"Mercidâbık Muharebesi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(Gerekçe: Vandalizm amaçlı değişiklik)
|notlar =
}}
'''Mercidabık Muharebesi''', (Arapça: مرج دابق‎, anlamı; [[Dabık]] Ovası), [[Yavuz Sultan Selim]]'in [[Mısır]] seferi sırasında [[Memluk Devleti]] ile yapılan ilk ve kat′î neticeli muharebedir. [[24 Ağustos]] [[1516]]'da [[Osmanlı ordusu]] ile Memluk ordusu arasında [[Halep]] şehrinin kuzeyinde yapılan savaşı Osmanlılar kazandı. Muharebenin sonucunda [[Suriye]], [[Lübnan]] ve [[Filistin]] Osmanlı topraklarına katıldı.
 
== Muharebeye hazırlık ==
 
[[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] [[Sultan]]ı [[I. Selim]] [[Han|Hân]]'ın, [[Orta Doğu]]’da hâkimiyetini genişletmesi; [[Suriye]], [[Lübnan]], [[Filistin]], [[Arap Yarımadası]], [[Mısır]] ve [[Kuzey Afrika]]’nın doğusuna hakim Memlûklu Sultanı [[Kansu Gavri]]'yi (Kansuh el-Gûrî) harekete geçirip, tedbir almaya sevk etti. 23 Ağustos 1514’te1514'te, [[Çaldıran Savaşı]]'nda, Yavuz Sultan Selim Han'a yenilip kaçan [[Safevi Hanedanı|Safevi]] hükümdarı [[Şah İsmail]] ile ittifâk kurdu. Yavuz Sultan Selim Han, haber alma teşkilâtı vasıtasıyla [[Şah İsmail]] - [[Kansu Gavri]] ittifakını öğrenince, Vezîr-i âzam Sinan Paşa'yı, 40.000 kişilik bir kuvvetle [[Safevîler]] üzerine gönderdi. Sinan Paşa'nın, [[Diyarbakır]]’a giderken, [[Fırat]]’ı geçmek için Memlûklar'dan izin isteyip de iznin verilmemesi ve Kansu Gavri'nin 50.000 kişilik bir kuvvetle [[Halep]]'e gelmesi, harp sebebi sayıldı. Devrin âlimlerinden [[Zenbilli Ali Cemâli Efendi]]'nin [[fetva]]sıyla sefere çıkıldı.
 
Memluk Sultanı [[Kansu Gavri]] Selim'in seferinin [[Suriye]] üzerine olacağını bilmekteydi. Onun için Suriye'yi korumak maksadıyla hazırlıklar yaptırdı. I. Selim'in [[Suriye]]'ye yöneldiğini duyunca yeğeni ve aynı zamanda baş veziri olan [[Tomanbay|Eşref Tumanbay]]'ı [[Kahire]]'de bırakarak 18 Mayıs 1516'da [[Kahire]]'den bir Memluklu ordusu ile [[Suriye]]'nin kuzeyine yürüdü. Bu yürüyüş müzik, eğlenti ve şarkı ile geçti. 15 tane ''Binlerin Emiri'' rütbeli ve birçok daha düşük rütbeli Memlûklu ve 5.000 kişilik Sultan'ın özel kölemen ordusu bu yürüyüşe katıldı. [[Suriye]]'den ve [[Bedevi]] [[Araplar]]dan da birlikler bu orduya yolda katıldılar. [[Abbasi Halifesi]] [[III. Mütevekkil]] ve diğer yüksek Mısır uleması da Sultan'ın maiyetindeydi. Sultan Kansu Gavri 9 Haziran'da büyük bir törenle [[Şam]]'a girdi; yoluna halılar serilmişti ve etrafa [[Avrupa]]lı tüccarlar paralar saçmaktaydı. Burada Sultan Kansu Gavri ile ordusu bir hafta Şam'da kaldıktan sonra yine büyük törenle yola çıkıp [[Humus, Suriye|Humus]] ve [[Hama]] üzerinden [[Halep]]'e doğru yürüyüşe geçti.<ref name="muir">Muir, William (2007) ''The Mameluke or Slave Dynasty of Egypt, 1260-1517'' Piscataway, NJ: Gorgias Press. ISBN 978-1-59333-697-4. {{ing}}</ref>
[[Halep]]'te I. Selim'den yeni elçilerin gelmiş olduğu öğrenildi. Bu [[elçi]]ler Sultan Kansu Gavri'ye ve Halife Al-Mütevekil'e çok güzel hediyeler getirmişti. I. Selim bu sefere Memluklulerin [[Şah İsmail]]'e yaptıkları yardım nedeniyle başladığını söylemekteydi. Sultan Kansu Gavri, Memluklu Saray Nazırı Mugla Bey'i hediye olarak şeker ve tatlılarla Osmanlı ordugâhına elçi olarak yolladı. Fakat I. Selim bu elçiyi hiç de iyi karşılamadı; Mugla Bey'i tıraş ettirerek bir köhne beygirle geri gönderdi. Yavuz Sultan Selim, Kansu Gavri’ye [[Halep]]’in kuzeyindeki Mercidabık mevkiinde, meydan muharebesi için hazır olması haberini gönderdi.<ref name="muir"/>
 
Bu sırada Kansu Gavri Memluklu emirlerinin sadakatsızsadakatsiz olmaları sorunları ile uğraşmak zorunda kaldı. Memluk ordusu içinde Halep valisi [[Hayır Bey]]'in ve en tanınmış Memluklu emirlerinden olan [[Canberdi Gazali]]'nin [[Osmanlılar]]la ilişkileri olduğu söylentileri yayılmıştı. Kansu Gavri bütün emirlerin, Memluklu ileri gelenlerin ve kadıların kendine sadık olacaklarına dair yeniden [[Kur'an]] üzerine andant içmelerini istedi ve bu andant içme için özel bir tören yapıldı.<ref name="muir"/>
 
== Muharebenin gelişmesi ==
[[Dosya:مرج دابق محاربه سى (عثمانلى).jpg|küçükresim|MemlüklerMemluklar ve Osmanlılar savaşıyor]]
[[Yavuz Sultan Selim]] komutasında Osmanlılarla, Sultan Kansu Gavri komutasindakikomutasındaki Memluklular arasında muharebe Halep'in bir günlük yol kuzeyinde bulunan Mercidabık ovasında yapıldı. Osmanlı ve Memluk orduları sayı ve teçhizat bakımından birbirine benzemekteydi. Her iki ordunun da kuvvetleri eşit miktarlarda olup, altmış bin civarındaydı. Ama Osmanlı ordusunun elinde çok iyi kullandıkları ateşli silahlar, özellikle de sahra topları bulunmaktaydı. Osmanlılar; ateşli silahlar, teşkilat, kumanda heyeti, sevk ve idare bakımından Memlûklardan üstündü. Buna karşılık Memlûkların da süvari kuvvetleri meşhurdu ve çok güçlüydüler.
24 Ağustos 1516 sabahı, Osmanlı ordusu hilâl şeklinde bir tertibat aldı. Ordunun merkezinde Yavuz Sultan Selim Han olup, yanında Kapıkulu askeri ve önünde birbirine zincirle bağlı üç yüz top bulunuyordu. Sağ kola Anadolu Beylerbeyi Zeynel Paşa, sol kola da Rumeli Beylerbeyi Sinan Paşa komuta ediyordu. Memlûk ordusunun merkezine, yanında [[Halife]] [[III. Mütevekkil]] olduğu halde Sultan Kansu Gavri, sağ kola Halep Nâibi Hayırbay, sol kola da Şam Nâibi Sibay kumanda ediyordu. Memlûklarda sultanın orduya, komutanların da Kansu Gavri’ye itimatsızlığı vardı. MemlükMemluk sultanı genç MemlûklüleriMemlûkluları korumak için yaşlı Memlûklüleri ön saflara yerleştirdi; yaşlı Memlûklüler bunu, ayrılmalarının istendiği biçiminde yorumladılar.
Osmanlı topçu ateşiyle başlayan muharebeye, Memlûklar süvari taarruzu ile karşılık verdiler. Muharebe başladıktan iki saat sonra, Memlûklar bozguna uğradı. Öğleden sonra kesin netice alınarak, Memlûk karargâhı, bütün ağırlığı ile Osmanlıların eline geçti. MemlüklerinMemlukların Halep valisi Hayirbey de [[Osmanlılar]]'la anlaşarak savaş alanını terk etti.
Daha kötüsünün olamayacağının düşünüldüğü bir anda, MemlükMemluk sultanı savaş alanında öldü ama cesedi bulunamadı. Kansu Gavri'nin ölüm nedeni değişik tarihçiler tarafından birbirinden farklı olarak verilmektedir. Bazı tarihçilere göre doğal bir nedenle, belki de [[kalp krizi]]nden ölmüştür. Bazı Osmanlı tarihçilerine göre bu ölüm bir Osmanlı askerinin eliyle oldu. Bazı Arap kaynaklarına göre Sultan Kansu Gavri ordusu yenik düştükten sonra harp meydanında hayata bulunmaktaydı; ama düşman eline düşmemesi için Memlûklular onu öldürüp cesedini saklamışlardır.<ref name="muir"/>
 
== Muharebenin sonuçları ==
Abbasî halifesi [[III. Mütevekkil]], muharebeden sonra [[Yavuz Sultan Selim]]'in yanına gelerek, sultandan çok hürmet gördü. Yavuz Sultan Selim, 28 Ağustos'ta [[Halep]]’e 27 Eylül'de [[Şam]]’a gelerek [[Mısır]]’ın fethini gerçekleştirecek sefere hazırlanmaya başladı.
 
Mercidabık’ta kazanılan zafer, Osmanlı Devleti'ne dini, siyasi, askeri, iktisadi pek çok fayda sağladı. Hilafetin [[Osmanlı Hanedanı]]na geçme yolu açıldı. Doğuda Osmanlı Devleti'nin son rakibi Mısır - Memlûk Devleti, ortadan kaldırılma safhasına getirildi. [[Suriye]], [[Lübnan]] ve [[Filistin]] Osmanlı hâkimiyetine girdi. [[Mısır]] ve [[Arabistan Yarımadası]] yolu açıldı. [[Güneydoğu Anadolu]]’nun zaptedilmesiylezapt edilmesiyle, Anadolu Türk birliği tamamlandı.
 
== Ayrıca bakınız ==
38.097

değişiklik