Ana menüyü aç

Değişiklikler

düzeltme AWB ile
 
Çağdaş Kazakların doğuşu: [[Altın Orda Devleti]]'nin yıkılmasından sonra Deşt-i Kıpçakın batı yöresinde bulunan Türk kavimleri Nogay Han etrafında toplanarak [[Nogay Hanlığı]]'nı kurdular. Cengiz han sülalesinden olan Şeybani Ebü-lheyr han Deşti-i Kıpçakın orta kısmında Aral gölü kuzeyinde Özbek hanlığını kurdu. Deşt-i Kıpçakın güney yöresinde Cengizhan'ın Çağatay sülalesinden gelen hanlar yöneten bağımsız Moğolistan hanlığı kurulmuş idi. Daha sonra Ebü-l heyr hanlığında Canibek ve Kerey sultanlar bölücülük hareketine başladı. 1450-1465 döneminde bu iki han liderliğinde birçok boylar Ebü-l heyr han ile savaşarak, özgürlüğünü korumak için Moğolistana göç ediyor. Moğolistan hanı İsen boğa Canibek ve Kerey sultan ve onun kendini kazak adı ile anacak boylara Şu nehri ve Kozıbası dağları yöresinden uc bölgeyi ülke edinmesine izin veriyor. Daha sonra [[Kazak hanlığı]]'na dönüşen bu hanlık [[1465]]'ten [[1847]]'ye kadar Kırgız Bozkırlarındaki Türk kavimlerinin ortak adı oldu. [[Kazak Hanlığı]], bugünkü Kazakistan toprakları üzerinde üç parçadan oluşuyordu: [[Kazak boyları|Büyük Cüz]], [[Kazak boyları|Orta Cüz]], [[Kazak boyları|Küçük Cüz]]. Söz konusu cüzler [[1771]]'den sonra birbirinden bağımsız hareket etmeye başladılar. [[1770]] sonlarında Kazak cüzleri güçlü [[Rus İmparatorluğu]] ve [[Çin]] arasındaki mücadele arasında kaldı. [[1847]]'de Kazak hanı olan "Kenesarı Han" döneminde Ruslar, Kazak cüzleri üzerideki egemenliğini tam olarak sağladılar. [[1863]]'te tüm [[Orta Asya]]'da bir "Turkestan Genel Valiliği" kuruldu ve bölge bölümlere ayırdı. Bu dönemde Ruslar Kazak bölgesini, "Kazak Kırgızları Hanlığı" olarak adlandırdı. [[1900]]'lerle birlikte pek çok [[Ruslar|Rus]], Kırgız Bozkırlarına yerleşmeye başladı. [[1906]]'da [[Orta Asya]]'yı [[Rusya]]'ya bağlayan demiryolu bitirildi.
Açlık ve siyasi sebeplerle [[1912]]-[[1917]] yılları arasında Rus hükûmetine karşı [[Orta Asya]]'da ayaklanma başladı. [[1917]]'de [[Çarlık Rusya]]'da ihtilâl olması sebebiyle [[Orta Asya]]'da bağımsızlık devri yaşandı. [[1917]]-[[1920]] yılları arasında eski Kazak cüzleri bir araya gelerek bağımsız "[[Alaş Orda Devleti]]"ni kurdular. Hükûmet Başkanı, Alikhan Bokeikhanov, başkenti [[Semey]] olan bu devlet üç yıl yaşayabildi. [[1920]]'den sonra Ruslar egemenliği ele geçirdiler ve bu tarihten sonra [[Sovyet Sosyalist CumhuriyetlerSovyetler Birliği]] başladı.
 
=== Sovyetler Birliği Devri ===
[[1920]]'de [[Orta Asya]]'da [[Ruslar]] iki Sovyet Cumhuriyeti kurdular. Bugünkü Kazakistan'da kurulan cumhuriyete "[[Kırgızistan Özerk SSC]]" adını verdiler. [[1925]]'de ise yanlış adlandırıldığı gerekçesiyle SSCB yönetimi, [[Kırgızistan Özerk SSC]] adını "[[Kazakistan Özerk SSC]]" olarak değiştirdi. İlk zamanlar [[Orenburg]] şehri de Kazakistan'a dahildi, ancak daha sonra [[Rusya]]'ya bağlandı. [[1936]]'da Özerk ibaresi kaldırılarak "[[Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]" kuruldu. [[1924]]'den [[1934]]'e kadar tarım politikaları nedeniyle sorunlar yaşandı. Pek çok Kazak boyu, Uygur bölgesine göç etti. [[II. Dünya Savaşı]]'nda zor zamanlar geçiren ve nüfusunda büyük azalma olan [[Kazakistan SSC]], [[Sovyet Sosyalist CumhuriyetlerSovyetler Birliği]] dönemi boyunca Sovyet tarım politikalarının uygulandığı bir merkez oldu. [[1990]] yılında meydana gelen ekonomik krizler ve [[Sovyet Sosyalist CumhuriyetlerSovyetler Birliği]]'nin yıkılmasından sonra [[1991]] yılında bağımsız olarak dünya arenasında yerini aldı.
 
==Siyaset==
Kazakistan'da 1225 tür mineral ihtiva eden 493 yatak bulunmaktadır. [[Uranyum]], [[krom]], [[kurşun]] ve [[çinko]] yataklarının zenginliği itibarıyla dünya ikincisi, [[mangan]] itibarıyla dünya üçüncüsü, [[bakır]] itibarıyla de beşincisidir. [[Kömür]], [[demir]] ve [[altın]] rezervleri itibarıyla Kazakistan dünya sıralamasında ilk on ülke arasında, [[doğalgaz]], [[petrol]] ve [[aluminyum]] rezervleri itibarıyla da, sırası ile ilk on iki, ilk on üç ve ilk on yedi ülke arasında yer almaktadır. Kazakistan'da [[1996]] yılında dünyanın en büyük üçüncü altın madeni bulunmuştur. Dünyadaki kromun %26'sı, altının %20'si, uranyumun %17'si Kazakistan'dadır.
 
Ülkenin mineral ve hammadde üretimi ise, kendi ihtiyacının çok üstündedir. Bu nedenle metalik [[bizmut]], süngersi [[titanyum]], kil ve rafine bakır, mangan ve konsantreleri üretiminin yüzde 90'ı, petrol, metalik kurşun ve çinko üretiminin yüzde 80'i ile doğalgaz, kömür, demir cevheri ve krom üretiminin de yüzde 50'den fazlası ihraç edilmektedir. Kazakistan toprakları altında keşfedilmiş maddi zenginlik 2 trilyon [[Amerikan doları]]'ndan fazladır.
 
== Ayrıca bakınız ==