Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
{{Hıristiyanlık}}
[[Dosya:Thebible33.jpg|thumb|upright|İncilKitab-ı Mukaddes]]
'''Hristiyanlık''',<ref>{{Web kaynağı | başlık = Sıkça Yapılan Yanlışlara Doğrular | url = http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_yanlis&view=yanlis&kelimez=180 | yayıncı = tdk.gov.tr | erişimtarihi = 25 Aralık 2013 | dil = Türkçe | alıntı = "Hıristiyan x Hıristiyan ↓ öz. a. din b. Hz. İsa'nın dininden olan kimse, İsevi, Nasrani." | arşivurl = http://web.archive.org/web/20151222110837/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_yanlis&view=yanlis&kelimez=180 | arşivtarihi = 22 Aralık 2015}}</ref><ref>[http://tdkterim.gov.tr/bts/ Hıristiyanlık] TDKterim.gov.tr. Erişim: 12 Ağustos 2011.</ref><ref>[http://www.dildernegi.org.tr/TR,274/turkce-sozluk-ara-bul.html Hristiyanlık] DilDernegi.org.tr. Erişim: 12 Ağustos 2011.</ref><ref>[http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&arama=kelime&guid=TDK.GTS.56774ad55414f2.34727043 Hristiyanlık] TDK Büyük Türkçe Sözlük</ref> [[Orta Doğu]] kökenli, [[monoteizm|tektanrılı]],<ref name="Catholic Encyclopedia">[http://www.newadvent.org/cathen/03712a.htm Christianity] Catholic Encyclopedia. Erişim: 12 Ağustos 2011.</ref> İsa'nın [[Yeni Ahit]]'teki öğretilerine dayanan [[İbrahimi din]]. [[İsa]]'nın adına atfen '''İsevilik''', memleketine<ref>[[İsa]]'nın [[Beytüllahim]]'de doğduğuna inanılır. Ancak [[Nasıra]]'da büyümüştür.</ref> atfen '''[[Nasıra|Nasranilik]]''' de denir. Bu inanca sahip kişilere '''Hristiyan''' denir.<ref name="ref289">[http://www.hristiyan.net/anadoludahristiyanlik.htm Anadolu'da HrıstiyanlıkHristiyanlık Tarihi]</ref><ref name="Elçİşl112526">Elçilerin İşleri, [http://www.kutsal-kitap.net/bible/tr/index.php?id=1589&mc=2&sc=1585 11:25-26]</ref> Hristiyanlığın kutsal kitabı [[Kitab-ı Mukaddes]]'tir. 2,4 milyardan fazla inananı ile dünyanın en yaygın dinidir.<ref name="wins">Robert Winston, "Human, the Definitive Visual Guide", ''Christianity''</ref><ref>Hinnells, ''The Routledge Companion to the Study of Religion'', p. 441.</ref><ref>http://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf</ref>
 
Hristiyanlar [[İsa]]'nın ''Tanrı'nın oğlu''<ref>"Jesus of Nazareth." ''Oxford Dictionary of English 2e'', Oxford University Press, 2003.</ref> ve [[Eski Ahit]]'te geleceği müjdelenen Mesih olduğuna inanırlar.<ref>Woodhead, Linda (2004). ''Christianity: A Very Short Introduction''. Oxford: Oxford University Press. pp. n.p.</ref> Hristiyanların tümü olmasa da kayda değer bir kısmı [[teslis]] inancına sahiptir. Bu inanca göre [[İsa]], hem Tanrı, hem insan, hem de kutsal ruhtur. Hristiyanlığın inanç sistemi ve ibadetleri [[İsa]] tarafından; 1. yüzyılda, [[Tiberius|Roma İmparatoru Tiberius]]'un iktidarında [[Filistin]]'de<ref name="Catholic Encyclopedia"/> ortaya konmuş, [[havari]]leri ve diğer takipçileri tarafından öğretilerek yayılmıştır.
Hristiyanlığın kökenleri en azından, MS 1. yy'da Roma İmparatorluğu yönetimindeki İsrail'e değin uzanır. Hristiyanlık, temel olarak [[Yahudilik]] üzerine kurulmuş ve daha sonraları [[Pavlus|Tarsuslu Pavlus]]'un da etkisiyle müstakil bir din olarak gelişmiştir.<ref>Aydın Fuat; ''Pavlus Hristiyanlığına Giriş''; Eski Yeni Yayınları, 2011.</ref><ref>Aydın, Fuat, "[http://isamveri.org/pdfdrg/D01529/2004_9/2004_9_AYDINF.pdf Pavlus'un Ahlak Anlayışı]", Sakarya Ünv. İlahiyat Fakültesi Dergisi 9 / 2004 s. 1-23.</ref> Hristiyanlığın kutsal kitabı olan [[Kitab-ı Mukaddes]]'in Yahudiliğin kutsal kitabı olan [[Tanah]]'ı içinde barındırdığı göz önüne alınırsa Hristiyanlığın erken döneminde Hristiyanlık ve Yahudilik arasındaki bağ daha net anlaşılacaktır.
 
== Kelime Kökenikökeni ==
''Hristiyan'' sözcüğünün kökeni, ''mesih'' kelimesinin [[Yunanca]] karşılığı olan ''khristos'' (χριστός) kelimesine dayanır. [[Mesih]] sözcüğü [[İbranice]]deki ''maşiah'' (<big>משיח</big>) kelimesine dayanır ve 'kutsal yağ ile ovulmuş, kutsanmış' anlamına gelir.<ref>Oxford İngilizce Sözlük, ''messiah''</ref> ''Khristos'' olarak adlandırılan İsa'ya inananlara ilk olarak [[Antakya]]'da Hristiyan (Χριστιανός ''Khristianos'') denmeye başlanmıştır.<ref name="ref289" /><ref name="Elçİşl112526"/> Hristiyan sözcüğü, "[[Mesih]]'in yandaşı" ve "[[Mesih]]'e bağlı" anlamlarına gelir. Kuran'da Meryem oğlu İsa için kullanılan Arapça ''Mesih'' (<big>مسيح</big>) kelimesi de İbranice ''maşiah'' (<big>משיח</big>) kelimesi ile kökteştir.
 
Hristiyanların sayısı yani ''Mesih'i takip edenler'', İsa'nın ortaya çıkmasıyla ve ona inanlarla birlikte genişlemiştir. Alışılagelmişin dışında, İncil'de yer alan kayıtlara göre, İsa'nın, toplumun dışladığı fahişelere de yardım ettiği ve engellileri, körleri iyileştirdiği yer almaktadır. İsa'nın; [[Luka İncili|Luka]] 16:3'te yer alan ''Siz hem Tanrı’ya, hem paraya kulluk edemezsiniz'' öğretisi, Yakup 2:6'da yer alan ''Ama siz yoksulun onurunu kırdınız. Sizi sömüren zenginler değil mi?'' gibi sözler, Hristiyanlık öğretisinin çoğunluğu oluşturan sıradan yoksul halk tarafından kabul edilip yayılmasında ve Hristiyanlığın desteklenmesinde etkili oldu.
 
Öte yandan, yine İncilYeni Ahit'dete yer alan kayıtlara göre, İsa'nın çarmıhta gerilip, üç gün sonra dirildiği zaman, kendisine inananlara görünüp, ''Müdjdeyi bütün uluslara yayın'' emrini verdiği yer almaktadır. [[Pavlus]]'un [[Pavlus’un Galatyalılara mektubu|Galatyalılar'a mektubunun]] 3. Bölüm 28. Ayetinde yer alan; ''Artık ne Yahudi ne Grek, ne köle ne özgür, ne erkek ne dişi ayrımı var. Hepiniz Mesih İsa'da birsiniz.'' ifadesi, aslında müjdenin hiçbir dil ya da hiçbir millet ayrım gözetmeksizin geçerli olduğunu göstermekle birlikte, birbirinden çok farklı uluslarında Hristiyanlık öğretisini kabul etmesinin mümkün olabileceğini söylemiştir. Bu düşünce, Hristiyanlığın farklı topluluklarda daha rahat yayılmasına fırsat sağlamıştır.<ref>http://www.answering-islam.org/turkce/hristiyan/pavlus1.html</ref>
 
Aslında, Hristiyanlar, ilk yüzyıllar da büyük zulümlere uğramıştır. Günümüzde, Katolik ya da Ortodokslar tarafından kabul edilen çoğu Aziz ya da Azizenin de, inancı yüzünden hayatını kaybeden ve bazen kafası bile kesilmiş olan ilk Hristiyanlardan oluşmaktadır. Hatta Pavlus, aslında adının Saul olduğunu ve Hristiyan olmadan önce Hristiyanları öldüren birisi olduğunu, yazdığı mektuplarda bahsetmiştir.<ref>Elçilerin İşleri, 8:1-3</ref>
[[Dosya:Hagiasophia-christ.jpg|thumb|190px|[[Ayasofya]]'da bulunan İsa motifi]]
[[Dosya:Famous Christians.jpg|thumb|190px|Ünlü Hristiyanlar]]
[[İsa]] (d. 15-MÖ4 11-12 - ö.MS 2930-3633), Hristiyanlıktaki temel figürdür. Doğum ve ölüm tarihleri ile ilgili olarak kimi tarihçiler ve araştırmacılar farklı görüşler belirtirler. [[Hristiyan teolojisi]]'nde İsa'nın kimliğini inceleyen dal [[Kristoloji]] olarak bilinir. Tanrı olarak adlandırır. Hristiyanlıkta ''[[Nasıra|Nasıra'lıNasıralı İsa]]'' olarak da bilinir. Hristiyan kaynaklarında ve yer yer [[Kur'an]]'da '''İsa Mesih''' olarak anılır.<ref>[http://diyanet7.diyanet.gov.tr/kuran/meal.asp?page_id=54 Al-i İmran Suresi, 45. Ayet (Diyanet Meali)]</ref><ref>[http://diyanet7.diyanet.gov.tr/kuran/meal.asp?page_id=102 Nisa Suresi, 156-157. Ayetler (Diyanet Meali)]</ref><ref>[http://diyanet7.diyanet.gov.tr/kuran/meal.asp?page_id=104 Nisa Suresi, 171. Ayet (Diyanet Meali)]</ref><ref>[http://diyanet7.diyanet.gov.tr/kuran/meal.asp?page_id=190 Tevbe Suresi, 30. Ayet (Diyanet Meali)]</ref> Hayatı ile ilgili başlıca kaynaklar [[Kanonik İnciller]]dir.
 
İsa, Roma İmparatorluğu'nun Yahudiye eyaletinde, kendisi de bir Yahudi olan Meryem'den dünyaya gelmiştir. Hristiyanlıkta ve İslam'da, mucizevi bir şekilde babasız dünyaya geldiği kabul edilir. Marangoz, öğretmen ve şifa dağıtıcıdır. Hristiyanlıkta, "Halkı isyana teşvik etmek" suçlamasıyla Yahudi din adamlarının baskısı ve Roma İmparatorluğu'nun Yahudiye valisi Pontius Pilatus'un emriyle [[çarmıh]]a gerildiği kabul edilir.
Kitab-ı Mukaddes'in ikinci bölümünü oluşturan [[Yeni Antlaşma]] ise İsa'nın sağlığında ve/veya ölümünden sonra [[Havari]]ler, ve elçiler tarafından yazılmıştır. Hristiyanlarca [[kanonik]] kabul edilen [[Matta]], [[Markos]], [[Luka]] ve [[Yuhanna]] [[İncil]]leri Yeni Antlaşma'nın ilk dört bölümünü oluşturur.
 
Yahudi kutsal metinlerinden oluşmuş [[Tanah]]'ın Hristiyanlıkta ''Eski Antlaşma'nın' olarak adandırılmasınınadlandırılmasının nedeni Tanrı'nın İsa'dan asırlar önce [[Musa]] ile [[Sina Dağı]]'nda yaptığına inanılan antlaşmadır. Hristiyanlar Tanrı'nın İsa aracılığı ile yeni bir antlaşma yaptığına inandıklarından ötürü Kitab-ı Mukaddes'in İsa'dan bahseden ikinci bölümünü [[Yeni Antlaşma]] olarak adlandırırlar.
 
=== İncil ===
İncil, [[Kitab-ı Mukaddes]]'in [[Yeni Ahit]] kısmının ilk dört bölümünün her birine verilen isimdir. [[Matta]], [[Markos]], [[Luka]] ve [[Yuhanna]] tarafından kaleme alınmış olan dört incil, yazarlarının adıyla anılır. Hristiyan dinine göre incillerİnciller İsa'nın hayatını ve öğretilerini anlatır.
 
[[Türkçe]]ye [[Arapça]]dan geçen kelimenin aslı [[Yunanca]] "Ευαγγελιον" (''Evangelion'') şeklindedir ve 'iyi haber, müjde' anlamına gelir.
33.122

değişiklik