"Abdülmecid Efendi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
("sânî" (ikinci anlamına gelir) kelimesi maddenin içeriğine uygun olarak "efendi" (افندی) ile değiştirildi.)
(düzeltme AWB ile)
'''Abdülmecid Efendi''' ([[Osmanlı Türkçesi]]: عبد المجيد افندی) (d. 29 Mayıs 1868, [[Beşiktaş, İstanbul|Beşiktaş]], [[İstanbul]] - ö. 23 Ağustos 1944, [[Paris]]), son [[İslam]] [[Hilâfet|halifesi]], ressam, müzisyen. [[Osmanlı Hanedanı]] [[hukuk]]una göre II. Abdülmecid olarak isimlendirilir.{{delil}}
 
Osmanlı Hanedanı’nın tek ressam üyesidir ve döneminin Türk ressamları arasında yer almıştır.<ref name=sinan/> Amcasının oğlu [[VI. Mehmed|Mehmed Vahdettin]]’in 4 Temmuz 1918’de tahta çıkması üzerine Osmanlı tahtının veliahtı olan Abdülmecid; bu sıfatı 1 Kasım 1922’de [[Saltanatın kaldırılması|saltanat kaldırılıncaya]] kadar taşıdı. [[Türkiye Büyük Millet Meclisi|TBMM]] tarafından 19 Kasım 1922’de halife seçildi. Osmanlı hilafetine resmen son veren 431 sayılı kanunun kabul edildiği 3 Mart 1924 tarihine kadar “''halife''” unvanını taşıdı. Tarihe “''Son Osmanlı Halifesi''” olarak geçmiştir.
 
== Hayatı ==
 
1876’da babasının tahttan indirilmesinden sonra Sultan [[II. Abdülhamid]]’in gözetiminde [[Yıldız Sarayı]]’ndaki Şehzedeğan Mektebi’nde sıkı bir eğitim aldı. Tarihe ve edebiyata meraklı, dil öğrenmeye yatkındı. Arapça, Farsça, Fransızca ve Almanca öğrendi. [[Sanayi-i Nefise]] hocaları ile ilişki kurdu; [[Osman Hamdi Bey]], [[Salvatore Valeri]]’den resim dersi aldı. [[Fausto Zonaro]] ile dostluk kurup resim çalışmalarında onun yolunda ilerledi.<ref name=katki>[http://thearthistoryjournal.blogspot.com.tr/2011/02/son-halife-abdulmecid-efendi-ve-resim.html '''Son Halife Abdülmecid Efendi ve Resim Sanatına Katkısı''', ''The Art History Journal, 13.02.2011'']</ref>
[[Dosya:Caliph library Harem Dolmabahce March 2008 pano.jpg|leftsol|thumb|Dolmabahçe Sarayı’ndaki kütüphanesi]]
 
Taht sırasında çok gerideydi. [[Abdülmecid Efendi Köşkü|İcadiye’deki köşkünde]] sanatla meşgul olarak yaşadı. Dönemin saray geleneklerine uygun olarak alafranga yaşama ilgi duydu. Şahsuvar Başkadınefendi’den oğlu [[Ömer Faruk Efendi]], Mehista kadınefendi’den kızı [[Dürrüşehvar Sultan]] dünyaya geldi.
Resim ve müzik sanatları ile çok yakından ilgiliydi. Türk resim sanatının öncü isimleri arasında yer aldı.<ref name=ortayli>[http://www.milliyet.com.tr/2007/12/03/pazar/paz03.html İlber Ortaylı, '''Türk resminin öncü halifesi Abdülmecid''', ''Milliyet gazetesi, 03.12.2007'']</ref> 1909’da kurulan [[Osmanlı Ressamlar Cemiyeti]]’nin fahri başkanlığını yaptı. Yurt içinde ve yurt dışındaki çeşitli sergilere tablolarını gönderdiği bilinen Abdülmecid Efendi’nin eserlerinden birisi [[Paris]]’teki büyük yıllık sergide sergilenmiş; ''Haremde Beethoven'', ''[[Haremde Goethe]]'', ''Yavuz Sultan Selim'' adlı tabloları 1917’de [[Viyana]]’daki Türk ressamlar sergisinde sergilenmiştir. Özellikle portre alanında başarılı idi. En önemli portrelerinden biri devrinin ünlü şairi [[Abdülhak Hamit Tarhan]]’ın portresidir.<ref name=ortayli/> Kızı Dürrüşehvar Sultan’ın, oğlu Ömer Faruk Efendi’nin portreleri en bilinen eserlerindendir. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti’nin gazete çıkarma girişimleri, [[Galatasaray sergileri]], Şişli Atölyesi’nin kurulması, Viyana sergisi, [[Avni Lifij]]’in Paris’te burslu okutulması onun desteklediği sanatsal olaylardandır.
 
Resim kadar müziğe de büyük ilgi duyan Abdülmecid, ilk müzik derslerini Feleksu Kalfa’dan aldıktan sonra Macar piyanist [[Géza de Hegyei]] ve keman virtüözü [[Carl Berger]] ile çalıştı. Ünlü besteci [[Franz Liszt]]’in öğrencisi olan Hegyei’ye kendi yaptığı Liszt tablosunu; Carl Berger’e ise, kendi ürünü bir beste olan ''Elegie''’yi armağan ettiği bilinir.<ref name=atak/> Keman, piyano, viyolonsel ve klavsen çalan Abdülmecid’in üzerinde eski Türkçe harflerle adının yazılı olduğu 1911 yapımı değerli piyanosu Dolmabahçe Sarayı’nda 48 numaralı odada saklanmaktadır.<ref name=atak>[http://sanatatak.com/view/Bestekr-Halife-Abdulmecid/478 Nurinnisa Eroğlu, '''Bestekar Halife Abdülmecid''', ''Sanatatak, 15.10.2013'']</ref> Çok sayıda bestesi olduğu bilinir ancak eserlerinin pek azına ulaşılabilmiştir.<ref name=atak/>
 
=== Veliahtlığı ===
 
=== Sürgün yılları ve ölümü ===
[[Dosya:Caliph Abdulmecid II of the Ottoman Empire.jpg|rightsağ|thumb|Halife Abdülmecid kızı [[Dürrüşehvar Sultan|Prenses Dürrüşehvar Sultan]] ve damadı Prens Nevvab Azam Cah ile birlikte, 1931.]]
Abdülmecid Efendi, Fransa’nın Nice şehrinde sakin bir yaşam sürdü.<ref name=tdv/> Kızı Dürrüşehvar Sultan’ı ve yeğeni Nilüfer Hanım Sultan’ı dünyanın sayılı zenginlerinden Haydarabad Nizamı’nın oğullarıyla evlendirdi; bu sayede mali durumu düzeldi. Hilafet konusunda İslam aleminden umduğu ilgiyi bulamadığı için kendisini daha çok ibadete, resim çalışmalarına ve müziğe verdi.<ref name=tdv/>
 
Daha sonra Paris’e yerleşen Abdülmecid Efendi, hanedanın geleneksel protokolünü ısrarla uygulamaya devam etmiştir. Cuma namazlarını [[Paris Büyük Camii]]’nde kılardı. Evlenen sultan ve şehzadelerin [[nikâh]]larını kıyarak, kendi [[tuğra]]sını taşıyan belgeler dağıttı. Yakışıksız davranışlarda bulunan şehzadeleri hanedandan ihraç ettiğini bildiren belgeler hazırladı. Hanedanın [[Irak]] [[petrol]]leri üzerindeki haklarından yararlanabilmek için oluşturulması planlanan aile birliği gereği Vahdeddin ile ortak bir vekalet vermesi istenince, halife ve ailenin resmî reisi olduğunu iddia ederek ortak vekalet vermeyi reddetti. Böylece akim kalan bu girişimin sonucunda hanedan umduğu faydayı sağlayamadı.
 
[[Mısır]]’ın Kavalalı prensleriyle evlenmek için Fransa’dan ayrılan çok düşkün olduğu torunları ve oğlunun gidişinden sonra eşleriyle beraber yalnız kalarak ıstıraplı günler geçirdi. Kızı [[Dürrüşehvar Sultan]] tarafından muhafaza edilmiş 12 ciltlik ''Hatıralar'' kitabını kaleme aldı.{{factKaynak belirt}}
 
23 Ağustos 1944’te sürgünde bulunduğu [[Paris]]’te kalp krizinden{{factKaynak belirt}} öldü. Dürrişehvar Sultan’ın Berar Prensesi sıfatıyla Cumhurbaşkanı [[İsmet İnönü]] nezdindeki çabalarına rağmen cenazesi [[Türkiye]]’ye kabul edilmedi. Cenazesi Türkiye’ye kabul edilmeyince, [[Paris Büyük Camii]]’nde 10 yıl kadar bekletildi ve cami mütevelli heyetinin cenazeyi daha fazla tutamayacaklarını bildirmesi üzerine [[Medine]]’ye nakledilerek [[Bâki Mezarlığı]]’na defnedildi.
 
== Tablolarından bazıları ==
== Ailesi ==
=== Eşleri ve çocukları ===
[[Dosya:Noul calif - Abdul Medjid, cu fiica sa Prinţesa Durri Chehvâr Sultana.jpg|rightsağ|thumb|Kızı [[Dürrüşehvar Sultan]] ile, 1922]]
* [[Şehsuvar Kadınefendi]]'den: Şehzade [[Ömer Faruk Osmanoğlu]]
* Hayrunnisa Kadınefendi (1876-1936)
1.182.761

değişiklik