"Sovyetler Birliği" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
{{Diğer anlamı2|Sovyet}}
{{Eski ülke bilgi kutusu
|kendi_dilindeki_adı = Союз Советских Социалистических Республик<br />''Soyuz Sovetskih Sotsialistiçeskih Respublik''
|bayrak_türü = Bayrak
 
|arma = CoatState of armsEmblem of the Soviet Union.svg
|arma_altyazısı = Sovyetler Birliği arması
|arma_bağlantısı = Sovyetler Birliği arması
|harita = Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg
|harita_altyazısı = [[II. Dünya Savaşı]]'ndan sonra Sovyetler Birliği'nin haritası
|başkent = [[Dosya:Coat of Arms of Moscow (Soviet).svg|14px]] [[Moskova]]<br /><small>{{coord|55.63|37.63|format=dms|display=inline,title|region:RU_type:event}}</small>
|sürgündeki_başkent =
|slogan = Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br/>"[[Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!|Dünyanın Bütün İşçileri, Birleşin!]]"
|yönetici5 = [[Konstantin Çernenko]]
|yönetici6 = [[Mihail Gorbaçov]]
|yönetici_yılları1 = 1922-1953 <small>(ilk)</small>
|yönetici_yılları2 = 1953-1964
|yönetici_yılları3 = 1964-1982
|vekil3 =
|vekil4 =
|vekil_yılları1 = 1917–1924 <small>(ilk)</small>
|vekil_yılları2 = 1991 <small>(son)</small>
|vekil_yılları3 =
|vekil_yılları4 =
|dipnotlar = <sup>1</sup>Sovyetler Birliği'nde Rusça, birliğin yasalarca belirlenmiş resmî dili değildi. Ancak SSCB'nin ortak pazar dili Rusça idi.<br />
}}
'''Sovyetler Birliği''' ({{dil-ru| Советский Союз}}) resmî adıyla '''Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği''' ({{ses|Ru-CCCP.ogg|Союз Советских Социалистических Республик}} - ''Soyuz Sovetskih Sotsialistiçeskih Respublik'') kısaca '''SSCB''' veya '''Sovyetler''', [[RusyaRus İmparatorluğu]]'nun [[Vladimir Lenin]] önderliğindeki Bolşeviklerce [[1917 Ekim Devrimi]]'yle yıkılmasından sonra 1922 yılında kurulan ve 1991 yılına dek varlığını koruyan devlet.
{{Diğer anlamı2|Sovyet}}
'''Sovyetler Birliği''' ({{dil-ru| Советский Союз}}) resmî adıyla '''Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği''' ({{ses|Ru-CCCP.ogg|Союз Советских Социалистических Республик}} - ''Soyuz Sovetskih Sotsialistiçeskih Respublik'') kısaca '''SSCB''' veya '''Sovyetler''', [[Rusya İmparatorluğu]]'nun [[Vladimir Lenin]] önderliğindeki Bolşeviklerce [[1917 Ekim Devrimi]]'yle yıkılmasından sonra 1922 yılında kurulan ve 1991 yılına dek varlığını koruyan devlet.
 
[[Avrupa]]'nın doğu kesimiyle, [[Asya]]'nın kuzey kesimi boyunca yayılan SSCB, II. Dünya Savaşı'ndan sonra 22.403.000&nbsp;km²'lik yüzölçümüyle dünyanın en büyük ülkesiydi. Nüfus bakımından da 293.047.571 (Haziran 1991) kişiyle 3. sırada yer alıyordu. Aynı zamanda dünyanın başlıca siyasî ve askerî güçlerinden biri olan Sovyetler Birliği'nin batısında [[Norveç]], [[Finlandiya]], [[Baltık Denizi]], [[Polonya]], [[Çekoslovakya]], [[Macaristan]] ve [[Romanya]], güneyinde [[Karadeniz]], [[Türkiye]], [[İran]], [[Afganistan]], [[Çin]], [[Moğolistan]] ve [[Kuzey Kore]] yer alıyordu. Kuzey ve doğu sınırlarını ise [[KuzeyArktik Buz DeniziOkyanusu]] ve [[Büyük Okyanus]] çiziyordu. Birliğin [[başkent]]i [[Moskova]], [[para birimi]] ise [[Sovyet Rublesi]]ydi.
 
1917 Ekim Devrimi ile iktidara gelen Vladimir Lenin önderliğindeki [[Bolşevik]]ler tarafından 1922 yılında kurulan SSCB, [[Soğuk Savaş]] sürecinde [[Amerika Birleşik Devletleri]]'nin karşısında önemli bir güç konumunda idi. 1985 yılında iktidara gelen [[Mihail Gorbaçov]]'un başlattığı [[Glasnost]] ve [[Perestroyka]] denilen ve 6 yıl süren reformların ardından 1991 yılının sonunda Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği resmen dağıldı. Birliğin dağılmasıyla bağımsız olan 15 cumhuriyetten 12'si bir araya gelerek [[Bağımsız Devletler Topluluğu]]'nu oluşturdu.
{{Ana madde|Ekim Devrimi}}
 
Miladi takvime göre 7 Kasım (Jülyen takvimine göre 25 Ekim) 1917'de [[Rusya]]'da [[Bolşevikler]] geçici hükümeti devirerek iktidarı ele geçirdiler. 8 Kasım'da [[Sankt-Peterburg]]'da açılan Rusya İşçi ve Asker [[Sovyet halkı|Sovyet]]leri II. Kongresi'nde devrim lideri [[Lenin]], Halk Komiserleri Konseyi (hükümet) başkanı seçildi. [[Lenin]] ilk olarak savaşan tüm hükümetlere ilhaksız ve tazminatsız bir barış önerisinde bulundu<ref>[http://www.rus-sky.com/history/library/arutnv1.htm]</ref>. Barış kararnamesini toprak kararnamesi izledi. Büyük mülk sahipliği yasaklandı. Kilise ile devletin ayrılması, medeni nikah, kadınlar ile erkekler arasında hak eşitliği, işletmeler üzerinde işçi denetimi, bankaların ulusallaştırılması, ulusal topluluk hakları vb. pek çok hak ve özgürlük getirildi. Fabrikalar işçi konseylerine devredildi. Büyük çoğunluğu Batı Avrupa devletlerince işletilen maden ocakları millileştirildi.
 
Soyluluk unvanları kaldırıldı ve herkes kanun önünde eşit kabul edildi. İşçilerin günlük çalışma süresi 8 saate indirildi. Çocuk işçi çalıştırılması yasaklandı. Çalışan herkese, çocuklara ve çalışamayacak durumda olan yaşlı ve hastalara sosyal güvence sağlandı. Hafta sonları tatil ilan edildi.
 
Bolşevikler eğitime çok önem veriyordu. Amaçları modern, prolekült anlayışıyla yetişmiş, milliyetçiliğe ve köhne geleneksel düzene düşman yeni bir "[[Sovyet halkı|Sovyet]] insanı" yaratmaktı. Çocuk ve yetişkin herkes için eğitim seferberliği başlatıldı. Çarlık döneminde halkın sadece % 5'i eğitim imkanlarından faydalanabildiği için okur-yazar oranı oldukça düşüktü. Bu nedenle yetişkinler için İşçiişçi fakülteleri (rabfak) kuruldu. Bu fakültelerde işçilerin hem temel ve teorik, hem de mesleki ve pratik eğitim almaları sağlandı. Eğitim tüm toplum için ücretsiz ve mecburi hale getirildi. Böylece 1932'de çocukların %98'i bilfiil okula gidiyor olacaktı. Daha sonra Sovyetler Birliği %100'lük okuma-yazma oranıyla bu konuda dünyada birinci oldu. Eğitim-öğretim seferberliği [[Sovyet halkı|Sovyet]] halklarını ilim ve teknolojide büyük başarılara imza atan bir toplum haline getirdi.<ref name="rus-sky.com">[http://rus-sky.com/history/library/arutnv1.htm]</ref>.
 
25 Ocak 1918'de toplanan III. Sovyetler Kongresi'nde [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti|Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]'nin kurulduğu ilan edildi. Eski Rus Çarlığı toprakları özerk cumhuriyetlere ayrıldı ve her ulusa yerel yönetimlerini örgütleme hakkı tanındı.
 
Ülkede kısa sürede birçok reform yapılmasına karşın siyasi alanda önemli sorunlar yaşanmaktaydı. Almanya savaştan çekilen Sovyet hükümetine çok ağır şartlar içeren bir barış anlaşması önerdi. Dışişleri Bakanı [[Lev Troçki|Trotski]] Almanya'nın önerisine toprak talebinin olmadığı bir barış teklifiyle cevap verdi. Ancak bunu reddeden Almanya Doğu Cephesi'nde Rusya üzerindeki saldırılarını arttırdı. Petrograd'a saldırı tehlikesi üzerine hükümet güvenlik amacıyla Moskova'ya taşındı. [[Moskova]] Rusya'nın yeni başkenti oldu. [[Troçki|Trotski]] Almanya'nın dayattığı ağır barış koşullarını kabul etmeyince görevden alındı ve yerine [[Litvinov]] getirildi.<ref>[https://www.marxists.org/turkce/trocki/index.htm]</ref>. Mart 1918'de [[BelarusBeyaz Rusya]]'unnın batı toprakları Almanya'ya bırakılarak [[Brest Litovsk Barış Antlaşması|Brest Litovsk Anlaşması]] imzalandı. Almanya'da devrim olacağını uman [[Lenin]], böylece verilen tavizlerin telafi edileceğini ifade ediyordu. 1919'daki devrim girişimi başarısız olsa da Almanya I. Dünya Savaşı’ndan yenik çıktığı için Lenin'in vadettiği gibi verilen tavizler geçersiz oldu.
 
[[Lenin]] I. Dünya Savaşı'nda Avrupa'daki sosyal demokratların çoğunun kendi hükümetlerinin saldırgan politikalarını desteklemelerini ve hükümetlerinin savaş bütçelerini onaylamalarını Marksizm'e ihanet olarak değerlendirdi. Bu nedenle [[Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi]]'nin adının [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Komünist Parti]] olarak değiştirilmesini önerdi. Mart 1918'de parti resmi olarak [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Rusya Komünist Partisi]] adını aldı.<ref name="rus-sky.com"/>.
[[Lenin]] bu saldırılar karşısında [[Kızıl Ordu]]'yu örgütledi. Silahlı Kuvvetler Halk Komiseri olan [[Lev Troçki|Lev Trotski]] cepheye giderek Beyazlara karşı mücadeleyi organize etti. İçerideki karşı-devrimcilerle mücadele etmek için de [[Çeka]] kuruldu. [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti|Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]'nin ilk istihbarat ve gizli servisi olan [[Çeka]]'nın kurucu önderi [[Feliks Dzerjinski]] devrimi sabote etmeye çalışanlara ve devlet dairelerine sızan rejim düşmanlarına karşı sert tedbirler aldı. Ancak monarşi taraftarları Bolşevik hükümetini devirebilmek için [[Beyaz Terör]] hareketlerine giriştiler.<ref>[http://www.dk1868.ru/statii/Tstvetkov3.htm ''Цветков В. Ж.'' Определение политико-правового статуса Белого движения в годы гражданской войны в России // Сайт «1868 „Добровольческий Корпус“» (www.dk1868.ru){{v|08|02|2013}}]</ref>. Bunun üzerine özgürlükler geçici olarak kısıtlandı ve "[[Savaş Komünizmi]]" olarak adlandırılan bir dönem başladı. 1918 yazında saldırılar şiddetlendi. Almanya ile yapılan anlaşmayı bozarak Rusya'yı yeniden savaşa sürüklemek amacıyla Alman Büyükelçisi Mirbach temmuz ayında düzenlenen bir suikastla öldürüldü. 30 Ağustos 1918'de ise [[Fanya Kaplan]] adında bir teröristin düzenlediği suikast Lenin'in ağır bir biçimde yaralanmasına sebep oldu. Ancak o gün Kuzey Komünü Bolşevik Komiseri [[Moisei Uritski]] öldürüldü.
 
İç savaş döneminde Beyazların Sovyet hükümetini devirebilmek için batılı emperyalistlerle iş birliği yapmaları ve batılı askeri birliklerin Rusya'yı işgaline izin vermeleri toplumda infial yarattı ve tarafsız kitlelerin de [[Kızıl Ordu]]'ya katılımında etkili oldu. Bu sayede 1919 yılından itibaren [[Bolşevikler]] [[Beyaz Terör]]'ü yenmeyi ve monarşi yanlısı beyaz orduları geri püskürtmeyi başardılar. Anti-komünist birliklerin düzensiz hareket etmesi ve Sovyet hükümetine desteğin artması üzerine daha fazla kayıp vermek istemeyen [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]], [[Fransa]] ve [[İngiltere]] 1920 yılında Beyaz komutanları yalnız bırakarak ülkeyi terk ettiler. Desteksiz kalan monarşi taraftarı generaller de ülkedeki Beyaz askerleri kaderine terk ederek kaçmaya başladılar.
 
1919'da devrimin tüm dünyada yayılması amacıyla Komünist Partileri bir araya getiren [[Komintern|III.Enternasyonal]] kuruldu. [[İtalya]], [[Fransa]], [[İspanya]], [[Portekiz]] ve daha pek çok Avrupa ülkesinde [[Komünist Parti]]ler kurularak [[Komintern]]'e katıldı ve sosyalizmin yayılması için dünya genelinde örgütlü bir mücadele başladı.<ref>[https://www.marxists.org/turkce/konu/komintern/index.htm]</ref>.
 
=== SSCB'nin kurulması ===
1921'de [[Bolşevikler]] iç savaştan zaferle çıkarak tüm Rusya'da otoriteyi sağladılar. [[BelarusBeyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Belarus]], [[Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Ukrayna]], Orta Asya ve Transkafkasya’da da Bolşevikler muhaliflerini bertaraf etmeyi başardılar.
 
1922'de savaş döneminde mecburi olarak kabul edilen sıkı politik ve ekonomik önlemler kaldırıldı. [[Lenin]]'in belirlediği ve [[Nikolay Buharin]]'in önemli ölçüde katkıda bulunduğu yeni ekonomik atılımları içeren [[NEP]] (Novaya Ekonomiçeskaya Politika / Yeni Ekonomi Politikası) kabul edildi. Toprak aristokratlarının sabotaj faaliyetlerine, kolektif çiftlikleri yağmalayarak üretimi düşürme çabalarına, karaborsacılık ve kasıtlı kıtlık yaratma girişimlerine karşı önlem amacıyla köylülerin serbest ticaret yapmalarına izin verildi. NEP emperyalist savaş ile iç savaşta daha da sarsılan ekonominin kısa sürede toparlanmasını sağladı.
1922 yılında devletin federal yapısı konusunda tartışmalar yaşandı. Milliyetler Halk Komiseri olan [[Stalin]] tüm cumhuriyetlerin [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti|Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]] içinde özerk nitelikte teşkilatlanmaları gerektiğini savunuyordu. [[Lenin]] buna şiddetle karşı çıkarak tüm cumhuriyetlerin eşit statüde, egemenlik haklarının korunduğu birleşik bir federasyon planı hazırladı. Plana göre her cumhuriyetin birlikten ayrılma hakkı vardı. Sonunda federasyonun oluşturulmasında [[Leninist]] ilkeler kabul edildi.
 
30 Aralık 1922'de [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti|Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]'nin, [[BelarusBeyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Belarus SSC]], [[Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Ukrayna SSC]], Orta Asya ve Kafkas cumhuriyetleriyle birleşmesiyle Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği resmen kuruldu.<ref>[http://www.rusarchives.ru/statehood/09-02-deklaraciya-obrazovanie-sssr-1922.shtml Союз Советских Социалистических Республик | Виртуальная выставка к 1150-летию зарождения российской государственности]</ref>
 
===Lenin yönetiminde SSCB===
1917 yılında ilk sosyalist hükümeti kurmayı başaran ve bu hükümeti yaşatabilmek için zorlu koşullarda bedel ödemek pahasına da olsa mücadele veren [[Vladimir Lenin]] iç savaşın bitimiyle birlikte enkaz halindeki ülkeyi yeniden inşaainşa edebilmek için sosyalist ilkelerden kısmen taviz vererek NEP'i uygulamaktan çekinmedi. Enerjinin ülke kalkınmasındaki önemini belirten Lenin ekonomik politikaların da buna göre uygulanması gerektiğini savundu. Tarım ile sanayinin modernize edilmesinin önemini vurgulayarak, tarımda ilkel yöntemlerin derhal terk edilebilmesi için güçlü bir sanayi hamlesine ihtiyaç olduğunu ifade etti.
 
Uluslararası alanda ise sosyalist devrimlerin yaygınlaşması için özellikle batılı sosyalist partilere destek vermekten çekinmeyen [[Lenin]], Almanya'da 1919 yılındaki Spartaküs hareketinin başarısızlığı üzerine mücadelenin yönünü sömürge altındaki ülkelere çevirdi. Dünyanın pek çok yerinde emperyalist hegemonya altındaki halklara bağımsızlık çağrısı yaptı.
1922 yılının Mayıs ayından itibaren sağlığı bozulan Lenin, vasiyetname olarak kabul edilen ünlü notlarını yazdırdı. Bu vasiyetnamede [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Komünist Parti]]'de önde gelen mücadele arkadaşlarının olumlu ve olumsuz yönlerini sıralayarak çeşitli uyarılarda bulundu. Partinin iki önemli ismi [[Stalin]] ve [[Lev Troçki|Trotski]] arasındaki çatışmanın tehlikesini vurgulayan [[Lenin]], 1922 yılında [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Komünist Parti]] Genel Sekreteri seçilen [[Joseph Stalin|Yosif Stalin]]'in yetkilerinin daraltılmasının gerekliliğini sebepleriyle birlikte açıkladı. Ancak Mart 1923'te felç olan ve konuşamaz hale gelen Lenin resmi liderliğini sürdürse de politikadan uzaklaşmak zorunda kaldı.
 
SSCB'nin siyasal ve ekonomik temellerini atarak dünyadaki ilk ve en büyük sosyalist devleti kuran [[Lenin]] 21 Ocak 1924'te öldü. Devrimin liderinin ölümüyle ülkede bir hafta sürecek yas ilan edildi. Bir kaçBirkaç günde 1 milyon insan Lenin'in naaşı önünde saygıyla eğildi.<ref>http://www.lenin.ru</ref> [[Lenin]]'in naaşı tahnit edilerek, 27 Ocak 1924'te düzenlenen büyük bir cenaze töreniyle [[Moskova]] [[Kızıl Meydan]]'da bulunan [[Lenin Mozolesi]]'nde daimi istirahatgahına konuldu.
 
=== Stalin dönemi ===
[[Lenin]]'in ölümünden sonra bir süre ülke onun istediği gibi kolektif iktidar (troyka) tarafından yönetildi. Ancak birlik ve beraberlik yönünde verilen onca demeç partideki rekabeti gizlemeye yetmedi. 1922'de [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Komünist Parti]] Genel Sekreterliğine getirilmiş olan [[Stalin]] bu yetki ile troyka içerisinde ön plana çıkmaktaydı. Zaten asıl rekabet de [[Kızıl Ordu]]'nun önderi [[Troçki|Lev Trotski]] ile Milliyetler Halk Komiseri [[Joseph Stalin|Yosif Stalin]] arasında yaşanmaktaydı. Özellikle izlenecek ekonomik politika konusunda görüş ayrılıkları bulunmaktaydı. Lenin dönemindeki ekonomik politikanın belirlenmesinde etkili olan [[Buharin]] ısrarla [[NEP]]'i savunurken kimi Bolşevikler de hızlı bir şekilde [[kolektivizasyon]]a geçilmesini savunuyordu. [[Stalin]] ise önceleri bu tartışmalarda hakem rolü üstlenerek iktidarda daha geniş destek sağlamaktaydı. Stalin özellikle partide etkili konumda olan Zinovyev ve Kamenev'in desteğini alarak [[Kızıl Ordu]]'nun lideri [[Lev Troçki|Trotski]]'yi güçsüz bırakmayı başardı. Partide nüfuzunu kaybeden Trotski 1927'de ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. [[Buharin]]'in savunduğu [[NEP]]'in gerekli iyileştirmeyi sağladığı savıyla sosyalizm için gerekli olan [[kolektivizasyon|kolektif]] ekonomiye geçilmesi kararı alındı.
 
1924'te yeni anayasa kabul edildi. 1927'de Tüm Birlik Sovyetleri Beşinci Kongresi'nde SSCB'nin ulusal ekonomik gelişimini sağlayacak olan Birinci Beş Yıllık Plan hazırlanarak kabul edildi. Planın ilkeleri sanayi ve tarım alanlarında tek tek belirlendi. [[Lenin]]'in enerjiyi kalkınmanın temeli olarak kabul ettiği [[komünizm]] [[Sovyet halkı|Sovyet]] iktidarı ve elektirifikasyonla sağlanır sözüne dayanarak enerji yatırımlarına ağırlık verildi. Ülkenin her yerinde hidroelektrik santralleri kuruldu. Ağır sanayiye de öncelik verildi. Tarımda kulakların (büyük toprak sahibi zengin köylüler) tasfiyesi ve tüm toprakların kolektifleştirilmesi kararı alındı. Topraklar [[kolhoz]] ve [[sovhoz]] olarak ikiye ayrıldı ve traktör gibi tarım araçlarıyla ilkel tarımdan modern tarıma geçildi. Ancak özellikle Ukrayna'nın batısında toprak aristokratları kolektifleştirmeye karşı gelerek kasıtlı olarak tarımsal verimi düşürme amacıyla sabotaj faaliyetlerine giriştiler. Traktör istasyonlarını yağmalayarak, kolektif çiftlikleri yaktılar. Bu durum hükümetin sert tedbirler almasına sebep oldu. Böylece Birinci Beş Yıllık Planın hedeflerine dört yıl üç ay gibi bir sürede ulaşıldı.
 
1933'te başlatılan İkinci Beş Yıllık Plan döneminde SSCB'de 4500 fabrika ve enerji tesisi yapılarak hizmete açıldı. Üçüncü Beş Yıllık Planın 1938-1941 arasındaki döneminde 3000'e yakın sanayi tesisi kuruldu. Böylece II. Dünya Savaşı öncesi planlı dönemde 9000 dolayında büyük ölçekli sanayi tesisi açılmış oldu. 1940 yılı sonunda SSCB ağır sanayi üretimi 1913'dekinintekinin 12 katına ulaştı. Sovyetler dünyanın üç büyük ekonomisinden biri oldu.[http://www.wonder.ru/alex/rogovin/t6/i.htm]
 
Tarım alanında Birinci Beş Yıllık Planda 210.000 [[kolhoz]] oluşturuldu. II. Dünya Savaşı öncesinde 6000'e yakın makine ve traktör istasyonu hizmete açılmış ve bu istasyonlarda yarım milyon traktör mevcut hale getirilmişti.<ref name=krotov>М. Геллер, А. Некрич [http://www.krotov.info/history/11/geller/gell_1929.html#_Toc860786 ИСТОРИЯ РОССИИ: 1917—1995]</ref>.
Sovyetler Birliği 1939'da Almanya ile saldırmazlık paktı imzaladı. Stalin'in Nazi tehdidine karşı ülkesinin güvenliğini temin etme amacıyla imzaladığı bu pakt Hitler'in Polonya ve Fransa üzerine saldırı başlatması için bir fırsat oldu. Nazi Almanyası ile ilişkileri bozulan Batı Avrupa devletleri ve ABD daha önce Sovyetlerin uzlaşı çabalarına karşın Hitler ile yaptıkları ittifaka rağmen bu defa Stalin'in Saldırmazlık Paktı'nı imzalamasını eleştirdiler.
 
1939'da [[Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Moldova]], Litvanya, Letonya ve Estonya cumhuriyetleri SSCB'ye katıldı. [[BelarusBeyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Belarus]]'a ait olup 1920'de mecburi olarak Polonya'ya bırakılan topraklar da geri alındı ve batı sınırları da hemen hemen son şeklini aldı. Böylece Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği 15 birlik cumhuriyetinden oluşan bir devlet haline geldi.
 
Almanya 1939'da saldırmazlık paktı imzalamasına rağmen 22 Haziran 1941'de savaş ilanı yapmaksızın Sovyetler Birliği'ne ani bir saldırı başlattı. Rusya'nın iklim koşulları dikkate alınarak yazın başlatılan ve [[Barbarossa Harekatı]] adı verilen bu saldırıya hazırlıksız yakalanan Ruslar önceleri geri çekilmek zorunda kaldı. Sovyet generallerin Hitler'in imzaladığı pakta güvenmemesi gerektiği konusundaki uyarılarına rağmen yeterli hazırlığı yapmayan Stalin bu ani saldırı karşısında şok yaşadı. Nazilerin doğuya yönelmesi batı cephesindeki yükün hafiflemesi dolayısıyla müttefik devletler tarafından memnuniyetle karşılandı.
Almanlar Ukrayna'nın batısında Katolikler ve eski toprak aristokratı ailelerden aldıkları destekle kısa sürede [[Moskova]] ve [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] önlerine ulaştı. Geçtikleri her yeri ve bu arada büyük ve küçük ölçekli 32.000 sanayi kuruluşunu yağma etti. Üçüncü Beş Yıllık Plan yarım kalırken metalürji tesisleri, maden ocakları, tren istasyonları, demiryolları, sovhoz ve kolhozlar, makine ve traktör istasyonları imha edildi. Ancak [[Stalin]] doğru bir politikayla bu tesislerdeki taşınabilir olanları Ural dağlarının doğusuna taşınması emrini verdi. 1941'de Savunma Sanayi Halk Komiseri olan [[Dmitri Ustinov]] askeri sanayi tesislerinin Ural Dağları'nın doğusuna nakledilmesi görevini üstlendi. 80'den fazla askeri sanayi tesisi, 600.000 işçi, teknisyen, mühendis Leningrad'dan tahliye edildi.[https://archive.is/20120716113533/victory.mil.ru/war/1941/economy/03_02_01.html]
 
[[Stalin]] 7 Kasım 1941'de [[Ekim Devrimi]]'nin 24.yıldönümünde [[Kızıl Meydan]]'da büyük bir geçit töreni düzenleyerek cepheye gidecek [[Kızıl Ordu]] askerlerine anavatan savunması konusunda kutsal mücadele çağrısı yaptı. Devrimin şehri Leningrad Naziler tarafından ablukaya alındı. Moskova'da ise güçlü bir savunma hattı oluşturan Ruslar Almanların şehre 100&nbsp;km'den fazla yaklaşmasına izin vermedi. Bunun üzerine merkezi Rusya'yı doğudan abluka altına almayı ve Hazar petrollerine ulaşmayı amaçlayan [[Hitler]] emrindeki subayların uyarılarına rağmen Nazi ordusuna Stalingrad'a hücum etme emri verdi. Volga nehrinin iki yakasında kurulu şehrin yarısı Nazilerin işgali altına girdi. Şehirde [[partizan]] savaşları başladı. Önceleri cephe savaşları ile üstün gelen Almanlar partizan direnişi karşısında ise tam bir hezimete uğradı. Binlerce subayını [[partizan]] direnişinde kaybeden Naziler bozguna uğradı ve geri çekilmeye başladı. Mihver Devletleri'nin Doğu Cephesi'ndeki Nazi subayı Paulus kumandasındaki en büyük ordusu olan 6. Ordu tamamen imha edildi. Sovyet halkı ağır kayıplar verse de Kızıl Ordu 1943'te karşı harekatı başlattı. [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] kuşatması yarıldı. [[Kızıl Ordu]] Nazileri [[Sovyet halkı|Sovyet]] topraklarından kovmayı başardıktan sonra Polonya'dan itibaren tüm Doğu Avrupa'yı Nazi işgalinden kurtardı. Polonya'daki Nazi toplama kampları kapatıldı ve esirler serbest bırakıldı. [[Stalin]] [[Kızıl Ordu]]'ya Berlin'e ilerleme emri verdi ve Nisan 1945'te [[Kızıl Ordu]] Berlin'e girdi. Mayıs ayında da Nazi Almanya'sı teslim olarak barış anlaşması istedi. Böylece II. Dünya Savaşı sona erdi.
 
=== II. Dünya Savaşı sonrası ve Stalin'in son yılları ===
 
Savaşın yıkımı [[Sovyet halkı|Sovyet]] halkı için ağır oldu. Sovyetler Birliği 27 milyon kayıp verdi. Ekonomi sarsıldı. Savaştan sonra Sovyetler Birliği'nin desteğiyle [[Çekoslovakya]], [[Bulgaristan Halk Cumhuriyeti|Bulgaristan]], Macaristan, Yugoslavya, Arnavutluk, [[Demokratik Alman Cumhuriyeti]], Polonya ve Romanya'da sosyalist halk cumhuriyetleri kuruldu. Bunların yanında [[Çin]] ve [[Kuzey Kore]]'nin de sosyalizme yönelmesi yalnız olan Sovyetler Birliği'ne müttefik kazandırdı. Ancak ABD ve müttefiklerinin komünizmin yayılmasından endişe etmesi ve [[Marshall Planı]]'nı uygulaması uluslararası gerilimin yaşanmasına sebep oldu. Ayrıca ABD ve uydu devletlerinin 1949'da kısaca NATO denilen Kuzey Atlantik Paktı ile Sovyetler Birliği'ne karşı askeri ittifak kurması dünyada yeni bir savaş tehlikesi yarattı.
 
Dördüncü Beş Yıllık Plan ülke ekonomisinin yeniden toparlanmasını sağladı. Planlı ekonomiyle 1950'lerde sanayi ve tarımda savaş öncesinden daha iyi bir düzeye ulaşıldı.<ref name="Chapman">''Chapman J. G.'' Real Wages in the Soviet Union, 1928—1952 // Review of Economics and Statistics. 1954. Vol. 36, No. 2. P. 134. {{DOI|10.2307/1924665}}{{ref-en}}</ref><ref name="Jasny">''[[Ясный, Наум Михайлович|Jasny N.]]'' Soviet industrialization, 1928—1952. Chicago: University of Chicago Press, 1961.</ref>. Sanayide makine üretimine öncelik verilirken tarımda [[kolektivizasyon]] tamamlandı ve bakir toprakların da tarıma açılmasıyla üretim yeniden arttı.
[[Sovyetler Birliği Marşı]]'nın sözleri yeniden düzenlendi ve Stalin'e yönelik atıflar kaldırıldı. [[Leonid Brejnev|Brejnev]] [[Ekim Devrimi]]'nin 60.yıldönümünde yaptığı konuşmada Avrupa'daki bazı Komünist Partilerin [[Marksizm]]'i terk ederek [[Avrupa komünizmi|Eurokomünizm]] fraksiyonuna yönelmelerine cevap olarak [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Komünist Parti]]'nin [[Marksizm Leninizm|Marksizm-Leninizm]]'e olan bağlılığını ve [[Lenin]]'in ilkelerinden ödün verilmeyeceğini açıkladı. Avrupa'daki durumun aksine Güneydoğu Asya ve Afrika'daki Komünist Partiler ise Sovyetler Birliği ile ilişkilerini geliştirme yönünde bir politika izlediler.
[[Brejnev]] döneminde dış politikada Sovyetler Birliği'nin etkisi giderek artmaktaydı. 1978'de Afganistan'da sosyalistler iktidara geldi ve [[Afganistan Demokratik Cumhuriyeti]] kuruldu. Ancak 1979'da ABD destekli terör örgütleriörgütler yeni Afgan hükümetini devirebilmek için saldırıya geçti. ABD tarafından silahlandırılan Taliban vsvb. terör örgütleriörgütler ülkede iç savaş başlattı. İktidarı tehlikeye düşen sosyalist [[Babrak Karmal]] Sovyetler Birliği'nden yardım istedi. Bu gelişmeler üzerine [[Kızıl Ordu]] Afganistan'a girdi. Ancak Afganistan'a asker sevkiyatı, bu müdahalenin maddi külfetinden dolayı ülkede ciddi bir muhalefet hareketinin oluşmasına sebep oldu. Fakat kısa süre önce [[Sovyetler Birliği devlet başkanları listesi|
Prezidyum]] Başkanlığı'nı da alarak gücünü pekiştiren [[Brejnev]], Silahlı Kuvvetler Komutanı [[Dmitri Ustinov|Dimitri Ustinov]]'un da müdahaleyi desteklemesiyle muhalif hareketleri kolayca bertaraf etmeyi başardı.
 
Brejnev döneminde Fransa ve Almanya Federal Cumhuriyeti başta olmak üzere pek çok Avrupa ülkesiyle ekonomik, kültürel ve toplumsal antlaşmalar yapıldı. [[Sibirya]]'daki doğalgazın batı Avrupa ülkelerine taşınması için büyük bir boru hattı projesi başlatıldı. ABD'nin ambargo ve ticari kısıtlama çabalarına karşın Brejnev batı Avrupa devletleriyle ticari alışverişi geliştirme yönünde çaba sarf etti.
 
1981'deki [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|SBKP]] XXVI. Kongresi'nde [[Leonid Brejnev|Brejnev]] uluslararası alanda barışın sağlanmasının en önemli sorun olduğunu belirtti. 1982'de de Dışişleri Bakanı [[Andrey Gromiko]], SSCB'nin herhangi bir savaş durumunda nükleer silahı kullanan ilk ülke olmayacağı, ancak ülkesine bu silahla saldırılması durumunda kendilerinin de kullanacağı ve topraklarında nükleer silah bulundurmayan ülkelere karşı nükleerbu tarz silah kullanmayacağıkullanılmayacağı taahhüdünde bulundu.
Brejnev iktidarı genel olarak ülkede bir istikrar dönemi olarak sürdü. Ekonomik kalkınma, halkın refah seviyesinin yükselmesi toplumsal barış ortamının korunmasında belirleyici oldu. Ancak yaşlı lider [[Leonid Brejnev|Brejnev]]'in 10 kasım 1982'de ölmesi SSCB'de sık sık liderlerin değiştiği bir dönemin başlamasına sebep oldu. [[Brejnev]]'in yerine [[SBKP]] Genel Sekreterliğine [[KGB]] şefi [[Yuri Andropov]] getirildi. Andropov genel olarak Brejnev'in istikrar sürecini devam ettirmeye yönelik bir politika izledi. SSCB'de toplumsal refahın korunmasında etkili olan bu politika batılı kapitalistler tarafından muhafazakarlık olarak değerlendirildi. Andropov 1984 Şubat'ında ölünce yerine [[Konstantin Çernenko]] getirildi. Ancak Çernenko da 1985 Mart'ında ölünce [[SBKP]] Genel Sekreterliğine daha genç biri olarak [[Mihail Gorbaçov]] getirildi.
Yanlış politikalar sonucu gelen ekonomik çöküş milliyetçi taleplerin daha da artmasına sebep oldu. İlk isyan ABD merkezli sivil toplum kuruluşlarının faaliyet gösterdiği ve halkı tahrik ettiği Baltık ülkelerinde oldu. Mart 1990'da Baltık ülkesi Litvanya'nın ayrılığını ilan etmesi Kremlin'in müdahalesine sebep oldu. Ancak gelişmeler yeni reformların yapılmasını gerekli kıldı.
 
1990'da yılında yapılan reformla yönetici konumunda olan genel sekreterlik makamı kaldırılarak başkanlık sistemine geçildi ve yapılan seçimle Mihail Gorbaçov, SSCB Devlet Başkanı seçildioldu. 1991'de [[Sovyetler Birliği Komünist Partisi|Komünist Parti]]'nin yönetici rolü kaldırılarak çok partili sisteme geçildi.
 
1990 yılının Aralık ayında Gorbaçov Sovyet cumhuriyetlerine yenilenmiş birlik anlaşması çağrısında bulundu. Gorbaçov'un yaptığı bu çağrıya [[BelarusBeyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Belarus]], [[Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Ukrayna]], [[Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Kazakistan]], [[Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Kırgızistan]], [[Tacikistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Tacikistan]], [[Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Özbekistan]] [[Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Türkmenistan]] ve [[Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti|Azerbaycan]] olumlu yanıt verdi. 17 Mart 1991’de bu ülkelerde yapılan referandumlarda ([[Sovyetler Birliği Referandumu 1991]]) halkın % 77'si birlik lehine oy kullandı. Türki cumhuriyetlerde bu oran % 95'in üzerindeydi. [[Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]'nde halkın % 98.26'sı, [[Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]'nde ise % 95.98'i Sovyetler Birliği’nin korunması yönünde evet oyu verdi. Referandumdan çıkan sonuca göre 20 Ağustos 1991'de birlik anlaşmasının imzalanmasına karar verildi.
 
Ancak 19 Ağustos 1991'de [[KGB]] başkanıBaşkanı [[Vladimir Kryuçkov]] öncülüğünde ordunun askeri müdahale girişimi gelişmeleri farklı bir noktaya getirdi. Ordu kısa sürede geri adım atmasına rağmen bu girişim diğer cumhuriyetlerde tedirginlik yarattı ve ayrılığa yönelmelerine sebep oldu. Darbe girişimi Mart 1991'de yapılan referanduma göre 20 Ağustos 1991'de yapılması planlanan yenilenmiş birlik anlaşmasının da iptal edilmesine sebep oldu. Darbecilerden biri intihar etti, diğerleri ise tutuklandı. Darbeden sorumlu tutulan Komünist Parti kapatıldı ve faaliyetlerine son verildi. Partinin tüm gelirlerine el konuldu. Darbe girişiminin ardından muhaliflerden Boris Yeltsin'in popülaritesi arttı. Gorbaçov'un siyasi yetkilerini alarak devlet başkanını etkisiz bırakan Yeltsin birlik cumhuriyetlerindeki ayrılıkçı propagandaları serbest bıraktı. Ekonomik liberalleşmeyi destekleyen ancak birliğin dağıtılmasına karşı çıkan hükümet başkanı [[İvan Silayev]]'i Eylül ayında görevden aldı. [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti|Rusya FSSC]]'nin mevcut durumunun ittifakı korumakta yetersiz kaldığını fark eden referandum destekçisi ve birlik yanlısı 8 Sovyet cumhuriyeti de Eylül 1991'den itibaren birer birer ayrılıklarını ilan etti. Boris Yeltsin basına yaptığı açıklamada yeni yıldan önce SSCB'yi dağıtacağını belirtti.
 
8 Aralık 1991'de [[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti|Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]] devlet başkanı [[Boris Yeltsin]], Ukrayna devlet başkanı [[Leonid Kravçuk]] ve [[BelarusBeyaz Rusya]] temsilcileri [[Minsk]]'te bir araya gelerek Sovyetler Birliği'ni dağıtan anlaşmayı imzaladılar. Ancak 12 Aralık 1991'de [[Yüksek Sovyet]] Konseyimeclisinde yapılan buoylamada anlaşmanın onaylanmasınıonaylanması reddettireddedildi. Sovyet anayasasına göre birliğin dağıtılması ancak [[Yüksek Sovyet]]'in yetkisindeydi. Buna rağmen Yeltsin'in baskısı üzerine Sovyetler Birliği Devlet Başkanı [[Mihail Gorbaçov]] 25 Aralık 1991'de görevinden istifa ettiğini açıkladı. Aynı gün gece yarısı Kremlin'de dalgalanan [[Sovyetler Birliği Bayrağı|Kızıl Bayrak]] indirilerek yerine Rus bayrağı çekildi. Böylece Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği 25 Aralık 1991'de resmen dağıldı.
 
== Siyaset ==
=== Sınıfsız Toplum ===
Sovyetler Birliği'nde, devrimden önceki eski sınıf ve zümreler kalmamıştı; "Soylular" sınıfı bütünüyle ortadan kalkmıştı; "Ruhban" ise sosyal planda sadece bir meslekti; "Burjuvazi" bütün biçimleriyle tasfiye edilmişti. Sovyetler Birliği'nde bir işçinin, bir mühendisin, bir opera sanatçısının topluma verdiklerinin birbirinden farklı şeyler olduğu kabul edilir ve buna göre emekleri karşılanırdı.
Bu farklılıklar bir takımbirtakım sınırlamalara bağlıydı:
* Spekülasyon yoluyla kazanç elde etmek olası değildi. Çünkü Sovyetler Birliği'nde borsa veya tahvil piyasası yoktu.
* Zorunlu gereksinim maddelerinin fiyatları düşük, onun dışında kalanların fiyatları ise yüksek tutulmuştu. Böylece herkes, kısa dönemde zorunlu gereksinimleri karşılandığına ve onun dışında kalanların satın alınması da büyük tasarrufları gerektirdiğine göre para biriktirmek büyük bir önem taşımamaktaydı.
{{ana|Sovyetler Birliği coğrafyası}}
[[Resim:Aral sea 1985 from STS.jpg|thumb|[[Aral Gölü]], 1985 yılında.]]
22,402,200 kilometrekarelik bir alana sahip Sovyetler Birliği, dünyanın yüzölçümü bakımından en büyük devleti idi ve dağıldıktan sonra bu unvanı ardılı olan [[Rusya Federasyonu]] almıştır.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/513251/Russia Russia - Encyclopedia Britannica]. Britannica.com (27 Nisan 2010). 21 Eylül 2014 tarihinde erişilmiştir.</ref> SSCB, Dünya yüzölçümünün altıda birini kaplamaktaydı ve büyüklüğü [[Kuzey Amerika]] ile karşılaştırılmaktaydı.<ref>http://pages.towson.edu/thompson/courses/regional/reference/sovietphysical.pdf</ref> Avrupa'daki kısmı, ülkenin yüzölçümünün çeyreği kadardı ve ülkenin kültürel ve ekonomik merkeziydi. Asya'nın doğu kısmında [[Pasifik Okyanusu]]'na uzanırken güneyinde ise [[Afganistan]] bulunmaktaydı ve bu bölgeler daha seyrek nüfusluydu. SSCB, 11 [[zaman dilimi]] arasında doğudan batıya 10.000&nbsp;km ve kuzeyden güneye 7200&nbsp;km boyunca yayılmaktaydı. Ülkede beş iklim bölgesi bulunmaktaydı: [[tundra]], [[tayga]], [[bozkır]]lar, [[çöl]]ler ve [[dağ]]lar.
 
Sovyetler Birliği, 60.000 kilometre ile dünyanın en uzun sınırına sahip olup bunun üçte ikisi [[Arktik Okyanusu]] kıyı şeridiydi. [[Bering Boğazı]] üzerinden [[Amerika Birleşik Devletleri]] ve [[La Pérouse Boğazı]] üzerindende [[Japonya]]'ya komşuydu. Sovyetler Birliği, 1945'ten 1991'e kadar [[Afganistan]], [[Çin]], [[Çekoslovakya]], [[Finlandiya]], [[Macaristan]], [[İran]], [[Moğolistan]], [[Kuzey Kore]], [[Norveç]], [[Polonya]], [[Romanya]] ve [[Türkiye]] ile sınırdı.
Sovyetler Birliği, kendi ekonomisi için [[Sovyetler Birliği'nde bilim ve teknoloji|bilim ve teknoloji]]ye büyük vurgu yapmaktaydı,<ref name="science&technology">{{Web kaynağı | başlık = Science and Technology | yayımcı = [[Library of Congress Country Studies]] | url = http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+su0413%29 | erişimtarihi = 19 Ekim 2014 | arşivengelli = evet}}</ref> ancak, [[Sputnik programı|dünyanın ilk uzay uydusu]]nu yapmak gibi teknolojisindeki en önemli başarıların genellikle askeri sorumluluğu bulunmaktaydı.<ref name="economy">{{Web kaynağı | başlık = Economy | yayımcı = [[Library of Congress Country Studies]] | url = http://rs6.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+su0009%29 | erişimtarihi = 23 Ekim 2010 | arşivengelli = evet}}</ref> Lenin, eğer Sovyetler teknolojide gelişmiş dünyanın gerisinde kalısa asla onları geçemeyeceğine inanıyordu. Sovyet otoriteleri büyük ağlar, araştırma ve geliştirme kuruluşları geliştirerek Lenin'in inancına bağlılıklarını kanıtladı. 1989 yılında, Sovyet bilim adamları [[enerji fiziği]], tıpta sayılı alanlar, matematik, kaynak ve askeri teknolojiler gibi çeşitli alanlarda dünyanın en iyi eğitimli uzmanları arasında yer aldı. Ancak katı devlet planlaması ve yoğun [[Nomenklatura|bürokrasi]] nedeniyle, Sovyetler Birliği kimya, biyoloji ve bilgisayar teknolojileri gibi konularda Birinci Dünya'ya kıyasla geride kalmıştır.
 
[[Ronald Reagan]] yönetimi altındaki [[Socrates Programı]], Sovyetler Birliği'nin ABD ile kökten farklı bir şekilde bilim ve teknoloji edinimini belirlenmiştir. ABD örneğinde, ekonomik önceliklendirmenin hem kamu hemdehem de özel sektörün bilim ve teknoloji edinme aracı olarak yerli [[araştırma ve geliştirme]] için kullanılanılıyordu. Buna karşılık Sovyetler Birliği, edinmede ofansif ve defansif manevra ve dünya çapındaki teknoloji kullanımı teknoloji elde ettiği rekabet avantajı artırmak için rekabet avantajı elde eden ABD'yi önlemekteydi. Ancak ek olarak, Sovyetler Birliği'nin teknoloji tabanlı planlama, merkezi, devlet merkezli bir büyük ölçüde esneklikten uzak bir şekilde yürütülmekteydi. Bu önemli bir eksiklik olup Sovyetler Birliği'nin gücünü zayıflatmak ve böylece kendi reformu teşvik etmek için ABD tarafından istismar edilmiştir.<ref>{{dergi kaynağı|başlık=Global Tech Strategies Brought to U.S.|dergi=Washington Technology|tarih=3 Mayıs 1990|ilk= Margo|son=MacFarland|id=|erişimtarihi=19 Ekim 2014}}</ref><ref>{{Haber kaynağı|ilk= R.A.|son=Deckert|başlık=The science of uncovering industrial information|tarih=10 Ekim 1990|iş=Business Journal of the Treasure Coast}}</ref><ref>{{Haber kaynağı|başlık=U.S. Firms Must Trade Short-Term Gains for Long-Term Technology Planning|tarih=7 Mart 1991|iş=Inside the Pentagon|dil=İngilizce}}</ref>
 
=== Ulaşım ===
Sovyet yönetimi, devletle kiliseyi birbirinden ayırdı. Ne var ki, uygulamada, Çarlık rejimini tutan bir kısım ruhban, sert yaptırımlarla karşılaşırken, yoğun bir din aleyhtarı propaganda yürütüldü.
Olaylar 1924’te yatıştı. 1929 yılında, bir dine inananlara toplantı yapma ve dernek kurma hakkı verildi.
1943’de Ortdoks Kilisesinin kendisine patrik seçmesi ve ruhani meclis kurmasına müsademüsaade edildi. Sovyetler Birliği'nde, kilise ve devlet arasındaki ilişkiler özel bir kurum tarafından düzenlenirdi.
 
=== Eğitim ===
{{ana|Sovyetler Birliği'nde eğitim}}
[[Resim:Milovice soviet pupils.jpg|sol|thumb|Sovyet öğrencilerin [[Milovice (Nymburk)|Milovice]], [[Çekoslovakya]] ziyareti. (1985)]]
1917 öncesinde [[RusyaRus İmparatorluğu]]'nda eğitim zorunlu değildi ve bu nedenle alt sınıf işçi ve köylü ailelerinden olan birçok çocuk eğitim imkanlarına zorlukla erişilebiliyor veya hiç erişemiyordu. 1917 tahminlerine göre nüfusun % 75-80'i [[okuryazarlık|okuma yazma]] bilmiyordu.
 
[[Anatoli Lunaçarski]], Sovyet Rusya'nın ilk Eğitim [[Halk Komiseri]] (bakan) oldu. Başlangıçta, Sovyet otoriteleri cehaletin ortadan kaldırılmasına büyük önem vermekteydiler. Bu nedenle okuma yazma bilenler doğrudan öğretmen yapıldı. Kısa bir süre için kaliteden bir miktar ödün verildi. 1940 yılında Yosif Stalin cehaletin ortadan kaldırıldığını ilan etti. Büyük Vatanseverlik Savaşı sonrasında ülkenin eğitim sistemi önemli ölçüde genişledi. Bu genişleme büyük bir etki yarattı. 1960'larda tek istisna Sibirya'nın en ücra köşelerinde kırsal bölgelerde avcılıkla geçinenler hariç neredeyse tüm Sovyet çocukları eğitime erişebiliyordu. [[Nikita Kruşçev]], eğitimi daha erişilebilir hale getirmek için çocuklara açıktan toplumun ihtiyaçlarına yakından bağlı hale getirmeye çalıştı. Eğitim aynı zamanda [[Yeni Sovyet insanı]]'nı yaratma konusunda önemli oldu.<ref>{{kitap kaynağı|yazar=Law, David A.|başlık=Russian Civilization|yayımcı=Ardent Media|yıl=1975|sayfalar=300–1| url=http://books.google.com/books?id=f3ky9qBavl4C&dq|isbn=0-8422-0529-2}}</ref>
== Ayrıca bakınız ==
* [[Sovyetler Birliği'nin madalya ve nişanları]]
* [[Sovyetler Birliği millî futbol takımı]]
* [[SSCB Millî Futbol Takımı]]
 
== Kaynakça ==
 
[[Kategori:Sovyetler Birliği| ]]
[[Kategori:Sosyalist devletler]]
[[Kategori:Komünist devletler]]
[[Kategori:Avrupa ülkeleri]]
[[Kategori:1917]]
[[Kategori:1922]]
[[Kategori:1991]]
[[Kategori:Asya tarihindeki devletler]]
[[Kategori:Avrupa tarihindeki devletler]]
[[Kategori:Rusya tarihi]]
[[Kategori:Avrasya tarihi]]
[[Kategori:Asya tarihi]]
[[Kategori:Avrupa tarihi]]
[[Kategori:Dünya tarihi]]
[[Kategori:Ateist ülkeler]]
34.500

değişiklik