"Türk Kurtuluş Savaşı'nda Sovyetler Birliği-Türkiye ilişkileri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
→‎Türkistan: Ufak düzenleme yapıldı
k (→‎Yardımların katkısı: Ufak düzenleme yapıldı)
k (→‎Türkistan: Ufak düzenleme yapıldı)
Bir süreliğine Sovyet Hükûmeti ile işbirliği yapıyor görünen [[Enver Paşa]]'nın asıl hedefi olan Orta Asya Türklerini bir [[Turan]] bayrağı altında birleştirme ülküsüdür.<ref>{{kitap kaynağı | url = https://books.google.com.tr/books?id=yy7HyCU7L3MC&dq=%22enver+pa%C5%9Fa%22+%22%C4%B0slam+birli%C4%9Fi%22&hl=tr&source=gbs_navlinks_s | ilk = Hasan Bülent | son = Paksoy | yazarbağı = Hasan Bülent Paksoy | başlık = Türk Tarihi, Toplumların Mayası ve Uygarlık | sayfalar = 143 }}</ref><ref name=turan>{{Web kaynağı | url = http://www.haberturk.com/yazarlar/murat-bardakci/759042-kemal-bey-enver-pasa-turkcu-veya-turanci-degil-islamci-idi | başlık = Kemal Bey! Enver Paşa Türkçü veya Turancı değil, İslâmcı idi | ilk = Murat | son = Bardakçı | yazarbağı = Murat Bardakçı | yayımcı = Haberturk.com | tarih = 15 Temmuz 2012 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160606055718/http://www.haberturk.com:80/yazarlar/murat-bardakci/759042-kemal-bey-enver-pasa-turkcu-veya-turanci-degil-islamci-idi | arşivtarihi = 6 Haziran 2016 | erişimtarihi = 9 Temmuz 2017 }}</ref>
 
30 Temmuz 1921 tarihinde Anadolu'ya geçmek için yola çıkar. Daha önce [[Batum Antlaşması|Batum Konferansı ve Antlaşması]] için 11 Mayıs - 4 Haziran 1918 tarihleri arasında bulunduğu [[Batum]]'a, bu kez gizlice Anadolu'ya geçmek için gelir. Ancak mektuplaştığı Mustafa Kemal, onun Anadolu hareketine katılmasını istemez. Bunun üzerine İslam birliği ülküsünü gerçekleştirebilme umuduyla Türkistan'a geçer. Burada, yanında [[Teşkilât-ı MahsusaMahsûsa]] eski liderlerinden Kuşçubaşı Hacı Sami Bey<ref>Kuşçubaşı Hacı Sami Bey, [[Teşkilât-ı MahsusaMahsûsa]] eski başkanı [[Eşref Sencer Kuşçubaşı]]'nın kardeşidir.</ref>, Bedri Bey ve birkaç ona bağlı subayla örgütlenme faaliyetlerine girişir. Ekim 1921'de Enver [[Buhara]]'ya ilk gittiğinde, önce Basmacı yerel liderlerinden İbrahim Bey tarafından [[II. Abdülhamid]]'in devrilmesini sağladığı gerekçesiyle tutsak edildiyse de, Basmacıları ikna etmeyi başardı. Aşiret liderlerinden Devletmend'in desteğiyle örgütlediği Basmacılarla küçük çaplı başarılar elde etti. Ama Ağustos 1922'de Belcivan'a (bugün [[Tacikistan]]) çekilmek zorunda kaldı ve orada [[Kızıl Ordu]]'yla girdiği çatışmada öldürüldü.<ref name=selcuk>{{dergi kaynağı | url = http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s15/yilmaz.pdf | ilk1 = Mehmet | son1 = Yılmaz | ilk2 = Feridun | son2 = Ata | başlık = Buhara Cumhuriyeti ve Basmacılık Hakkında İki Rapor | dergi = Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi | sayı = 15 | yıl = Güz 2004 }}</ref><ref name=os-ar>{{Web kaynağı | url = http://www.os-ar.com/modules.php?name=News&file=article&sid=240318 | yayımcı = Osmanlı Araştırmaları | başlık = Enver Paşa | arşivurl = http://web.archive.org/web/20170401062803/http://os-ar.com/modules.php?name=News&file=article&sid=240318 | arşivtarihi = 1 Nisan 2017 | erişimtarihi = 9 Temmuz 2017 }}</ref><ref name=ezber>{{Web kaynağı | url = http://www.ezberbozanbilgiler.com/bizim-tarih/item/301-buhara-cumhuriyeti-ve-enver-pasa.html | ilk = Serdar | son = Hakyemezoğlu | başlık = Buhara Cumhuriyeti ve Enver Paşa | yayımcı = Ezberbozanbilgiler.com | arşivurl = http://web.archive.org/web/20140307020128/http://www.ezberbozanbilgiler.com:80/bizim-tarih/item/301-buhara-cumhuriyeti-ve-enver-pasa.html | arşivtarihi = 7 Mart 2014 | erişimtarihi = 24 Haziran 2011 }}</ref>
 
Bu olaylar sırasında Ankara Hükûmeti ile Enver'in faaliyetleri arasında her iki yönde hiçbir yardımlaşma olmadığından Sovyet ve TBMM Hükûmetleri arasında bir soruna neden olmadı. Ayrıca Enver'in bir yaş küçük amcası [[Halil Kut]] Moskova'dan gelecek yardımları ilk organize eden ve ilk sevkiyatı yapan kişiydi. [[Kafkas İslam Ordusu]] komutanlığı döneminde Bolşevikleri tanımış olması nedeniyle bizzat Mustafa Kemal tarafından Sivas'ta bu konu için görevlendirilmişti.<ref name="Çalışkan"/><ref name="sovyet-yard">{{Web kaynağı | url = https://bpakman.wordpress.com/ataturk/1919-yili-mayisinin-19-uncu-gunu-samsuna-ciktim/kurtulus-savasina-buhara-altinlari/sovyet-yard/ | başlık = Kurtuluş Savaşına Sovyet Yardımı | ad = Bülent | soyadı = Pakman | tarih = Aralık 2015 | erişimtarihi = 9 Temmuz 2017 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20170722203921/https://bpakman.wordpress.com/ataturk/1919-yili-mayisinin-19-uncu-gunu-samsuna-ciktim/kurtulus-savasina-buhara-altinlari/sovyet-yard/ | arşivtarihi = 22 Temmuz 2017}}</ref> Daha sonra Enver'in Türkistan'daki ayaklanmalara katılması nedeniyle Halil Kut da 1922'de [[Berlin]]'e gitmek zorunda kaldı.