"Evlilik" sayfasının sürümleri arasındaki fark

giriş daha genel
k (→‎Tarihçe: clean up, değiştirildi: {{Citation needed}} → {{kaynak belirt}} AWB ile)
(giriş daha genel)
'''Evlilik''', iki kişinin [[aile]] kurmak üzere kanunların uygun gördüğü şekilde, [[ruh]]en ve [[vücut|bedenen]] bir ömür boyu sürecek şekilde bir araya gelmesi.
 
Evlilik, genellikle karşı cinsten iki kişi arasında yapılagelmiştir. Değişik toplumlar iki kişinin evlenme öncesi evlenebilmeleri için şartlar koşmuş, evlendikten sonraki hayatları için de başka çeşitli kurallar koymuşlardır. Bu şartlar ve kurallar zaman içinde de değişikliklere uğrasalar da genel olarak cinsiyetleri, ait oldukları toplumsal gruplar, sağlık ve kısırlık durumu, akrabalık derecesi, ayrı / ortak mülkiyet, birbirlerini ve ortak çocuklarını temsil edebilme, onların sorumluluklarına ortaklık, soyadı, miras, sadakat (-sizlik), ayrılma, boşanma, nafaka, çocukların veya eşin söz konusu olduğu hukuki davalar veya toplumsal meselelerde karar verme veya şahitlik etme/etmeme yetkisi/hakkı gibi konuları içerir. Örneğin günümüzde bir çok ülkede hemcins bireyler eşcinsel evlilik yapabilir; Buna karşılık bu ülkelerde belli bir süre önce, eşcinsellik çok ağır cezalara layık görülürdü. Bazı ülkelerde ise halen eşcinsellik yasaktır. Pek çok [[toplum]], kişinin aynı anda birkaç eşle birden evlendiği çok eşliliğe izin vermemektedir. Yakın akrabalık sınırı ortaçağ hıristiyanları için latin hesabıyla 6 derece, alman hesabıyla 3 derece idi; Bugünlerde akrabalık sınırlamaları en azlara yakındır. Eskiden dinler veya etnik gruplar arası evlilikler yasak olabiliyordu.
Evlilik, karşı cinsten iki kişi arasında yapılabildiği gibi, hemcins bireyler arasında da yapılabilmektedir. Günümüzde eşcinsel bireyler, eşcinsel evliliklerin yasal olduğu ülkelerde evlenme hakkına sahiptirler. Evlilik olağan olarak, [[aile]]nin çoğalmasının temelini oluşturur. Yani, evli çiftin [[çocuk]] yaparak onları yetiştirmeleri beklenir. Pek çok [[toplum]], kişinin aynı anda birkaç eşle birden evlendiği çokeşliliğe izin vermemektedir.
 
MedeniEvlilik hukukolağan ve tarihte evlenmenin amacıolarak, müstakbel[[aile]]nin eşlerinçoğalmasının devamlıtemelini biroluşturur. yuvaYani, kurmakevli içinçiftin yaptıkları[[çocuk]] karşılıklıyaparak taahütlere resmi bironları nitelikyetiştirmeleri kazandırmaktırbeklenir. Nitekim, [[insan]] topluluklarının çoğunda, evlenme vardır ve dünyaya çocuk getirilmesi, bunların korunması ve, eğitilmesi, amacıyladüzgün bir hayat için donandırılması gibi uzun soluklu amaçları gerçekleştirmek için eşlerin bir araya gelmesi, bunun gereği olan sorumlulukları toplum gözetiminde üstlenmesi olarak kabul edilmiştiredilir. Bununla beraber, bazı evlenmelerin böyle bir amacı bulunmadığı da bir gerçektir, örneğin geç yaşta yapılan evlilikler, anlaşmalı çocuksuz evlilikler, eşcinsel evlilikler, veya [[ölüm]] halindeyken yapılan evlenmeler gibi.
 
Medeni hukuk ve tarihte evlenme aktinin amacı, müstakbel eşlerin birbirlerine yaptıkları karşılıklı taahhütlere, ve toplumun koyduğu kuralların muhasebesi ve kontrolüne resmi bir nitelik kazandırmak ve bu işlemler için gerekli kayıtları biriktirmektir. Bazı ülkelerde ispatlanmış uzun süre birliktelik özellikle ortak çocuk varsa bir çok konuda evlilik akti ile eşdeğerli sayılabilmektedir.
 
== Tarihçe ==
[[Dosya:Kapelle-in-Kohlstein.JPG|200px|thumb|right|Yeni evli [[hristiyan]] çift, [[kilise]]de [[dua]] ederken.]]
[[10. yüzyıl]]a kadar [[Roma]]'da evlenme işlerinde yasama ve yargılama yetkileri devlete aitti. Bununla birlikte, [[hristiyan]] [[kilise]]si, kuruluşundan itibaren, kendi mensuplarının evlenmelerinde uyulması gerekli bazı özel emirler ve yasaklar getirmişti; bunlara karşı gelen dini cezalara çarptırılır, en önemlisi de [[aforoz]] edilirdi. [[Batı Roma İmparatorluğu]]'nun yıkılışından sonra siyasi otoritesinin ortadan kalkması, kilisenin bu yasama ve yargılama yetkilerini yavaş yavaş benimsemesine yol açtı. [[10. yüzyıl]]dan itibaren de onun bu yetkilerine karşı çıkan olmadı. Fakat yeniden güçlenen [[krallık]], öteki işlerde olduğu gibi evlenme konusunda da kilisenin yetkilerine sahip çıkmaya kalkıştı. Bu çaba Batı'da [[16. yüzyıl]]dan [[18. yüzyıl]]a kadar sürdü. Günümüzde din ve devlet işlerinin genelde ayrılması ile evlenme töreninin hala kilisede yapılması revaçta olsa bile, akitlerinin [[belediye]]lere bırakılmasıyla son buldu.
 
O tarihten itibaren birçok ülkede, hukuki evlenme şekli olan medeni evlenmenin yanı sıra isteğe bağlı olarak ve ancak medeni evlenmeden sonra yapılabilmek şartıyla dini evlenme şekline de yer verilmeye başlandı.
 
Evlenmenin hukuki ve dini esasları zamanla çok değişmiştir: [[kan]] akrabalığıyla ilgili yasaklar her yerde geçerli olmadığı gibi bazı [[halk]]ların egzogamik (aile veya kabile dışından evlenme) kanunları son derece karmaşıktır; bir kural haline gelen tek kişiyle evliliğin, çok kişiyle evliliği ortadan kaldırması uzun sürdü. Bazı toplumlarda nişanlı, karısını, ailesinden başlık parası ile ister, bazı yerlerde ise kocaya bir hediye veya drahoma verilir. Nişanlı, damat olarak kabulünden önce müstakbel kayınbaba ve kayınvalidesinin evinde bir süre hizmet etmek zorunda kalabilir. Çoğu yerde evlenme ilk çocuk doğmadıkça geçerli olmaz.{{kaynak belirt}}
2.110

değişiklik