürülmüş, yüzlercesi ağır yaralanmış, Yahudilere ait 7.500 dolayında iş yeri yağmalanmış, tahminen 177 [[sinagog]] yakılıp yıkılmış, pek çok mezarlık tahrip edilmişti.
 
Olaylar pek çok ülkede tepkiyle karşılandı. ABD, 14. Kasım günü büyükelçisini Berlin'den geri çekti.
 
== Ayrıca bakınız ==
2.382

değişiklik