"Brighton" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Dz.
(Dz.)
}}
 
'''Brighton''', [[İngiltere]]'nin [[Güney Doğu İngiltere|güney doğu]] bölgesinde [[Manş Denizi]] kıyısında bir kenttir. Yerel idare olarak Brighton, [[Hove]], [[Portslade]] kentleri tarafından oluşturulan ve tek-seviyeli yerel idare olan [[Brighton ve Hove]] Şehri yerel idaresine baglidirbağlıdır. Brighton kenti ve Brighton ve Hove Şehri ayniaynı zamanda coğrafi olarak ve kraliçe ile ilgili seremonilerde [[East Sussex]] törensel kontluğu içinde olduğu kabul edilmektedir.
 
== Tarihçe ==
 
Brighton kenti İngiltere'yi ellerine geçiren Norman'larınNormanların arazi ve nüfus sayımı için 1086'da hazırlamış oldukları [[Domesday]] adlı belgede "Brighthelmstone" olarak anılmakta ve bu yerleşkenin malikane kirası 8000 [[ringa]] balığı olarak geçmektedir.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.nationalarchives.gov.uk/documentsonline/search-results.asp?searchtype=browserefine&query=place%3dbrighton&catıd=24&pagenumber=1&querytype=1 | başlık = National Archives: Domesday Book: Brighton | erişimtarihi = 2009-12-13 | arşivengelli = evet}}</ref>
 
Haziran 1554'de Fransa ile İngiltere arasındaki savaşlar sırasında ''Brighthelmstone'' yerleşkesi Fransızların hücumuna uğramış ve talan edilip yakılmıştır. Bu nedenle bu eski yerleşkeden günümüze sadece kenti eski sokak planı olan "The Lanes" bölgesi ve "St Nicholas Kilisesi" kalmıştır. Günümüzde bulunan ilk Brighthelmstone resim eskizi 1545'de yapılmış olup 1514 Fransız hücumundan önceki yerleşkeyi gösterdiği kabul edilmektedir.<ref>Carder (1990), s.17</ref>
Fransızların Falmer and works closely with the Brighton and Sussex University Hospitals NHS Trustn hücumuna uğramış ve talan edilip yakılmıştır. Bu nedenle bu eski yerleşkeden günümüze sadece kenti eski sokak planı olan "The Lanes" bölgesi ve "St Nicholas Kilisesi" kalmıştır. Günümüzde bulunan ilk Brighthelmstone resim eskizi 1545'de yapılmış olup 1514 Fransız hücumundan önceki yerleşkeyi gösterdiği kabul edilmektedir.<ref>Carder (1990), s.17</ref>
 
1740'li ve 1750'li yıllarda [[Lewes]] kentinde bulunan "Richard Russell" adlı bir doktor hastalarına Brighton'a gidip orada deniz suyuna girmelerini bir doğal tedavi olarak tavsiye etmeye başlamıştır.<ref>Özellikle zamanının bilgileri ve terimleri ile [[isorbüt]], [[sarılık]], [[cüzzam]] gibi "salgı bezleri" hastalıkları için denize girme tedavisi tavsiye etmiştir. {{Kitap kaynağı|başlık=The Oeconomy of Nature in Acute and Chronical Dıseases of the Glands|url=http://www.archive.org/details/oeconomynaturei00russgoog|last=Russell|first=Richard| edition=8th |year=1755| publisher=John and James Rivington, London; and James Fletcher, Oxford|erişimtarihi=2009-12-7}}</ref> Bu çok geçmeden bir deniz girme kürü modası haline gelmiştir.
 
Bu moda ise kentin özellikle başkent Londra şehri sakinleri için bir deniz tatil kenti olarak hızla gelişmesine neden olmuştur. Böylece o zamana kadar bir balıkçı kenti olan Brighton 1780'li yıllarda Kral George tipi mimarı stilli yeni yapılarla ve "teras" adı verilen rezidanslarla dolmaya başlamıştır. 1783'de o zaman "Galler Prensi" olan Prens George tarafından ziyaret edilmiş ve bu prens tarafından çok beğenilmiştir. Bundan sonra Galler Prensi çalışma saatleri dışındaki boş zamanlarını Brighton'da geçirmeye başlamıştır ve bu 1811de hasta olan kral [[III. George]]'a naip olup "Naip Prens" adıyla anıldıktan ve sonra [[IV. George]] olarak tahta geçmesinden sonra da devam etmiştir. Bu da Brighton'un İngiltere'nin zenginleri ve ileri gelenleri için bir tatil merkezi olmasına yol açmıştır. Bu pres Brighton'un en merkezi bir mevkinde 1767'den itibaren o zamanlar moda olan Hindlı-Arap mimarisi stilinde kubbelerle ve içerisi Orta-Doğu, Uzak-Doğu'dan getirilmiş veya onalardanonlardan taklit edilmiş mobilyemobilya ve mefruşat ile dolu "Brighton Krallık Pavyonu" adlı bir tatil konagikonağı yaptırmaya ve sonra bunu genişletmeye başlamıştır. Bu dönemde yerleşkenin ismi Brighton olmuştur.<ref>Mawer, A. and F.M. Stenton, ''The Place-Names of Sussex'', Part II, Cambridge 1930, s.291.</ref>
 
1841'de Londra-Brighton demiryolu hattı yapılıp Brighton garı açılmıştır. Böylece Londra sakinleri günübirlik tatil için Brighton'a akmaya başlamışlar ve bunları ağırlamak için Brighton nüfus çok genişlemiştir. 1801 yerleşik nüfus 7000 civarında iken 1901'de bu 120.000 civarına çıkmıştır.<ref>Carder, Timothy (1990). ''The Encyclopaedia of Brighton''. S.127 East Sussex County Libraries. ISBN 0-86147-315-9</ref> 1823'de deniz kenarında "Eğlence Rıhtımı" olarak "Samuel Brown" tasarımlara dayanan "Chain Pier (Zencir Eğlence Rıhtımı)" adlı bir yapı yapılmış ve 1823-1896 döneminde bu yapı çok popüler olmuş ve ünlü İngiliz ressamları [[Turner]] ve [[Constable]] tablolarında yer almıştır. Bu ayrıca İngiltere'nin Kraliçe Viktoriya döneminde sahil deniz tatil turizm merkezlerinde benzer yapılarin yapılmasına bir örnek olmuştur. Aynı dönemde Brighton'da 1866'da "West Pier" ve 1899'da "Palace Pier" adlı ve günümüze kadar kalan diğer iki eğlence rıhtımı yapılmıştır. Brighton'da Kraliçe Viktorya döneminde sahil büyük otellerle dolmaya başlamıştır ve bunlardan 1864'de yapılan "Grand Hotel" en tanınmışıdır.
 
Brighton etrafındaki şehirleşmiş bölge eski kent sınırlarisınırlarının dışlarındışına yayılmaya başlamıştır. 1873'de ve 1952'de yapılan sınır değişiklikleri ile bu şehirleşmiş arazinin bir kısmı kent sınırları içine alınmıştır. Ama yine de şehirleşmiş bölge gelişmiştir; örneğin [[II. Dünya Savaşı]]'ndan sonra yapılan yerel idareye ait olan kiralık evlerden oluşan "Woodingdean" semti.
[[1961]]'de 160.000 kişiye ulaşan nüfus sahil boyunca yan yana uzayan Brighton, Worthing ve Littlehampton isimli üç yerleşim biriminden oluşan kent dokusuyla şehirsel nüfusu günümüzde yaklaşık olarak 480.000 olmuştur.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8271&More=Y | başlık = KS01 Usual resident popülation: Census 2001, Key Statistics for urban areas | erişimtarihi = 2007-04-11 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20110807024554/http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8271&More=Y | arşivtarihi = 7 Ağustos 2011}}</ref>
 
1960'li yıllardan itibaren İngiliz yazlık tatil alma gelenekleri değişmiş ve Güney Avrupa'ya "charter" uçuşlariylauçuşlarıyla yapılan tatiller popüler olup İngiliz sahil şehirleri çok büyük ziyaretçi kaybetmişlerdir. Bunun sonucu Brighton'da da görülmüş ve şehir moda yerleşke olma imajını kaybetmiş; aşağı sınıfların günübirlik tatilerinetatillerine hedef olan bir köhne sahil şehri olmaya yüztutmuşturyüz tutmuştur. 1970'li ve 1980'li yıllarda Brighton eski moda yaz tatili hedefi olmaya büyük gayretler sarfetmiştirsarf etmiştir. Bu uğraşlardan en önemlilerinden biri 0.51&nbsp;km<sup>2</sup> üzerine 1971-1979 dönemiondedöneminde kurulan "Brighton Marina" olmuştur. Ayrıca yeni kurulan rezidanslar, örneğin "North Laine", eski 19. yy "Naiplik Dönemi" moda şehri imajına dönmeye yol açmıştır.
 
1974 yerel idare reformu ile Brighton [[East Sussex Kontluğu]]'na bağlanmış ve eski yerel idare merkezi olma niteliğini kaybetmiştir. 1997'de yapılan yeni reformla [[Brighton ve Hove]] adlı tek-seviyeli yerle idareye bağlamıştır. 2000' yilindayılında ise Kraliçe [[II. Elizabeth]] 2. bin yıl kutlamalarıninkutlamalarının biri olarak "Brighton ve Hove" yerleskesineyerleşkesine "şehir" olamolma şerefini bir kraliçe beratiberatı ile bağışlamıştır.
 
== Ekonomi ==
 
Brighton kentini yılda sekiz milyon civarında yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilmektedir. Kentin aynı zamanda ciddi bir konferans turizm sanayisi bulunmaktadirbulunmaktadır: İşçi Partisi, Muhafazakar Parti ve sendikalar yıllık toplantılarını burada yaparlar.
 
<!--
41.863

değişiklik