"Japonya tarihi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
Son buz devrinden sonra (MÖ 12000) Japonya coğrafyasının zengin ekosistemi insan yaşamını desteledi. Japonya'da bulunan en erken [[çömlek]] Jömon dönemine ait olup Japonya'yı gösteren ilk yazılı belge "Book of Han" olup Çin'de Han Hanedanlığı döneminde yazılmıştır. Bir numaralı kültürel ve dinsel etki Çin'den gelmiştir.<ref>{{cite book|author = Jacques Gernet|title = A History of Chinese Civilization|isbn = 0521497817|url = https://books.google.com/books?id=jqb7L-pKCV8C&pg=PA290|year = 1996|publisher = Cambridge University Press|page = 290}}</ref>
 
Günümüz Japon İmparatorluk Sarayı [[6. yüzyıl|6'ncı yüzyıl]]da yapılarak ilk kalıcı imparatorluk başkenti 710 bugün Nara kenti olan Heijõ-Kyõ'da kuruldu. Bu şehir [[Budist]] sanatı, dini ve kültürü adına bir merkez halini aldı. Heian-kyõ'da (günümüz Kyoto) kurulan yeni başkent güçlü bir merkezi devletin sonuçlanmasıydı. Heian periyodu klasik Japon kültürünün altın zamanı olarak geçer. Takip eden asırlarda hüküm süren imparatorların gücünün ve saray halkının zayıflaması merkezi devletin gücünü çatlatmıştır. [[15. yüzyıl|15'inci yüzyıl]]a gelene kadar politik güç birkaç yüz [[Daimyo]] tarafından yönetilen, kendi samurayları olan feodal bölgelere bölünmüşlerdi. Uzun bir iç savaştan sonra Japonya'yı birleştiren [[Tokugawa Ieyasu]] imparator tarafında 1603 yılında [[şogun]] olarak görevlendirilmiştir. Tokugava Ieyasu fethettiği toprakları destekçilerine dağıttı ve [[Edo]]'da kendi [[Tokugawa şogunluğu|Tokugawa Şogunluğunu]] kurdu. İmparator bu dönemde eski başkent Kyoto'da kalmaktaydı. Edo döneminde barış ve refah hakimdi. Japonya Hristiyan misyonerliğini engelleyip dış dünyayla bütün bağlantısının kesti.
 
1860'larda Tokugawa şogunluğu mevkisini kaybetti, imparator gücü tekrar eline aldı [[Meiji dönemi]] başladı. Yeni ulusal yönetim şekli feodalizmi bitirerek izole ve geri kalmış ada toplumunu Batı modelini izleyen bir dünya gücü haline getirdi. Demokrasi uygulaması için sorunlar vardı. Bunların başında Japonya'nın yarı bağımsız ve güçlü ordusunun siviller üstünde 1920-30 yıllarında siviller üstünde baskı kurmasıydı. Ordu 1931 yılında [[Mançurya]]'yı işgal etti ve 1937'de [[Çin-Japon Savaşı|Çin'e karşı savaşa]] girişti. Sahilleri ve büyük şehirleri kontrol eden Japonya kukla devletler kurdu fakat Çin'i tamamen yenemedi. Aralık 1941'de [[Pearl Harbor Saldırısı|Pearl Harbor]]'a yapılan saldırıyla beraber [[Amerika Birleşik Devletleri|Birleşik Devletler]] ve [[Müttefik Devletler|müttefiklerine]] karşı savaşa girdi. 1942 ortalarına kadar kazanılan birkaç deniz zaferinden sonra endüstriden uzaklaşan askeri güçlere gemi, mühimmat ve yakıt sağlama sıkıntısı çekmeye başladı. Donanmanın batırılması ve büyük şehirlerin Birleşik Devletler tarafından yok edilmesine rağmen 1945'te [[Hiroşima]] ve [[Nagasaki]]'ye atılan atom bombaları ve [[Sovyetler Birliği]]'nin [[Mançurya Operasyonu|Mançurya'yı işgal etmesi]] sonucunda imparator orduyu teslim olması için zorladı.
<span class="cx-segment" data-segmentid="667"></span>
 
<span class="cx-segment" data-segmentid="670"></span>Japonya'nın ilk geçtiği yazılı kayıtlar MS 57 yılında Çin'de yazılmış olan "Han Hanedanlığı Tarihi" 'de geçmektedir. (Book of the Later Han)<ref>後漢書, ''樂浪海外有東鯷人 分爲二十餘國''</ref> Kayıtlarda "Lelang'ta okyanusun ardında Wa'nın halkı yaşar. Yüzden fazla kabile sık sık gelerek vergilerini öderler." Metinlerde ayrıca Wa kralı Suishõ'nun Çin imparatoru An'e köleler sunduğu da aktarılır. 3'üncü. yüzyılda yazılan 3 Krallığın Kayıtları (Records of the Three Kingdoms) ülkenin 30 küçük kabileden oluştuğu ve şaman kraliçe [[Yamatai]]'li [[Himiko]] tarafından yönetildiği yazılır.
 
== Antik Japonya ==
Kofun dönemi MS 250 yılında başlayıp ismini antik mezar anlamına gelen kofun'dan almaktadır.
 
Kofun dönemi klanların etrafında gelişen güçlü askeri devletlerin gelişimine tanık oldu. Yamato ve Kawachi etrafında 3'üncü. ve 7'ci yüzyıllar arasında baskın olan Yamato devleti Japon imparatorluk sülalesinin oluşmasına katkı sağladı. Bu yönetim klanları bastırarak ve tarım arazileri eline alarak batı Japonya'da etkisi güçlü bir devlet kurdu
 
Japonya çine 5'inci. yüzyıldan başlayarak vergi göndermeye başlamıştır. Çin kayıtlarında bu durum Wa olarak kayıtlı olup Çin sistemine bağlı olarak vergi veren 5 kral vardır.
 
== Klasik Japonya ==
710 yılında devlet, başkenti Çin [[Tang Hanedanı|Tang Hanedanlığı]]<nowiki/>nın &nbsp;başkenti olan Chang'an'ın ardından modellenen [[Heijō-kyō|Heijõ-kyõ]]'ya (Günümüz Nara'sı) taşıdı. [[Kojiki]] ve [[Nihon Shoki]] Japonya'da üretilen ilk iki kitap olarak bu dönemde karşımıza çıkar. İki kitapta Japonya'nın tarihi ve yaratılış hakkında efsaneler içerir. 8. yüzyılın ikinci yarısı ise adı [[Man'yõshũ]] olan ve Japon şiirinin en iyi parçalarından oluşan bir koleksiyon olarak görülen eser yazılmıştır.
 
Bu dönemde Japonya pek çok doğal afet geçirdi. Bunların arasında yangın, kuraklık, kıtlık, ve nüfusun %25'inden fazlasını öldüren çicek hastalığı gibi bulaşıcı hastalıklar bulunmaktadır. [[İmparator Shõmu]] dine olan bağlılığının yeteri kadar olmadığı için bunların olduğunu düşünerek Budizm üzerine yapılan destekler arttırıldı. [[Tõdai-ji tapınak|Tõdai-ji tapınağı]] bu dönemde inşa edildi. Nara döneminde Japonya nüfusun gerilemesinden muzdarip oldu ve bu sorun [[Heian dönemi|Heian Dönemine]] kadar devam etti.[[Dosya:NaraTodaijiDaibutsu0212.jpg|left|thumb|Nara'da bulunan Büyük Buda heykeli, M.S.MS 752.]]
 
=== Heian dönemi ===
825.321

değişiklik