"I. Konstantin" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(düzeltme AWB ile)
}}
 
'''I. Konstantin''' veya '''Büyük Konstantin(os)''' ([[Yunanca]] ismi: Κωνσταντῖνος ὁ Μέγας - [[Latince]] tümtam ismi: ''Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus),'' (d. MS [[22 Şubat]] [[272]] - ö. [[22 Mayıs]] [[337]]) [[Roma İmparatoru]] (MS 306 - 312); [[Konstantinopolis]] kentinin ve [[Doğu Roma|Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu]]'nun "Büyük" lakabıyla anılan kurucusu. [[Hristiyanlık|Hristiyanlığı]] kabul eden ilk imparator.
 
== Hayatı ==
=== Doğumu ve "Tetrarşi" sisteminin oncesi ve kurulusuna kadar yasami ===
 
I. Konstantin, (günümüzde [[Sırbistan]] Cumhuriyeti içinde yer alan) tarihte ise [[İlirya]] toprakları içerisinde yer alan Naissus'da ([[Niş, Sırbistan|Niş]])'da 22 Şubat 272'de doğdu. BabasiBabası o zaman bir Romalı general olan [[I. Constantinus|Konstantius Chlorus]] idi. Annesi [[Helena (imparatoriçe)|Helena]] idi ve VI. yuzyilyüzyıl tarihcisitarihçisi [[Propokius]]'a goregöre, [[Küçük Asya]] (modern [[Anadolu]]) da bulunan [[Bitinya]] eyaletinin o zaman "Drepana" adindakiadındaki kentte dogmustudoğmuştu.<ref>Annesi Helena'ninnın bu dogdugudoğduğu kent ismi oğlu olan I. Konstantin tarafindantarafından 330 yılında annesinin ölümünden sonra "Helenopolis" olarak değiştirmiştir.</ref> BaziBazı kaynaklar annesi Helena'ninnın General Konstantinius Cholorus ile evli olmayipolmayıp onun cariyesi oldugunuolduğunu bildirirler. [[Arnavutlar|Arnavut]] kökenli olduğu iddia edilmektir.<ref>26 Kasım 2017'de [[Habertürk TV|HaberturkHabertürk]]'te yayınlanan Teke tekTek özel programında [[İlber Ortaylı]] tarafından ifade edilmiştir.</ref>
 
286'da Nicomedia'da yasayipyaşayıp o kenti Roma Impartorluguİmparatorluğu'nun idare merkezi olan kullanan imparator Dioclietianuskendine yakin olan general [[Maximinus]]'u imparatorlugununimparatorluğunun BatiBatı kisminikısmını yonetmekyönetmek uzereüzere Roma'da Augustus rutbesirütbesi ile ortak impartorlugaimparatorluğa yukseltmistiyükseltmişti. Konstatinus Cholorus bu siradasırada Roma'da [[Praetorian Prefect]] (Roma'da imparatorluk muhafızlarının lideri) idi. 291'de 19 yaşında iken Konstantin o zaman imparator [[Diocletianus]]'un yasadigiyaşadığı Roma Imparatorluguİmparatorluğu'nun idari merkezi olan [[Nikomedia]]'da imparatorun hizmetine girdi. 293'de babasibabası Kontantinus Cholorus, BatiBatı'yi yonetenyöneten Augustus Maximinus'u daha yakin olmak iciniçin (daha onceönce evli ise Helena'yi bosayarakboşayarak, evli degilsedeğilse onu evinden uzaklastirarakuzaklaştırarak) Maximinus'un kizikızı Flavia Maximiana Theodora ile evlilik yaptiyaptı.
 
293 yılında İmparator [[Diocletianus]] imparatorlugunimparatorluğun idaresinde gayet buyuk bir reform yaparak Roma İmparatorluğu'nu Batı ve Doğu parçaları olarak ikiye bölerek [[Tetrarşi]] sistemini oluşturdu. Her parça bir "[[Augustus (Unvan)|Augustus]]" tarafından yönetilecekti ve onun tayin edecegiedeceği bir "Sezar" tarafından desteklenecekti. Konstantin'in babasibabası [[I. Constantinus|Konstantius Chlorus]] bu sistem icindeiçinde hemen en yuksekyüksek mevkilere erismeyeerişmeye basladibaşladı. (293 - 305 donemindendöneminden BatiBatı'da [[Maximianus]] ile Sezar olarak; 305 - 306'da Bati'da Augustus olarak ve DoguDoğu'da Augustus olarak [[Galerius]] imparatorluk yaptiyaptı.
 
Bu arada I. Konstantin' de Tetrarsitetrarşi sisteminesisteminde yuksekyüksek mevkilere gecmeyegeçmeye basladibaşladı. Ama I. Konstantin'in tüm Roma İmparatorluğu'nun tek hâkimi olması için tam 18 yıl geçmesi gerekecekti.
 
<!--
==== Maxtentius ile muharebeler ve onu elimne edilmsi====
 
OnceÖnce BatiBatı'da Augustus olan Maxentius ile catismalaraçatışmalara giristigirişti.
 
28 Ekim 312 tarihinde Roma kentinin hemen dışındaki Milvian köprüsüKöprüsü'nde yapılan savaşta [[Maxentius]]'un ordusunu bozguna uğrattı. [[Maxentius]] kaçmaya çalışırken Tiber Nehri'nde öldürüldü.
 
=== Licinius ile ic savassavaş ve mutlak hakimiyet ==.=
 
İmparatorluğun doğu kısmında yönetimini sürdüren [[Licinius]], artık Batı Roma'nın imparatoru olan I. Konstantin'in baba-bir (ama annesi "Flavia Maximiana Theodora" olan) kızkardeşikız kardeşi [[Flavia Julia Constantia]] ile evlenerek I. Konstantin ile kardeşlik bağı kurdu. Bu kayin-biraderlikkayınbiraderlik ilişkisi bir yandan kendisine bir koruma sağlarken, öte yandan her iki imparatora diğerinin bölgesi üzerinde hak iddia etme şansını tanıyordu.
 
İlk hamleyi yapan [[Licinius]] oldu. [[Licinius]]'un I. Konstantin'a yönelik bir komploya karıştığının anlaşılmasıyla (314), iç savaş çıktı. Konstantin'in orduları karşısında [[Licinius]] onceönce Italyaİtalya'da ve sonra çekildigğiçekildiği doğuda peş peşpeşepeşe yaplılanyapılan kara ve deniz muharebelerinde yenilgiler aldı.
 
Licinius son ve en ağır darbeyi [[Adrianopolis Muharebesi]]'nda aldı.
 
[[Hellespont Muharebesi|Hellespont Deniz Muharebesi]] ile donanmasıyla kuşatmayı yarmaya çalıştı. Temmuz 324'de Amiral Abantus (veya Amantus) komutası altındaki Licinius'un donanması ile Konstantin'in oğlu caesar Crispus komutasındaki Konstantin'in daha küçük donanması [[Çanakkale Boğazı]]'nda iki ayrı çatışma yaptılar. Birinci çatışmada 80 gemiden oluşan Crispus'un filosu boğazın en dar kısmında manevaramanevra kabiliyeti daha buyuk olduğu için Licinius'un 200 gemilik filosunu yenilgiye uğrattı. Ertesi gün Crispus Ege Denizi'nden aldığı takviyelerle 200 gemilik bir filoya komuta etmekte; Amiral Abantus da aldığı büyük takviyelerle 350 gemilik bir filoya komuta etmekte idi. Boğaz'in Marmara Denizi ağzındakıağzındaki Gelibolu açıklarında gemiler arasında yapılan karşılıklı çatışmalar sonunda Amiral Abantus'un filosundan ancak 4 gemi kurtulabildi ve büyük filonun diğer gemileri ya batırıldı ya karaya vurup parçalandı ya da Crispus filosu eline geçti. Kendi gemisi batırılan Amiral Abantus ancak Asya kıyısına yüzerek çıkarak hayatını kurtarabildi.
 
Hellespont Muharebesi'ndeki yenilgiden sonra Licinius Byzantium'daki garnizon ve ordusunu Istanbulİstanbul BogaziBoğazı'ninnın Asya yakasindayakasında Kalkedon'a tasiditaşıdı. Konstantin de Istanbulİstanbul BogaziBoğazı kiyilarindakıyılarında yaptirdigiyaptırdığı hafif nakliye gemileri ile ordusunu Asya yakasinayakasına gecirdigeçirdi. Ikiİki ordu arasindanarasından 18 EylulEylül 324'dete Hrysopolis (modern [[Üsküdar]]) civarında 18 Eylül 324 tarihinde yapılan [[Hrisopolis Muharebesi]]'ni de I. Konstantin kazandikazandı. Bu muharebeden yenik dusendüşen Licinius kayinbiraderikayınbiraderi olan I. Konstantin'den aman diledi.
 
Çok iyi bir savaş taktisyeni olan ve güya merhametli bir Hristiyan olmasiolması beklenen I. Konstantin, acımasızlığıyla da ünlüydü. [[Licinius]]'un canını bağışlayacağı yeminin vermisvermiş olamsinaolmasına rağmen altı ay sonra en büyük rakibini boğdurarak ortadan kaldırdı. Bir yı sonra da Konstantin'in yegeniyeğeni olan Licinius'un ogluoğlu da idam edildi. 324 yılında [[Licinius]]'un yenilgiye uğramasıyla birlikte, I. Konstantin için Roma İmparatorluğu'nun mutlak hâkimi olma yolu da açılmıştı.
 
[[Dosya:Costantino.jpg|thumb|right|200px|Ayasofya mozaik I. Konstantin portresi]]
 
=== İmparatorluğun Hristiyanlığa geçişi ===
[[Dosya:As-Constantine-XR RIC vII 019.jpg|thumb|250px|I. Konstantin dönemi sikke. Paranın arka yüzünde, Grek alfabesindeki Chi (X) ve Rho (P) harflerinin içiçeiç içe geçmesiyle oluşturulan ve erken dönem Hristiyanlığın sembollerinden biri olan [[Labarum]] dikkat çekiyor.]]
Doğu Roma İmparatorluğu'nun kurucusu olarak bilinen I. Konstantin, imparatorluk sınırları içinde yaşayan Hristiyanlara din özgürlüğü tanıması ve tüm imparatorluğun pagan inanç sistemini bu tek tanrılı yeni dine geçirmeye başlamasıyla tanınır. Bu tavrı nedeniyle Ortodoks kiliseleri tarafından "azizlik" mertebesine yükseltilerek kutsanan I. Konstantin'in aslında, imparatorluğun dört bir yanında yayılan bu dine karşı durmanın yaratacağı gerginlikleri engellemek için bu yolu izlediği düşünülmektedir. Dönemi boyunca hem Roma'nın çok tanrılı inanç sistemine hem de yeni Hristiyan dinine saygı gösteren I. Konstantin, sikkelerinde [[Apollon]] gibi Roma tanrılarına yer vermekten hatta kimi zaman kendisini "Güneş TanrıTanrısı" [[Sol Invictus]] şeklinde resmetmekten de kaçınmamıştır.{{kaynak belirt}} Aynı dönemde paraların üzerinde Grek alfabesindeki Chi (X) ve Rho (P) harfleri ile erken dönem Hristiyanlığın sembollerinden biri olan [[Labarum]]'a da yer vermiştir. Roma kaynaklarında, I. Konstantin'in hayatı boyunca Hristiyan olmadığınıolmadığı, ölüm döşeğindeyken vaftiz edildiği söylenmektedir.{{kaynak belirt}}
 
==Popüler kültürdeki yeri==
 
* 2014 yılında, [[Mine Gökçe Kırıkkanat]] tarafından, ''Bir Hıristiyan Masalı'' adında bir kitap yazılmıştır. Kitap, [[Vatikan Gizli Arşivleri]]'nde ''Donatio Constantini'' olarak da geçen ve kamuoyunda Büyük Konstantin'in vasiyeti olarak tanınan belgenin, aslında sahte bir belge olduğuna dair çalışmasını konu almaktadır.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.cnnturk.com/haber/kultur-sanat/kitap/mine-g-kirikkanattan-yeni-kitap-bir-hiristiyan-masali| title = Mine G. Kırıkkanattan yeni kitap: "Bir Hıristiyan Masalı"| work = [[CNN Türk]] | accessdate = 10 Şubat 2014 | arşivurl =https://web.archive.org/web/20170526134139/http://www.cnnturk.com/haber/kultur-sanat/kitap/mine-g-kirikkanattan-yeni-kitap-bir-hiristiyan-masali| arşivtarihi = 26 Mayıs 2017}}</ref>
 
== Ayrıca bakınız ==
 
==Kaynakça==
35.184

değişiklik