Ana menüyü aç

Değişiklikler

{{ana|Hurufîlik|hülul|tenasüh|teslis|ibaha}}
[[Balım Sultan]], [[Alevilik|Alevi]]-Bektaşilere göre [[Pir|Pîr]]-î Sanî ''(İkinci [[Pir|Pîr]])''’dir. [[Alevilik]]-Bektaşilik araştırmacısı İngiliz J. K. Birge bu süreci [[Alevilik|Alevi]] toplumunun yorumuna göre yapar. Ona göre; “XIII. yüzyıldan başlayarak Küçük Asya’dan ismen ait oldukları çeşitli dinlerden karışmış öğeler içeren bir tür halk dini gelişti. [[Hacı Bektaş-ı Veli]]’nin harekete yardımcı olan gezginci ruhanî önderlerden biri olarak giderek artan bir biçimde üstünlüğü tanındı. Sadece [[Kırşehir]] yakınındaki köy adını ondan almakla kalmadı, fakat tüm Küçük Asya’da sayısız köyde onun adı [[Pir|Pîr]] olarak ünlendi. [[Balım Sultan]]’la kent içi ve yakınlarındaki tekkelerde daha yetkinleştirilmiş bir ritüel ve örgütlenme başladı. Bu örgütlenme, belirli ölçülerde çok benzer inanç ve uygulamaları sürdüren, fakat Bektaşiliğin düzenlenmiş sisteminin dışında kalan köy gruplarından farklılaşarak daha biçimsel olarak örgütlenmiş ''“Bektaşi Tarikatı”'' haline geldi”.
[[Dosya:Beyazid II.jpg|thumb|rightsağ|240px|[[Balım Sultan]]'ı [[Tarikat]]a post-nişîn olarak atayan Osmanlı Pâdişahı [[II. Bayezid|Sultân Bayezid-i Veli]].]]
==== Balım Sultan'ın pâdişâh tarafından Tarikata post-nişîn olarak atanması ====
[[Balım Sultan]], 1501'lerde dönemin padişahı [[II. Bayezid|Sultân Bayezid-i Veli]] tarafından [[Kırşehir]]’deki Hacı Bektaş Dergahı’nın başına atanmıştır. [[Balım Sultan]]’a kadar Bektaşilik, genellikle kırsal kesimlerde ve köylük yörelerde tutunmuş, [[Alevilik|Alevi]]-[[Türkmen]] içerisinde benimsenme olanağı bulmuştur. Özellikle [[Alevilik|Alevi]]liğin bir türevi ve [[Alevilik|Alevi]]liği yeniden biçimleyen, derneştiren, onları eğiterek disipline eden bir eğilim olarak kendini ortaya korken, [[Balım Sultan]]’la kentsel kesimlere ve [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] aydınları arasına da girmiştir. Böylece Bektaşilik tarihinde yeni bir dönem başlar ve Bektaşiler; “Köy Bektaşisi”, “Kent Bektaşisi” olarak farklılaşırlar. Kent Bektaşiliğine “Nazenin Tarikatı” veya “[[Dedebabalık|Babagan Kolu ''(Babalar Kolu)'']]” da denir. [[Balım Sultan]], “Bektaşi Erkannamesi”’ni düzenlemiş ve bu örgütlenmeye katılmanın koşullarını oluşturmuştur. Aynı zamanda, [[On iki imam]] anlayışını yola kazandırmıştır. Bu, onun yaptığı yeniliklerin başındadır. “[[On iki imam]] törenleri”, “on iki çerağ”, “on iki post”, palhenk, “evlenmemiş ''(mücerred)'' babalık kuralı”, şerbet yerine şarap, “[[Hurufîlik]]” etkisi, “[[İbahilik|İbahiyecilik]]”, “üçleme ''([[teslis]])''”, “[[tenasüh]]”, ve “[[hülul]]” kavramları Tarikatın bünyesine onun sayesinde girer.