"Biyoloji" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
(düzeltme AWB ile)
Biyolojinin; [[botanik]], [[zooloji]] ve [[tıp]] gibi birçok dalı eskidir. Ancak, bunları tek bir kategori altında toplayan "''biyoloji''", ancak 19. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Bu bilimin gelişmesiyle, bilim insanları, bütün yaşayan varlıkların, ortak bazı özellikler taşıdıklarını anlamışlardır. Bu nedenle de varlıkların bir bütün içerisinde incelenmesinin yararlarını kavramışlardır. Biyoloji, günümüzde, en önemli bilim dallarından biridir: Tüm yeryüzündeki biyoloji ve tıp dergilerde, yıllık bir milyon makaleden fazla yayımlanmaktadır.<ref>Roberts, Michael Bliss Vaughan. ''Biology: A Functional Approach''. Cheltenham: Thomas Nelson and Sons, 1986. sf. 1</ref> Aynı zamanda, biyoloji, yeryüzündeki tüm okullarda öğretilen ana derslerden biridir.
 
Biyoloji, bu kadar fazla konuyu kendi kapsamı altında topladığı için birçok dallara bölünmüştür. Organizma türüne göre bu bilimdalını bölen yöntem; [[bitki]]leri inceleyen [[botanik]], [[hayvanHayvanlar|Hayvan]]ları inceleyen [[zooloji]] ve son olarak da [[mikroorganizma]]ları inceleyen [[mikrobiyoloji]]yi ana dallar olarak alır. Bazı bölme yöntemleri ise, incelenen organizmaların derecesine göre bu ayrımı yapmaktadır: Bu sistem; hayatın temel [[kimya]]sını inceleyen [[moleküler biyoloji]]yi, hayatın temel yapı taşları olan [[hücre]]leri inceleyen [[hücre biyolojisi]]ni, organizmaların iç [[organ]]larının çalışmasını inceleyen [[fizyoloji]]yi, organizmaların dış görünüşlerini inceleyen [[Morfoloji (biyoloji)|morfoloji]]yi ve organizmaların birbirleri ve çevreyle ilişkilerini inceleyen [[ekoloji]]yi, biyolojinin anaimesi, [[Yunanca]] ''hayat'' anlamına gelen ''{{Polytonic|βίος}}'' ''(bios)'la'', 'incelemesi' anlamına gelen ''{{Polytonic|λόγος}}'' ''(logos)'un'', birleşmesiyle oluşmuştur. Göründüğü kadarıyla kelime, günümüzde kullanılan anlamıyla ilk defa, Gottfried Reinhold Treviranus'un ''Biologie oder Philosophie der lebenden Natur'unda'' (Biyoloji ya da yaşayan Doğanın Felsefesi) ([[1802]]) ve Jean-Baptiste Lamarck'ın ''Hydrogéologie'sinde'' (Hidroloji) (1802) kullanılmıştır. Kelimenin kendisi ise [[1800]]'de Karl Friedrich Burdach'a atfedilse de, kelime Michael Christoph Hanov'un [[1766]]'da basılan Üçüncü Cilt'inde, ''Philosophiae naturalis sive physicae dogmaticae: Geologia, biologia, phytologia generalis et dendrologia'' başlığıyla yer bulmuştur.
 
== Tarihi ==
[[Evrimsel biyoloji]], organizmaların zamanla değişmeleri de dahil, onların kökleriyle ilgilenir ve birçok [[taksonomi]]yle ilintili bilim insanını bünyesinde bulundurur. Mesela, genellikle belirli bir organizma hakkında eğitim almış - [[mammaloji]], [[ornitoloji]] ya da [[herpetoloji]] gibi - birçok bilim insanını içine alıp, evrim hakkındaki daha genel sorulara cevap arar. Evrimsel biyoloji, [[fosil]] kalıntılarını inceleyerek evrimin hızı ve türünü inceleyen [[paleontoloji]] üzerine kurulmuştur. 1990larda, daha önceden modern sentezden dışlanmış olan [[gelişim biyolojisi]], evrim biyolojisinin sahasına, evrimsel-gelişimsel biyolojinin çalışmalarıyla tekrar girdi. Evrimsel biyolojiyle alakalı dalların bazıları; filojenetik, sistematik ve taksonomidir.
 
Taksonomik açıdan ilintili iki büyük geleneksel bölüm, [[botanik]] ve [[zooloji]]dir. Botanik, [[bitki]]lerin bilimidir. Bu bilimdalı, bitkilerin gelişim, üreme, metabolizma, gelişim, hastalık ve evrimlerini inceleyen birçok daldan oluşmaktadır. Zooloji ise [[hayvanHayvanlar|Hayvan]]larla ilgilidir. Bu bilim dalı, [[anatomi]] ve [[embriyoloji]]nin dalları olan [[fizyoloji]]yi de kapsar. Hayvanların ve bitkilerin genel genetik ve gelişimsel mekanizmaları; [[moleküler biyoloji]], [[moleküler genetik]] ve [[gelişim biyolojisi]] altında yapılır. Hayvanların [[ekoloji]]si ise davranışsal ekoloji ve diğer dallarla incelenilir.
 
==== Hayatın sınıflandırılması ====
1.008.035

değişiklik