"İnsansız hava aracı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
(Gerekçe: + reklam amaçlı değişiklik)
[[Dosya:MQ-9 Reaper in flight (2007).jpg|thumb|[[MQ-9 Reaper]] sınıfı [[avcı-katil]] model keşif İHA'sı ABD ve İngiliz Orduları tarafından özellikle [[Irak]] ve [[Afganistan|Afganistan']]da kullanılmaktadır.]]
'''İnsansız Havahava Aracıaracı (İHA)''', genel olarak bilinen adıyla '''drone''' ([[Türkçe]]si yerden kumandalı hava aracı–dron diye okunur)<ref name="nytimes">[http://www.nytimes.com/2009/06/19/world/asia/19pstan.html?ref=world Pir Zubair Shah, "Pakistan Says U.S. Drone Kills 13", ''New York Times'', June 18, 2009.]</ref> uzaktan kumanda edilen bir tür [[uçak]]tır. İHA'lar iki sınıfa ayrılır: İlki uzaktan kumanda edilerek uçan, diğeri ise kendiliğinden belli bir uçuş planı üzerinden otomatik olarak hareket edebilen uçaklardır. Keşif amaçlı üretilen İHA'lar günümüzde birçok saldırı görevinde de kullanılmaktadır.<ref>[http://www.wired.com/dangerroom/2009/06/strategist-killer-drones-level-extremists-advantage/ David Axe, "Strategist: Killer Drones Level Extremists’ Advantage", ''Wired'', June 17, 2009.]</ref> Militanlara karşı birçok başarılı saldırı gerçekleştiren bu hava araçları çoğu zaman [[sivil]] hedefleri de vurarak insan ölümlerine neden olmaktadır.<ref name="nytimes" />
 
İHA'lar bunun yanında son zamanlarda [[itfaiye|yangın söndürmek]] amaçlı olarak da kullanılmaktadır. Bu araçlar genellikle normal savaş uçakları için '''zor, kirli ve tehlikeli''' görevlerde kullanılır.
{{ana|İnsansız hava araçlarının tarihi}}
 
İlk İHA'lar [[Archibald Low|A. M. Low]] tarafından 1916 yılında geliştirilmiştir.<ref name="autogenerated1">Taylor, A. J. P. ''Jane's Book of Remotely Piloted Vehicles''.</ref> Takip eden yıllarda ise sınırlı sayıda üretilen [[Hewitt-Sperry otomatik uçak]] [[I. Dünya Savaşı]] sırasında kullanılmıştır. [[1935]] yılında ise film yıldızı ve model uçak tasarımcısı [[Reginald Denny (aktör)|Reginald Denny]] ilk ölçekli RPV ([[İngilizce]] Remote Piloted Vehicle [[Türkçe]]si Uzaktan Komutalı Araç) modelini geliştirmiştir.<ref name="autogenerated1" /> [[II. Dünya Savaşı]] süresince çok fazla miktarda uçak üretilmiş, bunlar trenleri korumak amacıyla [[uçaksavar]] ve saldırı görevlerinde kullanılmıştır. [[Jet motoru]] bulunan ilk model 1951 yılında [[Teledyne Ryan]] firması tarafından geliştirilen [[Ryan Firebee|Firebee I'dir]]. 1955 yılında ise başka bir firma [[Beechcraft]] ABD Deniz Kuvvetleri için [[Model 1001]] modelini üretmiştir.<ref name="autogenerated1" /> Bununla beraber bu araçlar [[Vietnam Savaşı]] süresince birer uzaktan kumandalı uçak olmaktan daha ileriye gidemediler.
[[Dosya:CPonte Predator1.JPG|left|thumb| [[MQ-1 Predator]] (Reno Hava Gösterisi)]]
1980'li ve 1990'lı yıllarda olgunlaşan ve küçültülen bu araçlar özellikle Amerikan askerî çevrelerin ilgisini çekmeye başlamıştır. Bunun en önemli nedeni İHA'ların uçaklara nazaran çok daha ucuz olması ayrıca riskli görevler sırasında yetişmiş mürettebat kaybını sıfıra indirmesidir. Genel olarak [[keşif]] ve gözetleme amacıyla kullanılan bu araçlar günümüzde silahlandırılmaktadır. Örneğin [[MQ-1 Predator]] modeli araçlar üzerine [[AGM-114 Hellfire]] havadan-karaya füze takılmaktadır. Zırhlı ve silahlı bu araçlara [[insansız hava muharebe aracı]] (İHMA) denilmektedir.
 
=== Avantajları ve Bugünkübugünkü Dönüşümdönüşüm ===
 
İnsansız teknolojilerin kullanımının yaygınlaşmasının altında gelişen teknolojinin sağladığı imkânla birlikte bazı maliyetli ya da sorunlu kalemleri aşabilmenin getirisi bulunmaktadır.<ref name="ssnet" /> İnsansız uçakların otonom ya da bir yer istasyonu aracılığıyla kontrol edilebiliyor olması insanlı uçakların idamesi için gerekli yaşamsal sistemler ve kokpit için gerekli yer ve mürettebatın getirdiği ağırlık yükü gibi maliyet kalemleri, insanlı uçakların manevra ve operasyon kabiliyetinin insan kabiliyetleriyle sınırlanması (yorgunluk / çalışma saati, G kuvveti vb.) gibi operasyonel kabiliyetle ilgili kalemler, düşman tarafından fark edilme ya da vurulabilme olasılığının düşük olması üstünlük kalemleri (ilk olarak İsraillilerin geliştirdiği Scout ile birlikte İHA’ların bu yönüyle operasyonel vazgeçilmezliği ispatlanmıştır.) İHA'ları daha tercih edilir kılmaktadır.<ref name="ssnet">[http://www.savunmasanayi.net/anka-basarisi-ve-insansiz-hava-araclari/anka-basarisi-ve-insansiz-hava-araclari/ SavunmaSanayi.NET: ANKA Başarısı ve İnsansız Hava Araçları], Tevfik Uyar, 18 Temmuz 2010</ref>
{{İnsansız Hava Aracı Platformları}}
 
[[Kategori:Askerî terimler]]
[[Kategori:İnsansız hava araçları| ]]
[[Kategori:Askerî terimler]]
167.442

değişiklik