"Mescit Dağı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Yazılış(((http://tdk.org.tr/index.php?option=com_yanlis&view=yanlis&kelimez=203))) AWB ile
k (→‎Mescit Dağı Buzullaşması: bağlaç ayrı yazıldı)
k (Yazılış(((http://tdk.org.tr/index.php?option=com_yanlis&view=yanlis&kelimez=203))) AWB ile)
 
== Oluşumu ==
Doğu Anadolu Bölgesinde Erzurum'un kuş uçuşu 50  km kadar kuzeyinde bulunan Mescit Dağı da, glasiyasyona uğramış olan dağlarımız arasındadır. Doğuda derin yarılmış Tortum vadisi, güney batıda Karasu'ya kavuşan Baş çayı (Serçeme) kuzeybatıda Çoruh'a karışan Çermeli dereleri ile kuzeyde Çoruh nehrine bağlı ana kolları açtığı derin yarılmış vadilerle sınırlanan Mescit Dağı, Alt Tersiyer [[andezit]], trakiandezitlerden meydana gelmiştir.
 
Takriben kuzey-güney yönünde 30 &nbsp;km uzunluğunda ve doğu-batı yönünde 20 &nbsp;km kadar genişliktedir.<ref name=":0">Atalay,i. Mescit Dağı'nın Glasiyal Morfolojisi</ref>
 
== Mescit Dağı Buzullaşması ==
Mescit Dağı, Pleistosen'in muhtemelen Würm glasisyonuna uğramıştır. Glasiyasyon o zamanki akarsuların kabul havzalarına yerleşmiş ve Mescit Dağı'nın takriben 3100 m ye kadar olan kısımları buzullarla örtülmüştür. Özellikle Yedi göller, Viranşehir Gölleri ve Gökdere'nin kabul havzası kalınlığı 150-200150–200 m yi bulan, genişliği 2 &nbsp;km, uzunluğu 3-5 3–5&nbsp;km arasında değişen buzullarla örtülmüştür. Bu glasiyelerin aşındırılması sonucunda yukarıda bahsedilen büyük sirkler teşekkül etmiştir. Daha sonra Mescit Dağı kütlesi ikinci bir glasiyasyona uğramıştır. Bu glasiyasyon esnasında daha önce teşekkül etmiş olan büyük sirkler alanında muhtemelen birinci glasyasyondan sonra gelişen akarsuların kabul havzalarında karların birikmesi sonucunda buzullar teşekkül etmiş ve neticede bu buzullar küçük sirklerin açılmasını sağlamıştır. Bu duruma göre, iki safhalı bir glasisyon, ya iki ayrı buzul devresinde ya da bir buzul devresi ve onun bir stadiali ve tali devresi olarak kabul edilir.<ref name=":0" />
 
== Glasiyal Şekiller ==
Mescit Dağı üzerinde esas itibariyleitibarıyla glasiyal aşındırma şekillerinden sirkler, sirk gölleri tekne vadiler ve nadiren sürgü ile hörgüç kayalara rastlanılmaktadır.<ref name=":0" />
 
=== Sirkler ===
 
==== Yedi Göller Sirki ====
Mescit Dağı zirvesinin hemen batısından başlayıp kuzeye doğru uzanan bu sirkin güneyde tabanı 2750 m olup, kuzeye doğru tedricen yükselerek 3100 m ye kadar çıkmaktadır. Bir bütün halinde Yedi göller ana sirkinin kuzey-güney yönünde uzunluğu 6 &nbsp;km, doğu-batı yönünde genişliği ise 2 &nbsp;km kadardır. Genel olarak sirkin tabanı ile onu çevreleyen yamaçlar arasındaki yükseklik farkı 150-200150–200 m arasındadır. Taban kısmında organik madde bakımından zengin toprak ve çayır örtüsü ile kaplı olan bu geniş glasiyal tekne içerisinde 3 adet daimi, 10 adet de geçici sirk gölü bulunmaktadır. Bu tekne içerisinde 2740 m ,2795 m, 2860 m, 2875 m, 2945 m, 2975 m 3105 m yüksekliğinde olmak üzere basamaklar halinde dirilmiş yedi sirk bulunmaktadır. Özellikle kuzeyde bulunan sirklerin tabanı ile dayandığı kuzey yamaç arasında nispi yükseklik 100 m nin üzerindedir.
 
Yedi göller sirkinin kuzey kesimindeki yamaçları konjelifraksiyonla dikleşmiş durumdadır. Halen aktif halde devam eden parçalanmadan hasıl olan kaya blokları yamaçlar boyunca akmaktadır. Bu arada yamaçlarda birikmiş olan kalın kar örtüsü yaz başlarında sirk yataklarına doğru kaymaktadır.<ref name=":0" />
 
==== Viranşehir gölleri ====
Mescit Dağı'nın güneybatısında Viranşehir deresinin kabul havzasında 2 &nbsp;km genişlikte ve 2 &nbsp;km kadar uzunlukta glasiyal çanak ve bunun içerisine yerleşmiş dokuz adet sirk gölü bulunmaktadır.<ref name=":0" />
 
== Diğer Glasiyal ve Periglasiyal Şekiller ==
 
== KAYNAKÇA ==
 
[[Kategori:Erzurum ilinin dağları]]
[[Kategori:İspir]]
34.985

değişiklik