"Virüs" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Boyutta değişiklik yok ,  3 yıl önce
düzeltme AWB ile
(kopayalanıcı silindi)
Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği
(düzeltme AWB ile)
 
== Târihçe ==
[[Dosya:Mwb_in_labMwb in lab.JPG|alt=An old, bespectacled man wearing a suit and sitting at a bench by a large window. The bench is covered with small bottles and test tubes. On the wall behind him is a large old-fashioned clock below which are four small enclosed shelves on which sit many neatly labelled bottles.|küçükresim|Martinus Beijerinck 1921'de laboratuvarındayken.]]
[[Louis Pasteur]] [[kuduz]] için bir nedensel ajan bulamadı ve bir mikroskop kullanılarak tespit edilemeyecek kadar küçük bir patojenle ilgili spekülasyonlar yaşandı.<ref>Shors pp. 76–77</ref> 1884'te, [[Fransız]] [[mikrobiyolog]] Charles Chamberland, bakteriden daha küçük gözeneklere sahip olan filtreyi icat etti (günümüzde [[Chamberland filtresi]] ya da Chamberland-Pasteur filtresi olarak bilinir). Böylece, bakteri içeren bir çözeltiden bakteriler tamamiyle ayrıştırılabildi. 1892'de, the [[Rus]] [[biyolog]] Dmitri Ivanovsky şimdiki [[tütün mozaik virüsü]] olarak bilinen virüsü incelemek için bu filtreyi kullandı. Deneylerinde enfekte tütün bitkilerinin ezilmiş yapraklarından elde edilen [[çözelti]]<nowiki/>lerin süzülmesi sonucunda süzülen sıvıda etkenlerin süzülmeden kaldığını gözlemledi. Ivanovsky enfeksiyonun bakteriler tarafından üretilen bir [[toksin]] tarafından meydana geldiğini öne sürdü, ancak bu düşüncesini sürdürmedi. O zamanlar tüm enfeksiyöz ajanların filtreler tarafından süzülebildiği ve üretilme ortamlarında üreyebildikleri düşünülmekteydi – Bu düşünce [[hastalık yapıcı mikrop teorisi]]<nowiki/>nin bir parçasıydı.<ref name="Dimmock">Dimmock p. 4</ref> 1898'de, [[Hollandalı]] mikrobiyolog Martinus Beijerinck bu deneyleri tekrarladı ve süzülmüş çözeltinin enfeksiyöz ajanların yeni bir formunun içerdiğine ikna oldu. Bu ajanların sadece bölünebilen hücrelerde çoğaldıklarını gözlemledi ancak bu deney sonucunda hastalık oluşturan partikülleri göremedi, ajanlara ''contagium vivum fluidum'' (çözünür canlı mikroplar) adını verdi ve sonra ''virüs ''olarak yeniden adlandırıldı. Beijerinck virüslerin doğada sıvı olarak bulunduğunu savunmuştur, daha sonra bu teori virüslerin partikül olduğunu düşünen Wendell Stanley tarafından düşürülmüştür. Aynı yıl içinde [[Friedrich Loeffler]] ve Paul Frosch ilk hayvan virüsü olan [[Şap (hastalık)|şap hastalığı]] virüsünü tescillediler.
 
 
virüsler konak hücreye girdikten sonra da antikorlar etkili bir savunma mekanizması olmaya devam edebilir.
[[Dosya:Rotavirus_with_antibodyRotavirus with antibody.jpg|alt=Two spherical rotavirus particles, one is coated with antibody which looks like many small birds, regularly spaced on the surface of the virus|küçükresim|İki [[:en:Rotavirus|rotavirüs]]: sağdaki antikorlarla kaplanmış ve konak hücreye girip hücreyi enfekte etmesi engellenmiş.]]
Omurgalılardaki ikinci savunma mekanizması [[Cell-mediated immunity|hücresel immunitedir]] ve T hücreleri olarak bilinen savunma hücrelerini içerir. Bir T hücresi vücuttaki hücrelerin yüzeylerindeki proteinlerin kısa bölümlerini gözlemler ve şüpheli bir durumla karşılaşırsa ''öldürücü T hücreleri'' hücreyi yıkımlar, eğer yıkımlanan hücrede virüs enfeksiyonu var idiyse bu sefer virüse özgül T hücreleri çoğalır. [[Makrofajlar]] gibi hücreler bu [[antijen sunumu]]<nowiki/>nda uzmanlaşmıştır. [[İnterferon]] üretimi önemli bir konak savunma mekanizmasıdır, interferon virüs mevcudiyetinde vücut tarafından üretilen bir hormondur. Bağışıklıktaki rolü karmaşıktır; enfekte hücreyi ve komşularını öldürerek enfeksiyonun yayılmsına mani olur.
 
{{Ayrıca bakınız|İspanyol gribi|AIDS|Ebola virüsü hastalığı}}
{{Ayrıca bakınız|Salgınlar listesi}}
[[Dosya:Reconstructed_Spanish_Flu_VirusReconstructed Spanish Flu Virus.jpg|alt=An electron micrograph of the virus that caused Spanish influenza|küçükresim|İspanyol gribi virüsünün geçirimli elektron mikroskobu görüntüsü.]]
[[Kızılderililer|Amerkan]] yerlileri [[kontajiyöz hastalık]]<nowiki/>lar nedeniyle harap olmuş durumda idiler, özellikle de avrupalı [[sömürgeci]]<nowiki/>ler tarafından getirilen [[çiçek hastalığı]] nedeniyle. Colomb'un amerikaya ayak basmasından öne kaç tane yerlinin aşina olmadıkları hastalıklardan öldüğü bilinmemektedir, ancak rakamların yerli nüfusunun %70'ine yakın olduğu tahmin edilmiştir. Bu hastalıkların yerlilere verdikleri zararlar önemli ölçede avrupalıların istilalarına yardımcı olmuştur.<ref>Collier pp. 409–415</ref>
 
=== Bitki virüsleri ===
{{Ana madde|Bitki virüsleri}}
[[Dosya:Pepper_mild_mottle_virusPepper mild mottle virus.png|küçükresim|Hafif benekli virüsle (mild mottle virüs) enfekte [[biber]] bitkisi.]]
Bitki virüslerinin birçok tipi vardır. Bu virüsler bitkilerde [[Crop yield|verim]] kaybına neden olurlar ancak bunlarla mücadele ekonomik değildir. Bitki virüsleri, genellikle ''[[Taşıyıcı (epidemiyoloji)|vektörler]]''olarak bilinen [[Canlı|organizmalarla]] bitkiden bitkiye yayılır. Bunlar normalde [[böcekler]]<nowiki/>dir ama [[mantarlar]], [[Yuvarlak solucanlar|nematodlar]] ve [[Protozoa|tek hücreli organizmalar]] da olabilir.<ref>Shors pp. 562–587</ref> Bitki hücreleri insanları ya da diğer hayvanları enfekte emezler çünkü sadece canlı bitki hücrelerinde çoğalırlar.<ref><span class="citation">Dinesh-Kumar SP, Tham Wai-Hong, Baker BJ.&#x20;&#x20;</span></ref>
 
 
=== Canlı bilimleri ve tıp ===
[[Dosya:Influenza_virus_researchInfluenza virus research.jpg|sağ|küçükresim|[[H5N1]] grip virüsü ile ilgili çalışma yapan bir bilim insanı.]]
Virüsler, [[moleküler biyoloji]] ve [[Sitoloji|hücre biyolojisi]] çalışmalarına önemlidir, hücrelerin fonksiyonlarını değiştirmek ve incelemek için kullanılabilen basit sistemlerdir.<ref>Lodish, Harvey; Berk, Arnold; Zipursky, S. Lawrence; Matsudaira, Paul; Baltimore, David; Darnell, James.</ref> Çalışmalarda virüslerin kullanımı hücre biyolojisi hakkında değerli bilgiler sağlamıştır. Virüsler [[genetik]] çalışmalarında çok kullanışlıdırlar ve [[Moleküler genetik|moleküler genetiğin]] temel mekanizmalarını anlamamızda yardımcı olurlar. Örneğin, [[DNA replikasyonu]], [[Transkripsiyon (genetik)|transkripsiyonu]], [[RNA processing|RNA işlenmesi]], translasyonu, protein taşınması ve immünoloji.
 
1.007.042

değişiklik