"Damat Mahmud Celâleddin Paşa (1853-1903)" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği
'''Damad Mahmud Celaleddin Paşa''', '''Mahmut Celaleddin Âsaf''', (d. [[İstanbul]] [[1853]] - ö. [[Brüksel]] [[17 Aralık]] [[1903]]), Osmanlı devlet adamı, şair, yazar.
 
[[Kaptan-ı Derya]] [[Gürcü Halil Rifat Paşa]]'nın oğlu, padişah [[AbdülmecitAbdülmecid|Sultan Abdülmecid]]'in damadı ve [[Prens Sabahattin]]'in babasıdır<ref>Ömür Ceylan, '''Asaf Divanı Hanedanda Bir Asi: Damad Mahmud Celaleddin Paşa Hayatı, Edebi Kişiliği''', ''Akçağ Yayınları, Ankara, 2003''</ref>.
 
== Hayatı ==
[[1853]] yılında [[İstanbul]]'da doğdu. Babası, [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı Devleti]]'nde dört defa [[Kaptan-ı derya|kaptan-ı deryâlık]] yapmış [[Damat Gürcü Halil Rifat Paşa]], annesi onun ikinci eşi olan İsmet Hanım<ref name=belkis>[http://ekitap.eyup.bel.tr:9600/sempozyum/eyup09/21_Belkıs%20Altuniş%20Gürsoy.pdf Belkıs Altuniş Gürsoy, '''Damat Mahmud Celaleddin Paşa''', ''IX. Eyüp Sultan Sempozyumu (13-15 Mayıs 2005) Tebliğ Kitapçığı, Erişim tarihi:22.05.2013'' ]</ref> idi. Babasını, küçük yaşta kaybetti. Özel öğrenim görerek yetiştikten sonra çeşitli devlet memurluklarında bulundu. [[Paris]] konsolosluğunda iki yıl görev yaparak Fransızcasını geliştirdi.<ref name=bizim>[http://www.bizimsahife.net/Kutuphane/Osmanli_Tarihi_Ans/Osmanli_Tarihi_M/331_Mahmud_Celaleddin_Pasa_Damad.htm '''Mahmûd Celâleddin Paşa (Dâmâd)''', ''Bizimsahife.net sitesi, Erişim Tarihi:10.05.2011'']</ref>
 
İlk evliliğini İffet Hanım'la gerçekleştiren paşa bu evliliğinden Rifat, Fuat ve Ali Bidar adında üç çocuk sahibi oldu.<ref name=belkis/> 28 Aralık 1876'da [[Abdülaziz|Sultan Abdülaziz]]'in padişahlığı sırasında Osmanlı Sultanı [[Abdülmecit]]Abdülmecid'in kızı [[Seniha Sultan]]'la evlendirilerek [[Osmanlı Hanedanı]]'na damat oldu. Bu evlilikten oğlu [[Prens Sabahattin]] ve Lütfullah Bey Dünya'ya gelmiştir.
 
=== Adliye nazırlığı ===
Abdülaziz'in devrilip [[II. AbdülhamitAbdülhamid]]'in tahta geçmesinden sonra onun en yakınları arasına katıldı, 30 Mart 1877'de vezirlik rütbesi aldı. 18 Nisan 1878'de Adliye Nazırı olarak [[Mehmet Sadık Paşa]] kabinesinde görev aldı.
 
Damat Mahmud Celâleddin Paşa, nazırlığı sırasında Adliye nezaretinde yeni düzenlemeler yaptı. Padişahın cülusu nedeniyle çıkarılan genel affın kapsamını genişletti; cinayet suçundan müebbet hapse mahkûm olanların cezasının geçici kürek cezasına çevrilmesini ve cezasının üçte birini tamamlayanların tahliye edilmesini sağladı. Nezaretin memur açığını kapadı. Yeni bir muhakeme usul kanunu onun nazırlığı döneminde düzenlendi ancak uygulamaya konulamadı.<ref name=belkis/>
 
=== Görevden alınması ===
AbdülhamitAbdülhamid'i tahttan indirmek üzere örgütlenmiş Skelyeri-Aziz Bey komitesi ile ilişkisi olduğu gerekçesi ile birkaç ay sonra adliye nazırlığı görevinden alındı. Daha sonra bu komite ile bağlantısı olmadığı ortaya çıkınca kendisine Evkaf Nazırlığı ve [[Şura-yı Devlet]] üyeliği teklif edildi, ancak bu görevleri kabul etmedi<ref name=dostluk>[http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=191 '''Mahmut Celaleddin Paşa (Damat)''', ''Gürcistan Dostluk Derneği Sitesi, 28.02.2011, Erişim tarihi:10.05.2011'']</ref>.
 
Mahmut Celâleddin Paşa, resmî bir görev almadığı bu dönemde konağını bir şiir encümeni hâline getirmiştir. ''Âsaf'' mahlasıyla şiirler yazan paşa, zamanının bir bölümünü oğullarının eğitimine ayırdı. Devrin önde gelen isimlerini oğulları için hoca olarak görevlendirdi.<ref name=belkis/> Bir yandan da siyasetin gidişatını yakından takip edip padişaha aktarmak üzere eleştiri ve önerilerini kaleme aldı. [[Bağdat Demiryolu]] ihalesinin İngilizlerin ortak olduğu bir şirkete verilmesi için aracılık etmek istedi; imtiyazın Almanlar'a verilmesi öfke ve kırgınlığını arttırdı.<ref name=belkis/>
 
=== Avrupa'ya kaçışı===
[[1899]] yılında [[II. Abdülhamit]]Abdülhamid'e olan muhalefeti nedeniyle iki oğlu Prens Sabahattin ve Prens Lütfullah'la birlikte [[Avrupa]]'ya kaçtı.<ref>http://www.circassiandiaspora.com/biyografiler/1201-mahmud-celaleddin-pasa.html</ref>, [[Marsilya]]'ya, oradan, [[Paris]]’e gitti. [[II. Abdülhamit]]Abdülhamid yönetimine düşmanlık besleyen [[Jön Türkler]] tarafından ilgiyle karşılandı. Bazı Jön Türkler'in hükûmetle anlaşıp yurda dönmesinden sonra geride kalanlar arasında lider gibi görülmeye başladı<ref name=bizim/>. 1 Ocak 1900'de ''[[Meşveret (gazete)|Meşveret]]''{{'}}te yayımlanan ve gazetenin sahibi [[Ahmed Rıza|Ahmet Rıza Bey]]'e hitaben yazılmış Fransızca bir mektup göndererek Jön Türkleri yüksek takdir hisleriyle karşıladığını belirtti. Çeşitli gazetelerde padişaha yazdığı mektubu yayımlattı. Mektupta padişahı ve çevresindekileri ağır bir dille eleştirdi.
 
[[Cenevre]]'de çıkarılan ''[[Osmanlı Gazetesi(gazete)|Osmanlı]]'nin' gazetesinin durumu ile ilgilenmek üzere oğulları ile Cenevre'ye gitti. [[İshak Sükûti]], ona gazetenin bütün hak ve sorumlarını teslim etti. Paşa, 1 Nisan 1900'da ''Osmanlı Gazetesi'nde' Abdülhamitgazetesinde HanAbdülhamid'ae hitaben yazdığı bayram tebriğinde çok ağır bir dille saraydaki bayram merasimini eleştirdi. Prens Sabahaddin ve Lütfullah Beyler de sert ifadeli ikinci bir mektup yayımladılar. Saray, damadını yurda döndürmek için her yolu denedi ve sonunda paşanın mallarının zapt edildiğine dair haberler duyuldu. Paşa, bunu önemsemedi.<ref name=belkis/>
 
Masraflarını üstlendiği [[''Osmanlı Gazetesi]]'ni' gazetesini [[Londra]]'da çıkarmak için oğulları ile 29 Mayıs 1900'de İngiltere'ye gitti ve 1 Temmuz 1900'den itibaren gazeteyi Londra'da yayımladı.<ref>{{Dergi kaynağı
|başlık=İttihad ve Terakkî Cemiyeti'nin Yayın Organı Osmanlı Gazetesi|yazar=Gülser Oğuz
|dergi=Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi| cilt=3| sayı=6| yıl=2007| url=http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/gulser_oguz_ittihad_terakki_yayin_organi_osmanli_gazetesi.pdf}}</ref> İstanbul'a dönmesini talep eden saray ile arasında gittikçe sertleşen pazarlık ve yazışmalar gerçekleşti.
 
=== Mısır'a geçişi ===
Paşa ve oğulları İstanbul hükümetinin baskıları sonucu Londra'dan da ayrıldı ve Mısır Hıdivi [[Abbas Hilmi Paşa]]'nın davetiyle [[Mısır]]'a gitti. Orada, Hoca Kadri Efendi'’nin idare ettiği, "''Kânûn-i 'Esâsî Gazetesi’''"nin gazetesinin çıkarılmasına yardım etti. Asâf mahlasıyla yazdığı şiirlerini toplayan ''Divanı'' 'yla, ''Tezkire-i ulemâ'' adlı eserini Kahire'de bastırdı. Saray, paşayı geri döndürme çabalarına devam etti. Hidiv de paşa ve oğullarını İstanbul'a dönme konusunda ikna etmeye çalıştı.
 
=== Son yılları ve Jön Türk Kongresi ===
 
=== Ölümü ===
Paşa, bazı kaynaklara göre albüminüriden, kimilerine göre üremiden muzdarip idi.<ref name=belkis/> Kışı geçirmesi için getirildiği [[Brüksel]]'de [[17 Aralık]] [[1903]] yılında öldü. II. Abdülhamid Han, cenazesinin İstanbul'a getirilmesini istese de oğulları ülkede Meşrutiyet rejimi ilan edilmedikçe onu geri vermeyeceklerini söyledi.<ref name=belkis/> Paşa'nın cenazesi Fransa'da [[Père Lachaise Mezarlığı]]'ndaki Türk kabristanına defnedildi. Cenaze merasimi Jön Türkler'in mitingine dönüşmüş; mezarın başında okunan ateşli konuşma metinleri ''Osmanlı Gazetesi'nde' gazetesinde yayımlanmıştır. [[1908]] yılında [[II. Meşrutiyet]]'in ilanı üzerine naaşı büyük bir törenle İstanbul'a getirildi; [[Eyüp, İstanbul|Eyüp]]'te babasının mezarının da bulunduğu aile türbesine defnedildi.
 
== Eserleri ==
“''Âsaf''” mahlası ile şiirler yazmış<ref name=asaf>[http://kitap.antoloji.com/asaf-divani-hanedanda-bir-asi-damad-mahmud-celaleddin-pasa-hayat-kitabi/ '''Asaf Divanı Hanedanda Bir Asi: Damad Mahmud Celaleddin Paşa Hayatı, Edebi Kişiliği''', ''Antoloji.com Kitap Tanıtım Sayfası, Erişim tarihi:10.05.2011'']</ref>, dönemin çeşitli dergilerinde yazı ve şiirleri yayımlanmıştır. Basılmış bir Divanı, ayrıca “''Tezkir-i Ulema''”, “''Ulemay-ı Arabın Hilafet Hakkında Şer-i Mübin ve Ahbar-ı Sahiha''”, “''Damat Mahmut Mahmud Paşa’dan Sultan AbdülhamitAbdülhamid Han-ı SaniyeSani'ye Mektuplar''” adlı basılmış risaleleri vardır.
 
== Popüler kültürdeki yeri ==
[[TRT 1]]'de 2017'de yayın hayatına başlayan ''[[Payitaht: Abdülhamid]]'' dizisinde [[Hakan Boyav]] tarafından canlandırılmaktadır.
 
== Kaynaklar ==
Anonim kullanıcı