"Divan edebiyatı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Kaynakça ve temel bilgiler ihtiyacı var
(Kaynakça ve temel bilgiler ihtiyacı var)
'''Divan edebiyatı''', [[Türklerin İslam'a geçişi|Türklerin İslamiyet’i kabulünden]] sonra meydana gelen yazılı edebiyattır. [[Arap edebiyatı|Arap]] ve [[Fars edebiyatı]] tesiri altında gelişmiştir. Bu tesir, [[Arapça]] ve [[Farsça]] sözcüklerin [[Türkçe]]ye girmesinin yanı sıra, bu dillerin anlatım şekillerinin benimsenmesiyle de kendini gösterir. Bu edebiyata Divan edebiyatı denmesinin sebebi, şairlerin şiirlerini ''divan'' denen el yazması kitaplarda toplamış olmalarıdır.
 
Divan edebiyatında ilk eserlerin 13. yüzyılda verildiği kabul edilmektedir.<ref name="Larousse1">{{Kitap kaynağı| son = Şentürk | ilk = Atilla | başlık = ''Thema Larousse Sanat ve Kültür: Türk-İslam'' | yıl = 1993 | yayımcı = Milliyet | dil = Türkçe | id = | sayfalar = 38 | bölüm = Anadolu divan edebiyatı}}</ref> Bu edebiyatın ilk ürünlerini veren [[Ahmed Fakih]], [[Şeyyad Hamza]] ve [[Hoca Dehhani]] hakkındaki bilgilerimiz oldukça sınırlıdır.<ref name="Akün">{{Kitap kaynağı| son = Akün | ilk = Ömer Faruk | başlık = ''Divan Edebiyatı'' | yıl = 2014 | yayımcı = İSAM | dil = Türkçe | id = ISBN 978-605-5586-90-4 | sayfalar = 37 | bölüm = Anadolu'Da Divan Şiirinin Başladığı Çağ}}</ref> 14. yüzyılda Konya, Niğde, Kastamonu, Sinop, Sivas, Kırşehir, İznik, Bursa gibi kültür merkezlerinde şairler ve yazarlar Divan edebiyatının yeni örneklerini verdiler. [[Âşık Paşa]]'nın [[Garibnâme]] ve [[Ahmedi]]'nin [[İskendername]] eserleri bunlar arasında yer alır. 15. yüzyılda nesir ve nazımda önemli ilerlemeler yaşandı. [[Ahmet Paşa]] ve [[Necati]], İran edebiyatında aldıkları örneklerle Divan şiirini geliştirmeye devam ederken, [[Muhakemetü'l-Lugateyn]] adlı eserinde [[Ali Şir Nevai]], Türkçe ile Farsça'yı farklı açılardan karşılaştırdı.<ref name="Ali Şir">{{Web kaynağı| ilk = A. Azmi | son = Bilgin | url = http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c30/c300267.pdf | başlık = Muhakemetü'l-Lugateyn| yayımcı = TDV İslam Ansiklopedisi | yıl = | erişimtarihi = 3 Şubat 2017 | arşivengelli = evet}}</ref>
 
Birçok araştırmacıya göre 16. yüzyıldan itibaren Divan edebiyatı zirveye ulaşmıştır. <ref name="İskender">{{Web kaynağı| ilk = İskender | son = Pala | url = http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c33/c330316.pdf | başlık = Osmanlılar (Divan MedeniyetŞiiri)| Tarihi/İlimyayımcı ve= Kültür/Edebiyat/DivanTDV Şiiri)-İskenderİslam PalaAnsiklopedisi | erişimtarihi = 3 Şubat 2017 | arşivengelli = evet}}</ref><ref name="Larousse2">{{Kitap kaynağı| son = Şentürk | ilk = Atilla | başlık = ''Thema Larousse Sanat ve Kültür: Türk-İslam'' | yıl = 1993 | yayımcı = Milliyet | dil = Türkçe | id = | sayfalar = 46,49 | bölüm = Fuzulî ve klasik dönem divan şiiri}}</ref> Üç dilde divanı olan [[Fuzuli]] ve ''Sultan'üş-Şuara'' (Şairlerin Sultanı) olarak bilinen [[Bâki (şair)|Bâkî]] başta olmak üzere birçok şair, kaleme aldıkları divanlarında bu şiirin en olgun örneklerini verdi. 17. yüzyılda [[Nâbi]], oğluna nasihat vermek maksadıyla yazdığı [[Hayriyye]] isimli mesnevisi ile Divan edebiyatında didaktik şiir gelişti. Diğer taraftan [[kaside]]leri ile kendisinden sonrakiler üzerinde önemli bir tesire sahip olan [[Nef'i]], devlet adamları başta olmak üzere toplumun farklı kesimlerini hedef alan <ref name="Siham">{{Kitap kaynağı| son = Akkuş | ilk = Metin | başlık = ''Nef'i ve Sihâm-ı Kazâ'' | yıl = 1998 | yayımcı = Akçağ | dil = Türkçe | id = ISBN 975-338-227-8 | sayfalar = 95 | bölüm = Nef'i: Hayatı, Sanatı ve Sihâm-ı Kaza dışındaki şiirlerine toplu bir bakış}}</ref> [[hiciv]]lerinden dolayı idam edildi. [[Evliya Çelebi]], 10 ciltlik [[Seyahatnâme]]si ile nesirde gezi türü zirveye ulaşırken, [[Kâtip Çelebi]] de [[tarih]] ve [[coğrafya]] başta olmak üzere sayısız konu hakkında yazdığı eserlerle Divan nesrine önemli katkılarda bulundu.
 
18. yüzyılda Divan şiirinde hem dil hem de içerik bakımından birçok yenilik yapan <ref name="Larousse3">{{Kitap kaynağı| son = Şentürk | ilk = Atilla | başlık = ''Thema Larousse Sanat ve Kültür: Türk-İslam'' | yıl = 1993 | yayımcı = Milliyet | dil = Türkçe | id = | sayfalar = 54 | bölüm = Çizgidışı bir divan şairi, Nedim}}</ref> [[Nedim]], [[Lale Devri]] İstanbul'unu anlattı. [[Sebk-i Hindi]] tarzının önemli bir temsilcisi sayılan [[Şeyh Galip]], [[Hüsn ü Aşk]] adlı eseriyle [[tasavvuf]] ve [[sembolizm]]i bir araya getirdi. Her iki şair de kendisinden öncekilerin aksine birer [[türkü]] yazdı. <ref name="Larousse4">{{Kitap kaynağı| son = Şentürk | ilk = Atilla | başlık = ''Thema Larousse Sanat ve Kültür: Türk-İslam'' | yıl = 1993 | yayımcı = Milliyet | dil = Türkçe | id = | sayfalar = 57 | bölüm = Şeyh Galib ve Hüsn ü Aşk }}</ref> Bu dönemden sonra Divan edebiyatı gittikçe zayıflamaya başladı. Büyük şair ve yazarların yetişmemesi, yetişen şaırlerin kendisinden öncekileri taklit etmesi ve son olarak [[Namık Kemal]] başta olmak üzere <ref name="TanpınarOndokuz">{{Kitap kaynağı| son = Tanpınar | ilk = Ahmet Hamdi | başlık = ''Ondokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi'' | yıl = 2014 | yayımcı = Dergâh | dil = Türkçe | id = ISBN 978-9759954093 | sayfalar = 414 | bölüm = Şinasi'den Sonra Namık Kemâl}}</ref> Divan edebiyatının konusuna yönelen tenkitler bu edebiyatın gözden düşmesine yol açtı. Batı edebiyatının etkisindeki [[Tanzimat edebiyatı]] ile birlikte yeni biçimler ve konular ilk kez kullanıldı.
 
Divan edebiyatında şairler, eserlerinde [[aruz ölçüsü]]nü ve farklı nazım şekillerini kullandı. [[Gazel]] ve kasidenin Arap, [[mesnevi]] ve [[rubai]]nin Fars edebiyatı kökenli olmasına karşılık daha az kullanılan [[tuyuğ]] ve [[şarkı]] Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı nazım şekilleri arasında yer alır.<ref name="Şarkı">{{Web kaynağı | ilk = Mustafa | son = Uzun | url = http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c38/c380203.pdf | başlık = Şarkı| yayımcı = TDV İslam Ansiklopedisi| erişimtarihi = 3 Şubat 2017 | arşivengelli = evet}}</ref><ref name="Tuyuğ">{{Web kaynağı | ilk = Nihat | son = Öztoprak |url = http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c41/c410256.pdf | başlık = Tuyuğ| yayımcı = TDV İslam Ansiklopedisi| erişimtarihi = 3 Şubat 2017 | arşivengelli = evet}}</ref> Genellikle [[aşk]] temalı şiirler yazılırken, [[söz sanatı]]na ve [[mazmun]]ların kullanımına çok önem verildi.
 
== Divan edebiyatının adlandırılması ==
4.375

değişiklik