Ana menüyü aç

Değişiklikler

değişiklik özeti yok
Ayrıca ''Mehdilik'' [[İbrahim (peygamber)|İbrahim]]'e, [[Muhammed]]'e, [[Dört Büyük Halife]]'ye ve [[Abbasiler]]'in 34. halifesi olan [[Nasır]]'a da atfedilen sıfatlardandır.{{olgu}} [[Emeviler]]'in son döneminde Mehdi inanışı yayılmıştır. [[Abbasiler]] bu inanıştan istifade ederek Emeviler ile mücadele etmiştir. Bu durum Abbasilerin 3. halifesi olan [[Mehdi (Abbasi)|Muhammed ibn Mansûr]]'a da "el-Mehdi" lâkabı ile yansıtılmıştır.
 
Müslümanlar, değişik kurtarıcı fikirlerinden etkilenmiş olsalar da, kendi sosyal şartlarına uygun olarak farklı bir mehdîMehdî profili (veya profilleri) ortaya koydular. Şiî önderler yeni bir kurtarıcı beklemek yerine, [[12 imam|On İkinci İmam]]’ın ölmeyip [[Gayba]]'ya girdiği ve ileride yeniden ortaya çıkacağını ileri sürdüler. Şiîlik'teŞiîlikte Mehdîlik iddiaları, ileride gelecek bir şiîŞiî hükümetin sembolü olarak kullanılmaktaydı. Fakat sonraları şiîŞiî ekol Mehdî'yi gerçek manada anladı ve ''[[İmamiye]]'' kolu onu beklemeyi bir inanç esası haline getirdi. Mehdî’ye birçok vasıflar yükleyerek, hakkında rivayetler uydurdular.<ref>http://www.ilafdergi.hitit.edu.tr/files/5.7.pdf</ref> Yüzlerce sayı ile ifade edilebilecek bu rivayetler günümüzde sünnni kesim tarafından da makbul sayılan pek çok kaynakta yer almaktadır. İnanç hicri 3. Yüzyılın sonlarından itibaren İslam dünyasına yerleşmiştir.
 
;''Mehdicilik'' hareketleri:[[İbn Tumart]], [[Tevhit (din)|Tevhid]]'e ağırlık veren ve [[Malikî]] mezhebini eleştiren hareketi başlatarak 1121'de kendini Mehdi ilan etmiş ve [[Murabıtlar]]ı yıkmayı amaçlamıştır. 1130'de İbn Tumart ölmüş ve ardından [[Abdül Mumin]] tarafından [[Muvahhidler]] kurulmuştur.
{{Cquote|Mehdi öncesi yaşanacak karanlık ve buhranlı, açlık, kıtlık, savaş ve sürgünlerin yoğun olarak yaşandığı dönem yerini, Mehdi devrinde kuzularla kurtların, avcılarla avların birlikte huzur içinde yaşadığı, savaş, sürgün, adaletsizlik gibi insani sorunların, deprem, sel, tayfun, kuraklık kıtlık gibi doğal afetlerin asla yaşanmayacağı olağanüstü bir devre bırakacaktır. Bolluk o kadar artacaktır ki hazinelerin kapısı arkasına kadar açık olacak, ancak herkes mal ve mülk açısından o kadar doymuş olacaktır ki kimse dönüp bakmayacaktır.<ref>El Kavlu'l Muhtasar Fi Alamatil Mehdiyy-il Muntazar, s. 31.</ref>}}
 
=== Keysanîlik'teKeysanîlikte ===
{{Ana|Keysân’îyye|Muhtâr’îyye|Muhammed bin el-Hânifîyye}}
[[Şiî]]liğin ilk kollarından [[Keysanîyye]]'ye bağlı olan [[Muhtar es-Sekafi]], [[Muhammed bin el-Hânifîyye]]'yi ''Mehdi''<ref name="TürkDiyânetVakfı">TDV, ''İslâm Ansiklopedisi,'' Cilt 25, Sahife 363, 2002. ''([[Keysân’îyye]] maddesi.)''</ref> ilân ederek [[Kufe]]'de isyan ettiği zaman ilk defa [[Mesih]] anlamında ''Mehdi'' kelimesi kullanılmıştır.<ref name="TürkDiyânetVakfı"/> Milâdî 700 yılında isyan bastırılıp [[Muhammed bin Hânifîyye]] öldüğünde bir kısım [[Keysanîlik|Keysanîler]], onun ölmediğine ve geçici olarak Redvâ dağında saklandığına inanmışlardır. Böylece [[Gayba]] ve [[Rücu]] inanışları ortaya çıkmıştır.<ref name="TürkDiyânetVakfı"/>
[[Keysân’îyye]]'nin kollarından biri olan [[Râvend’îyye]] [[Ghulat-i Şîʿa]] [[İslam'da siyasi mezhepler|Siyâsî Mezhebi]]'nin Dokuzuncu imâmı [[Mansur (Abbasi)|Ebû Câʿfer "el-Mansûr" `Abd Allâh ibn-i Muhammed "el-İmâm"]]'ın oğlu olan [[Mehdi (Abbasi)|Muhammed "el-Mehdî bi’l-Lâh"]]'ın [[Sünnî]]liği [[İslam'da siyasi mezhepler|resmî devlet mezhebi]] olarak kabul etmesi neticesinde [[Abbâsîler Hâlifeliği]] döneminde ''Mehdi’nin gelişi beklentisi'' de sona ermiştir.<ref name="TürkDiyânetVakfı"/>
 
=== Onikicilik'teOnikicilikte ===
{{Ana|Onikicilik|Câferîlik|Alevîlik|Muhammed Mehdi}}
[[İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye]] [[İslam mezhepleri|Mezhebi]]'nde ''Mehdi inancı'' ve Mehdi'nin geri dönüşünü beklemek itikâdî inanç esaslarındandır. Şiiliğin çoğunluğu oluşturan [[Câferîlik]] ve [[Alevîlik]] kollarında ''Mehdi'' Sünnilik'tenSünnilikten farklı olarak kayıp imam olan [[Muhammed Mehdi]]'ın geri dönmesi şeklindedir.
 
==== Câferîler'deCâferîlerde ====
Şii Müslümanlar'ın çoğunluğunu oluşturan [[Câferiyye Şiîliği]]'nde Onikinci İmâm [[Muhammed el Mehdi]] ''(Muhammed Muntazar)'' ([[Arapça]]: '''محمد المهدي''')'ın babası Onbirinci İmâm [[Hasan el Askari]]'nin 874'de ölümünün hemen ardından 4, 5 yaşlarındayken [[Gayba]] haline girerek 940'e kadar ''Küçük Gayba'' halinde yaşadığına ve 940'den sonra da ''Büyük Gayba'' haline girdiğine inanılır. Bu inancın kökeninin [[Keysanîlik]]'ten etkilenerek ortaya çıktığı sanılmaktadır.{{fact}}
 
==== Alevîler'deAlevîlerde ====
{{ana|Alevî inancı}}
[[Alevî inancı]]nda da [[On İki İmâmlar|On İkinci İmâm]] olan [[Muhammed Mehdi]], ''"Mehdi"'' olarak bilinir.
 
=== Yedicilik'teYedicilikte ===
{{ana|İsmâilîlik|İmâmet (İsmâ‘ilî i'tikadı)}}
==== Karmatîler'deKarmatîlerde ====
{{ana|Yediciler|Karmatîler}}
[[Yediciler]]'in en önemli kollarından biri olan [[Karmatîler]], [[İsmâ‘îl’îyye]]'nin kurucusu [[Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir]]'in [[gayba]] halinde ''Mehdi'' olarak saklandığına inanmışlar ve geri dönüşünü beklemişlerdir. Daha sonra kendini Mehdi ve Halife olarak ilân eden ilk [[Fâtımî]] Halifesi [[Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh ibn el-Huseyn el-Medhî]] ortaya çıktığında dahi [[Fâtımîler]]'in halifeliğini tanımayarak [[Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir]]'in ''Mehdi'' olarak geri dönüşünü beklemeğe devam etmişlerdir.
 
==== Fâtımîler'deFâtımîlerde ====
{{ana|İmâmet (Mustâ‘lî i'tikadı)|Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım}}
[[İsmâilîlik]] [[İslam mezhepleri|mezhebi]]nde, diğer sülaleden gelen ve gayba eden Mesih'in [[Kaim|Kâ’im]] olarak [[Rücu]] edeceğine inanmışlar ve daha sonra da bu inancı [[Fâtımîler]]'in İkinci imâmı olan [[Kaim (Fatımi)|Kâ’im]]'in adına yansıtmışlardır. [[İmâmet (Mustâ‘lî i'tikadı)]]'na göre ise ''Mehdi'' Yirminci [[Mustâ‘lî’îyye]]-[[Tâyyîb’îyye]] [[İmâmlar|İmâmı]] olan ''Onuncu [[Fâtımî]] Hâlifesi'' [[El-Âmir bi'Ahkâmi’l-Lâh]]'ın oğlu [[Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım]]'dır.
 
==== Dürzîler'deDürzîlerde ====
{{ana|Dürziler|EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh}}
[[Dürziler]] de kendilerini kurtarmak üzere Fatımi halifesi [[EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh]]'ın dönüşünü beklemektedirler.
 
==Yakın tarihte Mehdi'likMehdilik iddiasında bulunan kişi ve gruplar==
==== Mehdi hareketi ====
{{ana|Mehdi hareketi|Muhammed Ahmed}}
33.145

değişiklik