Ana menüyü aç

Değişiklikler

Arşiv bağlantısı eklendi
 
== Nedenleri ==
[[Dört Halife]] ve [[Emeviler]] dönemlerinde [[Atlas Okyanusu]]'ndan [[Hindistan]]'a kadar uzanan büyük bir coğrafyanın tamamı İslam Devleti'nin egemenliğine girmiş; elde edilen ganimetler ve fethedilen yerlerden toplanan vergiler bir servet birikimi yaratmıştı. [[İpek yolu|İpek]] ve [[Baharat Yolu]] ile Akdeniz ticaretinin İslam Devleti'nin kontrolü altına girmesi iletişim imkanlarını arttırmıştı. Devletin sınırlarının [[Mezopotamya]] ve [[Suriye]]'ye ulaşması ile Helenistik, İran ve Hint kültürleri ile karşılaşan ve bu farklı kültürlere ilgi duyan Müslüman bilim adamları, sanatçılar ve filozoflar kervanlarla daha kolay ve güvenli seyahat edebiliyorlardı. Ekonomik gücün ve iletişim olanaklarının yarattığı avantaj, İslam'ın Altın Çağı'nı başlattı. Abbasiler devrinde, Emeviler'in cihad anlayışının büyük ölçüde terk edilmesi ve Arap olmayanlarla daha iç içe yaşamaya başlanması da Altın Çağın başlamasında etkili oldu.<ref name=tural>{{webWeb kaynağı | soyadı1 = Tural | ad1 = Murat | başlık = Mezopotamya ve Suriye'nin Fethi'nin Abbasilerdeki Tercüme Devrine Katkısı | url = https://jasstudies.com/Makaleler/192314601_15tural_murat_mTT-229-247.pdf | yayıncı = The Journal of Academic Social Science Studies Cilt 5, Sayı 3, Haziran 2012 | erişimtarihi = 28 Mayıs 2018 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20180529053933/https://jasstudies.com/Makaleler/192314601_15tural_murat_mTT-229-247.pdf | arşivtarihi = 29 Mayıs 2018}}</ref>
== Gelişimi ==
[[Dosya:Distillation by Retort.png|thumb|[[Harun Reşid]]'in kimyacısı [[Cabir bin Hayyan]], damıtma imbiği tasarlamıştır]]
; Abbasiler'in çeviri faaliyetleri
Emeviler döneminde bazı kişisel gayretler ile başlayan tercüme hareketleri Abbasi halifesi [[Mansur]] zamanında hız kazandı. İlk önce bir tercüme bürosu ve kütüphane olarak Bağdat'ta faaliyete başlayan Beytü'l Hikme zamanla yeni işlevler üstlenerek bir kültür merkezi halini aldı.<ref name=gazi>{{webWeb kaynağı | soyadı1 = Erdem | ad1 = Gazi | başlık = İslam Kültür Tarihinin İlk İlimler Akadmesi:Beytü'l Hikme | url = http://dergipark.gov.tr/download/article-file/52133 | yayıncı = Dini Araştırmalar, Cilt : 16, Sayı : 42, Ocak - Haziran 2013 | erişimtarihi = 28 Mayıs 2018 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20180416174609/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/52133 | arşivtarihi = 16 Nisan 2018}}</ref> Başta fen ilimleri alanında olmak üzere bir çok alanda Antik Yunan, Hint ve İran medeniyetlerinin üretilmiş eserler Arapça'ya çevrildi. Arap asıllı olmayan çevirmenler çeviri faaliyetlerinde ön plana çıktı. Abbasi halifeleri çalışmaları devlet desteği ile teşvik etti. Bunda, kültürel alanda ön plana çıkan diğer devletlerin nüfuzunu kırma arzusu da rol oynadı.<ref name=tural/> Abbasi Halifelerinden özellikle [[Harun Reşid]] zamanında tercüme çalışmaları daha sistemli bir halde sürdürüldü. Kimya biliminin kurucusu [[Câbir bin Hayyan]] bu devirde sarayın kimyacısı olarak çalıştı. "''Kitap ül Zühre''" (Venüs’ün Kitabı)" adlı eserini Harun Reşid için yazdı.
 
Beyt'ül Hikme, en olgun devrini Halife [[Memun]] döneminde yaşadı. İlk İslam filozofu sayılan Kindî, Halife Memun döneminde Beytü'l Hikme'deki çalışmalara katılarak Süryanice ve Yunancadan yapılan tercümelerin Arapçaya aktarılması esnasındaki felsefi kavramları gramer kuralları bakımından incelenmesi işine baktı.<ref name=tural/> Çağının en önemli matematik ve astronomi bilgini [[Harezmi]] de Beytü'l Hikme'nin kütüphanesinde görev yapan bilim insanlarındandı; bir coğrafya ansiklopedisi olan "''Kitab-ul- Cebri ve-l Mukabele''" adlı eserini Halife Memun için yazdı. Beyt'ül Hikme, Moğolların 1258'de Bağdat'ı istila etmesine kadar varlığını ve faaliyetini sürdürdü. Ancak Memun devrinden sonra eskisi kadar canlı bir tercüme uğraş görülmedi.
[[Dosya:Lunar eclipse al-Biruni.jpg|thumb|11. yüzyıl dolaylarından kalma, el-[[Biruni]] tarafından yapılmış ve [[Ay]]'ın farklı evrelerini gösteren bir [[çizim]].]]
;Diğer Doğu İslam devletleri
Abbasiler devrinde İslam Devleti'nde ilim ve felsefe ilerlemekte iken dinî muhalefet hareketleri ve siyasi parçalanma başlamış;<ref name=robert>{{webWeb kaynağı | soyadı1 = Mantran | ad1 = Robert | başlık = İslam'ın Yayılış Tarihi | url = http://kitaplar.ankara.edu.tr/dosyalar/pdf/606.pdf | yayıncı = Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1969 | erişimtarihi = 28 Mayıs 2018 | arşivengelli = evet}}</ref> toprakları üzerinde Afrika'da Aglebiler, Mısır'da [[Tolunoğulları]] ve [[Fatimiler]], Suriye ve Mezopotamya'da Hemedâni, doğuda [[Tahiriler]] ve [[Samaniler]] gibi küçük devletler, emirlikler meydana gelmişti. Hemedânilerin başşehri olan [[Halep]], Fatımiler'in kurduğu Kahire, 10. ve 11. yüzyıllarda kültürde Bağdat şehrinden daha ileri gitti; doğuda da [[Gazneli Mahmud]]'un sarayı önemli bir edebiyat ve bilim merkezi oldu.<ref name=cavit>{{webWeb kaynağı | soyadı1 = Sunar | ad1 = Cavit | başlık = İslam Felsefesi Dersleri | url = http://kitaplar.ankara.edu.tr/dosyalar/pdf/586.pdf | yayıncı = Ankara Fakültesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1967 | erişimtarihi = 28 Mayıs 2018 | arşivengelli = evet}}</ref> İslam düşüncesinin iki büyük adamı Gazneli Mahmud'un yanında yaşadı: şair [[Firdevsî]] ve astronomi, tıp, matematik alanlarında önemli eserler vermiş bilim adamı; [[Biruni]].<ref name=cavit/> Hamdeni hanedanı ise Ortaçağ İslam aydınlarının "''İkinci Üstad''" diye andıkları [[Farabi]]'yi destekledi.
;Endülüs
Abbasiler halifeliği ele geçirince Endülüs'e kaçıp kendini Endülüs emiri ilan etmiş (756) olan Emevi sülalesinden [[I. Abdurrahman]], [[Kurtuba]]'yı başkent ve bir bilim merkezi yapmıştı. 10. yüzyılda Emevi halifesi [[II. Hakem]] döneminde ilim ve sanat alanında önemli gelişmeler yaşandı. Kahire'deki [[El-Ezher Üniversitesi|el-Ezher]] ve Bağdat'taki [[Nizamiye medreseleri]]nin batıdaki muadili olacak olan, Asya, Afrika ve Avrupa’nın her yerinden, her dinden kimselerin geleceği Kurtuba Medresesi'ni kurdu.<ref name=budak>{{webWeb kaynağı | soyadı1 = Budak | ad1 = Muhammed Ali | başlık = Batı Kaynaklarına Göre Endülüs Medeniyeti’nin Eğitim Ve Bazı Bilim Alanlarında Avrupa'ya Katkılar | url = http://dergipark.gov.tr/download/article-file/282232 | yayıncı = Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı:23, Yıl: 2016/1 | erişimtarihi = 28 Mayıs 2018 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20171201134239/http://dergipark.gov.tr:80/download/article-file/282232 | arşivtarihi = 1 Aralık 2017}}</ref> O dönemde Avrupa'da bulunmayan eski Yunan bilgilerini Endülüs'e Bağdat ve Şam gibi büyük eğitim merkezleriyle olan bağlar sayesinde aktarıldı. Eski Yunan eserlerinin Müslümanlar, Yahudiler ve Hristiyanlar tarafından yapılan yorum ve araştırmaları da Arapça'ya çevrildi. Bu çevriler de daha sonra Arapça konuşan Hristiyanlar tarafından Latince'ye çevrildi. Bu çalışmalar Latin bilimini yeniden canlandırıp, [[Rönesans]]'ın temellerini attı.<ref name=budak/> Tıp, optik, fizik, astronomi, matematik ve kimya alanında Endülüs Emevi topraklarında önemli keşifler yapıldı.
 
== Bilim insanları ==
442.230

değişiklik