"Zatürre" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Geçersiz tarih formatı düzeltiliyor.
(düzenleme AWB ile)
k (Geçersiz tarih formatı düzeltiliyor.)
}}
 
'''Pnömoni''' ('''Zatürre''') , öncelikli olarak [[alveoller]] olarak bilinen mikroskobik hava keselerini etkileyen bir [[akciğer]] [[iltihap]]lanma durumudur.<ref name=RespText09>{{Kitap kaynağı|soyadı=McLuckie|ad=[editor] A.|başlık=Respiratory disease and its management|yıl=2009|yayıncı=Springer|yer=New York|isbn=978-1-84882-094-4|sayfa=51}}</ref><ref name=AcuteCare09>{{Kitap kaynağı |yazar=Leach, Richard E. |başlık=Acute and Critical Care Medicine at a Glance |baskı=2nd |yayıncı=Wiley-Blackwell|yıl=2009 |isbn=1-4051-6139-6 |url= http://books.google.co.uk/books?id=7u_wu5VCsVQC&pg=PT168|erişimtarihi=2011-04-21 Nisan 2011}}</ref> Genellikle, [[virüs]]ler veya [[bakteri]] ve daha az yaygın diğer [[mikroorganizma]]ların enfeksiyonu, bazı [[ilaç]]lar ve [[Özbağışıklık#Otoimmün hastalıklar|otoimmün hastalık]]lar gibi diğer durumlardan kaynaklanır.<ref name=RespText09/><ref name="isbn0-7637-6258-X">{{Kitap kaynağı |yazar=Jeffrey C. Pommerville |başlık=Alcamo's Fundamentals of Microbiology|baskı=9. |yayıncı=Jones & Bartlett |yer=Sudbury MA |yıl=2010 |sayfa=323 | |isbn=0-7637-6258-X |oclc=|url=http://books.google.co.uk/books?id=RJNQwQB8IxIC&pg=PA323}}</ref>
 
Tipik belirtiler arasında [[öksürük]], [[Göğüs hastalıkları|göğüs ağrısı]], [[ateş (tıp)|ateş]], ve [[Dispne|nefes darlığı]] yer alır.<ref name="isbn0-8160-6397-4">{{Kitap kaynağı |yazar=Ashby, Bonnie; Turkington, Carol |başlık=The encyclopedia of infectious diseases|baskı=3rd |yayıncı=Facts on File |yer=New York |yıl=2007 |origyıl= |sayfa= 242|isbn=0-8160-6397-4|url=http://books.google.co.uk/books?id=4Xlyaipv3dIC&pg=PA242|erişimtarihi=2011-04-21 Nisan 2011}}</ref> [[tıbbi teşhis|Tanı]] araçları arasında x-ışınları ve [[balgam]] kültürü bulunur. Bazı tür pnömonileri önlemek için [[aşı]]lar mevcuttur. Tedavisi altta yatan sebebe bağlıdır. Bakteriyel olduğu farz edilen pnömoni, [[antibiyotik]]ler ile tedavi edilir. Pnömoni ciddi ise, hastalığa yakalanan kişi genellikle hastaneye yatırılır.
 
Her yıl, pnömoni yaklaşık 450&nbsp;milyon kişiyi yani dünya toplamının yüzde yedisini etkiler ve yaklaşık 4&nbsp;milyon ölümle sonuçlanır. Pnömoni, 19<sup>.</sup> yüzyılda [[William Osler]] tarafından "the captain of the men of death" (ölüm erlerinin lideri) olarak görülmüş olsa da,<ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=Osler|ad=William|başlık=Principles and Practice of Medicine, 4th Edition|yıl=1901|yayıncı=D. Appleton and Company|yer=New York|sayfa=108|url=http://mcgovern.library.tmc.edu/data/www/html/people/osler/PPM4th/OP400067.htm}}</ref> 20<sup>.</sup> yüzyılda antibiyotik terapisi ve aşıların gelişiyle sağkalımda iyileşmeler görülmüştür.<ref name=Lancet11/> Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde, çok yaşlı, çok genç ve [[kronik (tıp)|kronik hastalar]]da pnömoni önde gelen bir ölüm nedeni olmayı sürdürüyor.<ref name=Lancet11/><ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=George|ad=Ronald B.|başlık=Chest medicine : essentials of pulmonary and critical care medicine|yıl=2005|yayıncı=Lippincott Williams & Wilkins|yer=Philadelphia, PA|isbn=9780781752732|sayfa=353|url=http://books.google.ca/books?id=ZzlX2zJMbdgC&pg=PA353|baskı=5th ed.}}</ref>
| açıklama = Zatürreli birinin akciğerinden gelen ve steteskop yardımıyla duyulan sesler.
}}
Pnömoni tanısı genellikle fiziksel belirti ve [[göğüs röntgeni]] bileşimine dayanarak konur.<ref name=Diag10>{{Dergi kaynağı|soyadı=Lynch|ad=T|ortak yazarlar=Bialy, L, Kellner, JD, Osmond, MH, Klassen, TP, Durec, T, Leicht, R, Johnson, DW|başlık=A systematic review on the diagnosis of pediatric bacterial pneumonia: when gold is bronze|dergi=PLoS ONE|tarih=6 Ağustos 2010-08-06|cilt=5|sayı=8|sayfa=e11989|pmid=20700510|doi=10.1371/journal.pone.0011989|pmc=2917358|editor1-soyadı=Huicho|editor1-ad=Luis}}</ref> Bununla birlikte, altta yatan nedenin doğrulanması güç olabilir çünkü bakterilere dayalı olan ve olmayan kökeni birbirinden ayırt edebilen ayırıcı bir test bulunmamaktadır.<ref name=Lancet11/><ref name=Diag10/> [[Dünya Sağlık Örgütü]] çocuklarda görülen pnömoniyi klinik olarak [[öksürük]] ya da solunum güçlüğü ve hızlı solunum hızı, göğsün içeri çekilmesi veya azalmış bilinç düzeyine dayanarak tanımlamıştır.<ref name=WHOBook/> Hızlı solunum hızı 2 aylıktan küçük çocuklarda dakikada 60 soluktan daha fazlası, 2 ay ila 1 yaş arası çocuklarda dakikada 50 soluk veya 1 ila 5 yaş arası çocuklarda dakikada 40 soluktan fazlası olarak tanımlanmıştır .<ref name=WHOBook>{{Kitap kaynağı|soyadı=Ezzati|ad=edited by Majid|başlık=Comparative quantification of health risks|yıl=2004|yayıncı=Organisation mondiale de la santé|yer=Genève|isbn=978-92-4-158031-1|sayfa=70|url=http://books.google.com/books?id=ACV1jEGx4AgC&pg=PA70|ortak yazarlar=Lopez, Alan D., Rodgers, Anthony, Murray, Christopher J.L.}}</ref> Çocuklarda artmış solunum hızı ve göğsün daha az içeri çekilmesi bir [[steteskop]] yardımıyla göğüsteki [[ses]]lerin duyulmasından daha [[Duyarlılık ve özgüllük|duyarlı]]dır.<ref name=Develop11/>
 
Yetişkinlerde, genellikle hafif vakalarda araştırma yapılması gerekmez.<ref name=BTS09/>: tüm [[yaşamsal belirti]]ler ve [[göğüs oskültasyonu|oskültasyon]] normalse pnömoni riski çok düşüktür.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Saldías|ad=F|ortak yazarlar=Méndez, JI, Ramírez, D, Díaz, O|başlık=[Predictive value of history and physical examination for the diagnosis of community-acquired pneumonia in adults: a literature review]|dergi=Revista medica de Chile|tarih=Nisan 2007|cilt=135|sayı=4|sayfa=517–28|pmid=17554463}}</ref> Hastaneye yatırılması gereken kişilerde, [[nabız oksimetre]], [[göğüs radyografisi]] ve [[kan testleri]]—[[tam kan sayımı]], [[serum elektrolitleri]], [[C reaktif protein]] düzeyi ve belki de [[karaciğer fonksiyon testleri]]dahil—tavsiye edilir.<ref name=BTS09/> [[İnfluenza benzeri hastalık]] tanısı işaret ve belirtilere dayanarak yapılabilir; ancak influenza enfeksiyonunun doğrulanması için testlerin yapılması gerekir.<ref name="ILI05">{{Dergi kaynağı|soyadı=Call|ad=SA|ortak yazarlar=Vollenweider, MA, Hornung, CA, Simel, DL, McKinney, WP|başlık=Does this patient have influenza?|dergi=JAMA: the Journal of the American Medical Association|tarih=2005-02-23 Şubat 2005|cilt=293|sayı=8|sayfa=987–97|pmid=15728170|doi=10.1001/jama.293.8.987}}</ref> Bu nedenle tedavi çoğunlukla toplumda influenzanın varlığına veya [[Hızlı influenza tanı testi|hızlı influenza testi]]ne dayanır.<ref name="ILI05"/>
===Fiziksel muayene===
 
===Aşı===
 
[[Aşı yapılması]] hem yetişkin hem de çocuklarda belirli bakteriyel ve viral pnömonilere karşı korur. [[İnfluenza aşıları]] influenza A ve B'ye karşı iddiasız bir şekilde etkilidir.<ref name=Lancet11/><ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Jefferson|ad=T|ortak yazarlar=Di Pietrantonj, C, Rivetti, A, Bawazeer, GA, Al-Ansary, LA, Ferroni, E|başlık=Vaccines for preventing influenza in healthy adults|dergi=Cochrane database of systematic reviews|tarih=7 Temmuz 2010-07-07|sayı=7|sayfa=CD001269|pmid=20614424|doi=10.1002/14651858.CD001269.pub4|editor1-soyadı=Jefferson|editor1-ad=Tom}}</ref>[[Hastalık Kontrolü ve Hastalık Önleme Merkezi]] (CDC) 6&nbsp;ay ve üzerindeki tüm kişilerin her yıl aşılanmasını tavsiye etmektedir.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Seasonal Influenza (Flu) | url = http://www.cdc.gov/flu/ | çalışma = Center for Disease Control and Prevention | erişimtarihi = 29 Haziran 2011 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160721145648/http://www.cdc.gov/flu/ | arşivtarihi = 21 Temmuz 2016}}</ref> Sağlık çalışanlarına bağışıklık kazandırılması hastalardaki viral pnömoni riskini azaltır.<ref name="IDSA2007">{{Dergi kaynağı|soyadı=Mandell|ad=LA|ortak yazarlar=Wunderink, RG; Anzueto, A; Bartlett, JG; Campbell, GD; Dean, NC; Dowell, SF; File TM, Jr; Musher, DM; Niederman, MS; Torres, A; Whitney, CG; Infectious Diseases Society of, America; American Thoracic, Society|başlık=Infectious Diseases Society of America/American Thoracic Society consensus guidelines on the management of community-acquired pneumonia in adults|dergi=Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America|tarih=1 Mart 2007 |cilt=44 |sayı=Suppl 2|sayfa=S27–72|pmid=17278083|doi=10.1086/511159}}</ref> İnfluenza salgınları meydana geldiğinde [[amantadin]] veya [[rimantadin]] gibi ilaçlar hastalığın önlenmesine yardımcı olabilir.<ref name=jefferson>{{Dergi kaynağı |yazar=Jefferson T | coauthors = Deeks JJ, Demicheli V, Rivetti D, Rudin M |başlık=Amantadine and rimantadine for preventing and treating influenza A in adults|dergi=Cochrane Database Syst Rev |sayı=3 |sayfa=CD001169 |yıl=2004 |pmid=15266442|doi=10.1002/14651858.CD001169.pub2|editor1-soyadı=Jefferson |editor1-ad=Tom}}</ref> Oseltamiviri üreten firma bağımsız analiz çalışma verilerini yayınlamayı reddettiğinden [[zanamivir]] veya [[oseltamivir]]in etkili olup olmadıkları bilinmemektedir.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Jefferson|ad=T|ortak yazarlar=Jones, MA; Doshi, P; Del Mar, CB; Heneghan, CJ; Hama, R; Thompson, MJ|başlık=Neuraminidase inhibitors for preventing and treating influenza in healthy adults and children|dergi=Cochrane database of systematic reviews |tarih=18 Ocak 2012|cilt=1|sayfa=CD008965|doi=10.1002/14651858.CD008965.pub3|pmid=22258996|editor1-soyadı=Jefferson|editor1-ad=Tom}}</ref>
 
''[[Haemophilus influenzae]]'' ve ''[[Streptococcus pneumoniae]]'' bakterilerine karşı yapılan aşının kullanımını destekleyen sağlam kanıtlar bulunmaktadır.<ref name=PedNA09/> Çocukların ''Streptococcus pneumoniae'' bakterisine karşı aşılanmaları bu enfeksiyonların yetişkinlerdeki sıklığının azalmasına yol açmıştır çünkü birçok yetişkin çocuklardan enfeksiyon kapar. Yetişkinler için de [[Polisakkarit pnömokok aşısı|''Streptococcus pneumoniae'' aşısı]] mevcuttur [[invazif pnömokok hastalığı]].riskini azalttığı bulunmuştur.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Moberley|ad=SA|ortak yazarlar=Holden, J, Tatham, DP, Andrews, RM|başlık=Vaccines for preventing pneumococcal infection in adults|dergi=Cochrane database of systematic reviews|tarih=2008-01-23 Ocak 2008|sayı=1|sayfa=CD000422|pmid=18253977|doi=10.1002/14651858.CD000422.pub2|editor1-soyadı=Andrews|editor1-ad=Ross M}}</ref> Pnömoniye karşı koruyucu bir etkiye destek olmak üzere bulunan diğer aşılar şunlardır: [[Boğmaca aşısı|boğmaca]], [[su çiçeği aşısı|su çiçeği]] ve [[Measles aşısı|kızamık]].<ref name=CDCPrev2012/>
 
===Diğer===
|}
 
Normalde oral antibiyotikler, dinlenme, basit [[analjezikler]] ve sıvılar tam çözüm için yeterlidir.<ref name=BTS09/> Ancak, diğer tıbbi hastalıkları olanlar, yaşlılar veya solumayla ilgili belirgin sorun yaşayanlar için daha ileri bir bakım gerekebilir. Belirtiler kötüleşirse, evde yapılan tedaviye rağmen pnömoni iyileşmezse ya da komplikasyonlar meydana gelirse hastanın hastaneye yatırılması gerekebilir.<ref name=BTS09/> Dünya çapında, çocuklarda görülen vakaların yaklaşık olarak %7-13'ü çocukların hastaneye yatırılmasıyla sonuçlanır<ref name=Develop11/> halbuki gelişmiş ülkelerde toplumdan edinilmiş pnömonisi olan yetişkinlerin %22-24'ü hastaneye kabul edilir.<ref name=BTS09/> Yetişkinlerde hastaneye yatış ihtiyacının belirlenmesinde [[CURB-65]] puanı faydalıdır.<ref name=BTS09/> Puan 0 veya 1 ise hasta genellikle evde tedavi edilir, 2 ise hastanın hastanede kısa süreli yatırılması veya yakından takip edilmesi gerekir, 3-5 ise hastanın hastaneye yatırılması tavsiye edilir.<ref name=BTS09/> [[Dispne|respiratuar distres]] izlenen veya oksijen satürasyonu %90'ın altında olan çocukların hastaneye yatırılmaları gereklidir.<ref name="PIDS11">{{Dergi kaynağı|soyadı=Bradley|ad=JS|ortak yazarlar=Byington, CL, Shah, SS, Alverson, B, Carter, ER, Harrison, C, Kaplan, SL, Mace, SE, McCracken GH, Jr, Moore, MR, St Peter, SD, Stockwell, JA, Swanson, JT|başlık=The Management of Community-Acquired Pneumonia in Infants and Children Older Than 3 Months of Age: Clinical Practice Guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America|dergi=Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America|tarih=2011-08-31 Ağustos 2011|pmid =21880587|cilt= 53|sayı= 7|sayfa= e25–76|doi=10.1093/cid/cir531}}</ref> Pnömonide [[göğüs fizyoterapisi]]nin faydası henüz belirlenmemiştir.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Yang|ad=M|ortak yazarlar=Yuping, Y, Yin, X, Wang, BY, Wu, T, Liu, GJ, Dong, BR|başlık=Chest physiotherapy for pneumonia in adults|dergi=Cochrane database of systematic reviews |tarih=2010-02-17 Şubat 2010|sayı= 2|sayfa=CD006338|pmid=20166082|doi= 10.1002/14651858.CD006338.pub2 |editor1-soyadı=Dong|editor1-ad=Bi Rong}}</ref> [[Yoğun bakım ünitesi]]ne yatırılan kişilerde [[Mekanik ventilasyon|İnvazif olmayan solunum]] faydalı olabilir.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Zhang|ad=Y|ortak yazarlar=Fang, C; Dong, BR; Wu, T; Deng, JL|başlık=Oxygen therapy for pneumonia in adults|dergi=Cochrane database of systematic reviews |tarih=14 Mart 2012|cilt=3|sayfa=CD006607|pmid=22419316|doi=10.1002/14651858.CD006607.pub4|editor1-soyadı=Dong|editor1-ad=Bi Rong}}</ref> Çocuklarda reçetesiz [[öksürük ilacı]]nın<ref name=Chang2012>{{Dergi kaynağı |yazar=Chang CC, Cheng AC, Chang AB |başlık=Over-the-counter (OTC) medications to reduce cough as an adjunct to antibiotics for acute pneumonia in children and adults |dergi=Cochrane Database Syst Rev |cilt=2 |sayı= |sayfa=CD006088 |yıl=2012 |pmid=22336815|doi=10.1002/14651858.CD006088.pub3 |editor1-soyadı=Chang |editor1-ad=Christina C}}</ref> ya da [[çinko]] kullanımının etkili olduğu bulunmamıştır.<ref>{{Dergi kaynağı|soyadı=Haider|ad=BA|ortak yazarlar=Lassi, ZS; Ahmed, A; Bhutta, ZA|başlık=Zinc supplementation as an adjunct to antibiotics in the treatment of pneumonia in children 2 to 59 months of age|dergi=Cochrane database of systematic reviews |tarih=5 Ekim 2011|sayı=10|sayfa=CD007368|pmid=21975768|doi=10.1002/14651858.CD007368.pub2|editor1-soyadı=Bhutta|editor1-ad=Zulfiqar A}}</ref>[[Mukolitik]].ilaçlar için kanıtlar yetersizdir.<ref name=Chang2012/>
 
===Bakteriyel ===
{{legend|#cb0000|>7000}}
]]
Pnömoni, yılda yaklaşık olarak 450&nbsp;milyon kişiyi etkileyen ve dünyanın her yerinde meydana gelebilen yaygın bir hastalıktır.<ref name=Lancet11>{{Dergi kaynağı|soyadı=Ruuskanen|ad=O|ortak yazarlar=Lahti, E, Jennings, LC, Murdoch, DR|başlık=Viral pneumonia|dergi=Lancet|tarih=9 Nisan 2011-04-09|cilt=377|sayı=9773|sayfa=1264–75|pmid=21435708|doi=10.1016/S0140-6736(10)61459-6}}</ref> Tüm yaş gruplarındaki başlıca ölüm nedenidir ve yılda 4&nbsp;milyon ölüme yol açar (dünyadaki toplam ölümün %7'si).<ref name=Lancet11/><ref name=CochraneTx10/> Bu oranlar beş yaş altı çocuklarda ve 75&nbsp;yaş üstü erişkinlerde daha yüksektir.<ref name=Lancet11/> [[Gelişmekte olan ülkeler]]de [[gelişmiş ülkeler]]e oranla yaklaşık beş kat daha sık meydana gelir.<ref name=Lancet11/> Yaklaşık 200&nbsp;milyon vakanın sorumlusu viral pnömonidir.<ref name=Lancet11/> Amerika Birleşik Devletlerinde pnömoni, 2009 itibarıyla başlıca 8. ölüm nedenidir.<ref name=Clinic2011>{{Dergi kaynağı|soyadı=Nair|ad=GB|ortak yazarlar=Niederman, MS|başlık=Community-acquired pneumonia: an unfinished battle|dergi=The Medical clinics of North America|tarih=Kasım 2011|cilt=95|sayı=6|sayfa=1143–61|pmid=22032432|doi=10.1016/j.mcna.2011.08.007}}</ref>
 
===Çocuklar ===
İnsanlık tarihi boyunca pnömoni yaygın görülen bir hastalık olmuştur.<ref name=History03>{{Kitap kaynağı|soyadı=al.]|ad=Ralph D. Feigin ... [et|başlık=Textbook of pediatric infectious diseases|yıl=2003|yayıncı=W. B. Saunders|yer=Philadelphia|isbn=978-0-7216-9329-3|sayfa=299|baskı=5th|url=http://books.google.com/books?id=G6k0tpPMRsIC&pg=PA299}}</ref> Belirtiler [[Hipokrat]] (MÖ 460 – 370) tarafından tanımlanmıştır:<ref name=History03/>"Buna bağlı olarak peripnömoni ve plöritik hastalıklar görülecektir: Ateş akutsa, her iki tarafta da ağrı varsa, ya da her iki durum da söz konusuysa, soluk verme olursa, öksürük olursa, çıkan balgam sarı ya da kurşun renginde ise ya da koyu, köpüklü ve kırmızı ise ya da yaygın olandan farklı bir özelliği varsa... Pnömoni son mertebesindeyken, kişi arındırılmamışsa durum tedavi edilebilir değildir ve nefes darlığı varsa, idrarı koyu ve keskinse, boyun ve baş kısmı terliyorsa, ki bu gibi terlemeler kötüdür, boğulma, hırıltı ve hastalığın şiddeti ilerliyorsa ve üstünlüğü elde ediyorsa durum kötüdür."<ref name=hippo>Hippocrates ''On Acute Diseases'' [[s:On Regimen in Acute Diseases|wikisource link]]</ref> Ancak, Hipokrat pnömoniden "eski uygarlıkların adlandırdığı" bir hastalık olarak bahsetmektedir. Ayrıca, cerrahi ampiyem drenajını da bildirmiştir. [[Maimonides]] (MÖ 1135–1204) şu şekilde gözlemlemiştir: "Pnömonide meydana gelen ve her zaman görülen temel belirtiler şöyledir: akut ateş, yan tarafta batıcı [[plöritik]] ağrı, kısa ve hızlı soluklar, tırtıklı [[nabız]] ve öksürük."<ref name=maimo>Maimonides, ''Fusul Musa'' ("''Pirkei Moshe''").</ref> Bu klinik tanımlama modern kitaplarda bulunanlarla oldukça benzerdir ve [[Orta Çağ]]dan 19. yüzyıla kadar olan tıbbi bilgi derecesini yansıtmaktadır.
 
[[Edwin Klebs]], 1875'de pnömoniden ölen kişilerin hava yollarında bakterileri gözlemleyen ilk kişidir.<ref name=klebs>{{Dergi kaynağı |yazar=Klebs E |başlık=Beiträge zur Kenntniss der pathogenen Schistomyceten. VII Die Monadinen|dergi=Arch. Exptl. Pathol. Parmakol. |cilt=4 |sayı=5/6 |sayfa=40–488 |tarih=1875-12-10 Aralık 1875}}</ref> Yaygın iki bakteriyel neden olan ''Streptococcus pneumoniae'' ve ''Klebsiella pneumoniae'''yı tanımlayan ilk çalışma [[Carl Friedländer]]<ref name=fried>{{Dergi kaynağı |yazar=Friedländer C |başlık=Über die Schizomyceten bei der acuten fibrösen Pneumonie |dergi=Virchow's Arch pathol. Anat. U. Physiol. |cilt=87 |sayı=2 |sayfa=319–324 |tarih=4 Şubat 1882-02-04|doi=10.1007/BF01880516}}</ref> ve [[Albert Fränkel (1848-1916)|Albert Fränkel]]<ref name=fraenkel>{{Dergi kaynağı|yazar=Fraenkel A |başlık=Über die genuine Pneumonie, Verhandlungen des Congress für innere Medicin |dergi=Dritter Congress|cilt=3 |sayfa=17–31 |tarih=1884-04-21 Nisan 1884}}</ref> tarafından, sırasıyla, 1882 ve 1884 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Friedländer'ın ilk çalışmasıyla, günümüzde halen bakterilerin tanımlanması ve kategorize edilmesinde kullanılan bir temel laboratuvar testi olan [[Gram boyama|Gram boya]] tanıtılmıştır. [[Christian Gram]]'ın 1884 yılındaki prosedürü açıklayan makalesi iki bakterinin ayrıştırılmasına yardımcı olmuş ve pnömoniye birden fazla bakterinin yol açabileceğini göstermiştir.<ref name=gram>{{Dergi kaynağı |yazar=Gram C |başlık=Über die isolierte Färbung der Schizomyceten in Schnitt- und Trocken-präparaten |dergi=Fortschr. Med |cilt=2 |sayı=6 |sayfa=185–9|tarih=1884-03-15 Mart 1884}}</ref>
 
"Modern tıbbın babası" olarak bilinen Sir [[William Osler]] pnömoninin neden olduğu ölüm ve sakatlığı değerlendirmiş ve pnömoniyi, o zamanlardaki başlıca ölüm nedenlerinden biri olan [[tüberküloz]]a yetiştiği için, 1918'de "ölüm adamlarının kaptanı" olarak tanımlamıştır. Bu ifade aslında [[John Bunyan]] tarafından "tüketim"le (tüberküloz) ilişkili olarak uydurulmuştur.<ref>{{Kitap kaynağı|soyadı=al.]|ad=edited by J.F. Tomashefski, Jr ... [et|başlık=Dail and Hammar's pulmonary pathology.|yıl=2008|yayıncı=Springer|yer=New York|isbn=978-0-387-98395-0|sayfa=228|url=http://books.google.com/books?id=j-eYLc1BA3oC&pg=PA228|baskı=3rd}}</ref><ref>{{Kitap kaynağı |yazar=William Osler, Thomas McCrae |başlık=The principles and practice of medicine: designed for the use of practitioners and students of medicine |yayıncı=D. Appleton |yıl=1920 |sayfa=78|baskı=9th
6.518

değişiklik