Ana menüyü aç

Değişiklikler

→‎Bektâşî Tarikatı: Küçük düzeltmeler yapıldı.
[[Dosya:Tempulli i bektashinjve ne vlore.jpg|thumb|245px|[[Arnavutluk]]-[[Avlonya]] Kuz-Baba Tepesi'ndeki Bektâşî [[tekke]]si.]]
 
== BektaşiBektâşî Tarikatı ==
[[Dosya:Qendra Botërore Bektashiane.jpg|thumb|245px|Günümüzde [[Arnavutluk]]- [[Tiran, Arnavutluk|Tiran]]'da bulunan Bektaşilik [[Tarikat]]ı merkezi.]]
{{ana|Hoca Ahmed Yesevi|Yesevilik|Baba Haydar|Ebu'l Vefâ|Hacı Bektaş Veli|Hoca Ahmed Yesevî|Yesevîlik}}
[[Türkiye]]’de [[Alevilik]] denildiğinde ilk akla gelen isim Bektaşilik'tirBektâşîliktir. BektaşilikBektâşîlik, aslında [[Hacı Bektaş-ı Veli]] tarafından kurulduğuna inanılan bir [[İslamİslâm]]iî [[Tarikattarikat]]tır. Bu [[Tarikattarikat]] mensupları ''(el alarak ya da diğer bir deyişle nasip alarak bu örgütlenmeye katılan kişiler)'' ise ''BektaşiBektâşî'' olarak adlandırılırlar. Ancak [[Ali]] ve [[Ehl-i Beyt]] sevgisi, [[tevella]] ''(Ehl-i Beyt’i sevenleri sevme)'' ve [[teberra]] ''(Ehl-i Beyt’i sevmeyenleri sevmeme)'' gibi [[AleviAlevî]]liğin temel esaslarına bağlı oluşları dolayısıyla Bektaşiliğe [[Alevilik]] de denilebilir. [[BalkanlarAnadolu]], [[AnadoluAzerbaycan]], [[İranBalkanlar]], ve [[Azerbaycanİran]]'daki tüm [[İmamiyye#Alev.C3.AEler|AleviAlevî Tarikattarikat]] mensupları [[On ikiİki imamİmam]] inancına bağlıdır. Başlangıcından günümüze kadar kökenleri [[Horasan Melametîliği]]ne dayanan bu [[Tarikattarikat]]lar, tarihî gelişim süreci içerisinde [[Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî|Vefâ'îyye]]<ref>Dursun Gümüşoğlu: Tâcü'l Arifîn es-Seyyid Ebu'l Vefâ Menakıbnamesi - Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 48</ref>/[[Babailer|Bâbâ'îyye]] ''([[Baba İlyas]]/[[Baba İshak ayaklanması|Baba İshak]])'', [[YesevilikYesevîlik]]/[[Ahiler|AhilikÂhilik]], [[Kalenderîlik]]/[http://www.alevibektasi.org/tbaki.htm Haydarilik,] [[RufailikRufâîlik]]/[[GalibilikGâlibîlik]], [[Sarı Saltuk|Saltuk'îyye]]/[[Barak Baba|Barak’îyyûn]], [[HurufîlikHurûfîlik]]/BektaşilikBektâşîlik, [[Nimetullahi Tarikatı|NimetullahîlikNîmetullahîlik]]/[[Javad Nurbakhsh|Nûrbakşîlik]], [[Şahkulu İsyanı|Şahkulu Baba]]/[[Baba Zünnun İsyanı|Zünnun'îyye]], [[Kalender Çelebi İsyanı|Çelebî'yye]]/[[Celali|Celâl'îyye]], [[Gül Baba]]/[[Dedebabalık|Dedebabalık ''(Bektaşi Babagan)'']], ve [[Demir Baba Tekkesi|Alicilik]]/[[Harabati Baba Tekkesi|Harabatî]]lik olarak sıralanabilir.
 
=== Müntesipleri ===
[[Türkiye]]’de her ''BektaşiBektâşî'' [[AleviAlevî]] olduğu halde,hâlde her [[AleviAlevî]], [[Hacı Bektaş-ı VeliVelî]]’yi ''Horasan Ereni"'' sayıp hürmet etmesine rağmen, ''BektaşiBektâşî'' değildir. Bu yüzden Köy Bektaşisi, Kent Bektaşisi ayrımı yapılmaktadır. Köy Bektaşilerine AleviAlevî denildiği halde,hâlde Şehir Bektaşilerine ''BektaşiBektâşî'' denilir.<ref>Ethem Ruhi Fığlalı, [[Türkiye]]’de [[AlevilikAlevîlik]]-Bektaşilik, Ankara 1989, s. 9.</ref> Bektaşilikle ilgili çalışması bulunan Abdülkadir Sezgin’e göre [[AleviAlevî]] kelimesi ile BektaşiBektâşî kelimesi arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır.<ref>[[Hacı Bektaş-ı VeliVelî]] ve Bektaşilik, İstanbul 1990, s. 60.</ref> Her iki grup da [[Hacı Bektaş-ı VeliVelî]]’yi sevip saymalarına rağmen [[Aleviler]] Hacı Bektaş Dergahı’naDergâhı’na değil, [[Peygamber Muhammed]]'in soyundan geldiğine inanılan [[AleviAlevî ocakları]]na bağlıdırlar. Aslında BektaşilikBektâşîlik bir tarikat olduğu için,olduğundan bu tarikatın yollarına uyan herkes BektaşiBektâşî olabilir. Ama [[AlevilikAlevîlik]] soya bağlıdır ve ancak ana veya babası [[AleviAlevî]] olan kişi AleviAlevî olabilir, yani isteyen herkes [[Bektaşi]] olabilir ama isteyen herkes [[Alevi]] olamaz.<ref>Mehmet Eröz, [[Türkiye]]’de [[Alevilik]] ve Bektaşilik, Ankara 1990, s. 52; İlyas Üzüm, Günümüz [[Alevi]]liği, İstanbul 1997, s. 4.</ref>
 
=== Günümüzdeki temel öğretisi ===
BektaşilikBektâşîlik, [[hümanist]] esaslı bir öğretidir. Öğretinin odağında "insan" vardır. Amacı, ''[[İnsan-ı kâmil]]'' olarak tanımlanan olgun, yetkin insana ulaşmaktır. Bu ise belirli bir eğitim sürecini gerekli kılar. [[Hacı Bektaş-ı VeliVelî]]’nin Türk dünyasının [[felsefe]]sine çok büyük katkıları olmuştur. [[Hacı Bektaş-ı Veli]]’ninolmuş olup halenhâlen yaygın olarak kullanılan birçok özlü sözü bulunmaktadır. Öncelik yol kurallarındadır. Onlar ''"Hatır kalsın, yol kalmasın"'' diyerek bunu açıklarlar.
 
== Oluşum süreci ve geçirdiği evreler ==
9.865

değişiklik