"Hurûfilik" sayfasının sürümleri arasındaki fark

iç bağlantı düzeltme AWB ile
k
(iç bağlantı düzeltme AWB ile)
{{Ayrıca bakınız|Batınilik|Ebced hesabı}}
== Tarihçe ==
''İslam Hurûfiliği'' sahabilere kadar dayandırılır. [[İslam tarihi]]nde hurûfiliğe ilk defa ''"Cifr İlmî"'' mûcidi [[Ebû’l-Hattâb el-Esedî]]'nin kurduğu [[Ghulat-i Şîʿa]] [[fırka]]lardan olan [[Hattâb’îyyet-ûl Mutlâka]] [[islam mezhepleri|mezheb]]inde rastlanmaktadır.<ref>[[Tahir Harimî Balcıoğlu|Balcıoğlu, Tahir Harimi]], ''[[Türkler|Türk]] tarihinde mezhep cereyanları – [[Türkler]] arasında [[İslâmiyet]]’in intişarı ve [[Şiîlik]] cereyanları: İlm’û-Cifr’in icâdı'', Sayfa: 42, Kanaat Yayınları, Ahmet Sait baskısı, 1940.</ref> İslam harfçiliğinin diğer önemli isimleri arasında ise [[Karmatîyye|Karmatî]] bir [[dâî]] olan [[Hallâc-ı Mansûr]] ile ''"Füsus-ul Hikem"'' isimli kitabıyla meşhur olan ve ''Şeyh'ûl-Ekber'' nâmı ile de anılan [[İbni Arabi]] gelmektedir. Yakın tarihte [[Bahailer]] ile de ilişkilendirilmekte olan ''"Hurûfilik",'' <ref>http://www.hermetics.org/Hurufilik.html</ref> şifrecilik, ve gizemcilik gibi konular günümüzde de revaçta olan çalışma alanlarıdır.
 
Her ne kadar [[Hallâc-ı Mansûr]] ''(d. 858 – ö. 922),'' [[Muin’ed-Dîn Nâsır-ı Hüsrev]] ''(d. 1004 – ö. 1088),'' ve [[İbn Arabi]] ''(d. 1165 – ö. 1240),'' [[Said Nursî]] ''(d. 1876 – ö. 1960),'' [[Reşad Halife]] ''(d. 1935 – ö. 1990),'' ve Ömer Çelakıl ''(d. 1980),'' gibi kişilerin isimleri bu yöntemi kullananlar arasında sayılsa da, esasta bu şahsiyetlerin burada mevzu bahis konusu edilen ''"Hurûfilik Mezhebi"'' ile bir ilgileri bulunmamaktadır.<ref>http://www.suleyman-ates.com/index.php?option=com_content&view=article&id=10&Itemid=41</ref><ref>http://risaleinuracevap.com/default.aspx?id=113</ref>
* [[Nübüvvet]] yirmi sekiz harften oluşur. Bu nedenle de [[ümmî]]dir. “Hurûfîler” bu yirmi sekiz Arab harfine ''“Kelime-i [[Muhammed]]î”'' adını verirler. [[Kur'an]] Velâyet’in Dûnun’undan olan [[Nübüvvet]]’e özgü olarak yirmi sekiz harf ile indirilmiştir. Fadl’ûl-Lâh Yezdânî’nin bu harflere eklediği dört harf “g”, “j”, “ç”, “p” ile birlikte oluşan otuz iki harfe ise ''“Kelime-i [[Âdem]]îyye”'' adını verirler. Böylece “[[Evliya|Veli]]” de tam otuz iki hurûfa mazhar olmuş olur.
* Esrâr-ı Hurûf’a vakıf olanlar ''“Zümre-i Nâciye”'' olarak adlandırılan seçkinleri oluştururlar. Bu sınıfa dâhil olamayanlar ise hüsrânda kalmış olanlardır.
* [[Kur'an-ı Kerîm]] iki kısımdan müteşekkildir. Birinci kısım esrar ve mânayı içeren [[mûhkemât]]tır. İkincisinde ise dört hurûftan ibaret olan vilâyet te onun içine dâhildir. [[Kur'an-ı Kerîm]], ''[[mûhkemât]]'' ve sûrelerin başında anlamları bilinmeyen “Elîf-Lâm-Mîm”, “Elîf-Lâm-Mîm-Sâd”, “Elîf-Lâm-Râ”, “Elîf-Lâm-Mîm-Râ”, “Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd”, “Tâ-Hâ”, “Tâ-Sîn-Mîm”, “Tâ-Sîn – ''Bunlar sana [[Kur'an]]’ın ve apaçık bir kitâbın âyetleridir.''”,<ref>[[Yaşar Nuri Öztürk|Öztürk, Yaşar Nuri]], ''[[En-el Hak]] İsyanı – [[Hallâc-ı Mansûr]] (Darağacında [[Miraç]]),'' Cilt 2, Sahife 187, Yeni Boyut, 2011. ''(Sırf bu âyetin izâhatı için [[Hallâc-ı Mansûr]] tarafından yazılan “Tâvasîn” adlı meşhur eserin tercümesi mevcûttur.)''</ref><ref name="Massignon">Massignon, Louis, ''[[Hallâc-ı Mansûr]]’un “Kitâb’ût-Tavâsîn” adlı eserinin Farsça’dan tercüme şerhini yapan Zuzbâhan Baklî’nin eseriyle birlikte hazırlattığı tetebbunâmesi.''</ref> “Yâ-Sîn”, “Sâd – ''Bu öğütle dolu [[Kur'an]]’a bak!''”, “Hâ-Mîm”, “Ayn-Sîn-Kâf”, “Kâf – ''Şanlı [[Kur'an]]’a andolsun!''”, “Nûn – ''Kaleme, ve kalem ehlinin satıra dizdiklerine ve dizecekleri Hakk’îy-Çün!''” gibi ya sadece harflerden oluşan ya da başlarında tek harf ihtivâ eden ''[[müteşâbih]]'' diye nitelendirilen [[âyet]]lerden oluşmaktadır. ''("Hurûfîler" bu noktada anlaşılması güç birtakım hesaplar yapmak suretiyle her şeyin mânasını değiştirerek başka bir hâle koyarlar).'' <ref>[[Tahir Harimî Balcıoğlu|Balcıoğlu, Tahir Harimi]], ''[[Türkler|Türk]] Tarihinde Mezhep Cereyanları – Anadolu [[Şiî]]liğinin çok mühim iki cephesi: [[Hurûfîlik|Hurûfî]]liğin esâs âkaidi'', Sayfa 198, Kanaat Kitabevi, 1940.</ref>
* Bu yukarıda sıralanan ve [[Kur'an]]’daki yirmi dokuz sûrenin başında yer alan on dört mücerret kelime ''“Kelâm-ı Mahfûz”'' niteliğinde olup Hurûfîliğe göre [[Bâtınî]] anlamlara sahiptir. Örneğin, “Ayn-[[Ali]]/İlîm”, “Mîm-[[Muhammed]]”, “Nûn-Nokta”, “Kâf-Hakk/Allah”, “Hı-Hızır”, “Sîn-Arş/28”, “Sâd-Salât”, “Lâm-Levh” demektir.
* Ebced hesabından başka bir de ''“cümle hesabı”'' vardır. Bu hesapta her harf yalnız bir adede karşılık gelir. Daha ayrıntılı Hurûfî hesap sistemleriyse ''“Hesâb-ı Tafsili”'' ve ''“Cümel-i Kebîr”'' olarak adlandırılır.
* Fatih Usluer, "Hurûfism Among Albanian Bektashis", The Journal of International Social Research, Volume III/15, ss. 268-280.
* Fatih Usluer, "Feyznâme-i Misâlî Neşirleri", Hacı Bektaş Veli Dergisi, Volume 56, ss. 299-323.
* Fatih Usluer, "Hurûfilikte Rüya Tabirleri", MilliMillî Folklor, Vol. 90, ss. 134-146.
* Fatih Usluer, "Les Themes Bibliques chez les Houroufis", Ishraq, Vol. II, ss. 426-443.
* Fatih Usluer, Hurufi Metinleri I, Ankara, Birleşik Yayınları, 2014.
605.609

değişiklik