"Virüs" sayfasının sürümleri arasındaki fark

→‎Târihçe: şakpalı a kullanılmadığı için değiştirdim.
(→‎Târihçe: şakpalı a kullanılmadığı için değiştirdim.)
[[Latince]]<nowiki/>den gelen ''vīrus'' kelimesi [[zehir]] anlamına gelmektedir ve Hint-Avrupa dil kökeninden gelen diğer zararlı sıvılar ile [[sanskritçe]]<nowiki/>de ''viṣa'' poison, Doğu İran dillerinde ''vīša'' poison, [[antik Yunanca]]<nowiki/>da ''ἰός'' poison aynı anlamdadır, bu kelimenin ilk tastiki 1398'de [[Bartholomeus Anglicus]]'un [[John Trevisa]] tarafından İngilizce tercümesi olan ''De Proprietatibus Rerum'da ''yapılmıştır. 1400'lerde Latincede ''Virulent'', ''virulentus'' (zehirli) kelimesi kullanılmıştır.<ref><span class="citation">Harper D.&#x20;''The Online Etymology Dictionary''.&#x20;[http://www.etymonline.com/index.php?term=virulent virulent]; 2011&#x20;&#x5B;Retrieved 2014-12-19&#x5D;.</span></ref><ref>e.g.</ref> Dmitri Ivanovsky'nin 1892'de virüsları keşfinden önce "bulaşıcı hastalığa neden ajan" anlamı ilk kez 1728'de kayda girmiştir.<ref>e.g.</ref><ref>William T. Stearn: ''Botanical Latin. ''</ref><ref>[http://de.pons.com/%C3%BCbersetzung?l=dela&q=virus Pons: ''virus'']</ref><ref><span class="citation">Harper D.&#x20;''The Online Etymology Dictionary''.&#x20;[http://www.etymonline.com/index.php?term=viral viral]; 2011&#x20;&#x5B;Retrieved 2014-12-19&#x5D;.</span></ref> ''Viral ''sıfatı 1948'de kullanılmıştır. ''Virion'' terimi (çoğulu ''virionlar'') 1959'da, Özgül hücreleri enfekte edebilen tek bir stabil enfektif viral partikül anlamında kullanılmıştır.<ref><span class="citation">Bordenave G.&#x20;&#x20;Louis Pasteur (1822–1895).&#x20;</span></ref>
 
== TârihçeTarihçe ==
[[Dosya:Mwb in lab.JPG|alt=An old, bespectacled man wearing a suit and sitting at a bench by a large window. The bench is covered with small bottles and test tubes. On the wall behind him is a large old-fashioned clock below which are four small enclosed shelves on which sit many neatly labelled bottles.|küçükresim|Martinus Beijerinck 1921'de laboratuvarındayken.]]
[[Louis Pasteur]] [[kuduz]] için bir nedensel ajan bulamadı ve bir mikroskop kullanılarak tespit edilemeyecek kadar küçük bir patojenle ilgili spekülasyonlar yaşandı.<ref>Shors pp. 76–77</ref> 1884'te, [[Fransız]] [[mikrobiyolog]] Charles Chamberland, bakteriden daha küçük gözeneklere sahip olan filtreyi icat etti (günümüzde [[Chamberland filtresi]] ya da Chamberland-Pasteur filtresi olarak bilinir). Böylece, bakteri içeren bir çözeltiden bakteriler tamamiyle ayrıştırılabildi. 1892'de, the [[Rus]] [[biyolog]] Dmitri Ivanovsky şimdiki [[tütün mozaik virüsü]] olarak bilinen virüsü incelemek için bu filtreyi kullandı. Deneylerinde enfekte tütün bitkilerinin ezilmiş yapraklarından elde edilen [[çözelti]]<nowiki/>lerin süzülmesi sonucunda süzülen sıvıda etkenlerin süzülmeden kaldığını gözlemledi. Ivanovsky enfeksiyonun bakteriler tarafından üretilen bir [[toksin]] tarafından meydana geldiğini öne sürdü, ancak bu düşüncesini sürdürmedi. O zamanlar tüm enfeksiyöz ajanların filtreler tarafından süzülebildiği ve üretilme ortamlarında üreyebildikleri düşünülmekteydi – Bu düşünce [[hastalık yapıcı mikrop teorisi]]<nowiki/>nin bir parçasıydı.<ref name="Dimmock">Dimmock p. 4</ref> 1898'de, [[Hollandalı]] mikrobiyolog Martinus Beijerinck bu deneyleri tekrarladı ve süzülmüş çözeltinin enfeksiyöz ajanların yeni bir formunun içerdiğine ikna oldu. Bu ajanların sadece bölünebilen hücrelerde çoğaldıklarını gözlemledi ancak bu deney sonucunda hastalık oluşturan partikülleri göremedi, ajanlara ''contagium vivum fluidum'' (çözünür canlı mikroplar) adını verdi ve sonra ''virüs ''olarak yeniden adlandırıldı. Beijerinck virüslerin doğada sıvı olarak bulunduğunu savunmuştur, daha sonra bu teori virüslerin partikül olduğunu düşünen Wendell Stanley tarafından düşürülmüştür. Aynı yıl içinde [[Friedrich Loeffler]] ve Paul Frosch ilk hayvan virüsü olan [[Şap (hastalık)|şap hastalığı]] virüsünü tescillediler.
Anonim kullanıcı