"Veli Mahmud Paşa" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Tekindağ, Şehabeddin (2003) "Mahmud Paşa" ''Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt: 27, Sayfa: 376-378'' Ankara:TDV yayınları. Online:[[http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c27/c270262.pdf]]</ref> <ref name="yasamyapit"> Birışık, Abdülhamit (1999) "Mahmud Paşa" ''Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'', İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.70-71 ISBN 975-08-0072-9</ref> Zamanında hazırlanmış olan ''Ecthesis Chronica'' ve ''Historia Patriarchia'' adlı kroniklere göre [[Sırp]] asıllıdır. Kardeşi Michael Angelovic, Sırp despotunun önde gelen adamlarından biridir <ref name="stavrides">Stavrides, Théoharis (2001), ''The Sultan of vezirs: the life and times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angeloviç (1453–1474)'', Brill</ref> ve birçok modern tarihçi de bunu kabul etmektedirler.<ref name="finkel">Finkel (2006), say. 79</ref><ref>Gabriel Piterberg, Teofilo F. Ruiz, Geoffrey Symcox, ''Braudel revisited: the Mediterranean world, 1600-1800'', say. 93</ref>. [[Aşık Çelebi]] "[[Tezkire]]"'si ve [[Taşköprülüzade]] tarihine göre <ref>Taşköprülüzade (1852/1853), ''El Shakayık el-numaniyya'', İstanbul (Osmanlıca)</ref> aslı [[Hırvat]]tır ve buna katılan modern yabancı tarihçiler de bulunmaktadır <ref>Miller, Barnette (1941).''The Palace school of Muhammad the Conqueror''. Harvard University Press. say. 7.</ref>Trabzon Rum İmparatoru David’in başmâbeyincisi, filozof Georgios Amiroutzes ile teyze çocukları olduğu iddiası da kaynaklarda bulunmaktadır. Bazı kaynaklarda ise babasının Nabirda'dan Michael Angelus olduğu ve ailenin [[Teselya]]’nın Sırp despotlarından Angeliler’e mensup bulunduğu da belirtilir. Kendisine ait 1463 tarihli bir pençede ismi Mahmûd İbn Abdülhay şeklinde yazılıdır.
 
Büyük olasılıkla 1420'de [[Balkanlar]]’ın orta kesiminde, bugün [[Kosova]]’nın batısında yer alan [[Nobırda]] adlı bir kasabada doğmuştur. Gününün Rum tarihçisi [[Laonikos Halkokondiles]] göre 1427'de Osmanlıların Sırbistan Despotluğu'nu ellerine geçirdikleri yılda, onun annesi ile birlikte "Yenidağ"'dan (modern [[Nobırda|Nobırda veya Novo Brdo'dan]]) [[Semendire]]'ye kaçmakta iken [[II. Murad]]'ın beylerinden Mehmed Ağa tarafından esir alındığı ve [[Edirne]]'ye getirildiği belirtmektedir.<ref name="yasamyapit"/><ref name="stavrides"/>
 
Edirne'de bir müddet Mahmud Ağa'ya bağlı olarak müslüman bir eğitim gördü. Çok geçmeden çalıkanlığı ve zekası ile isim yaparak devşirme olarak Edirne'deki saray [[enderun]] okuluna alınıp orada eğitim görmeye başladı. Bir söylentiye göre enderunda iken Sultan [[II. Mehmed]] hizmetine verildi.<ref name"yaşamyapıt"><ref name="finkel"/> Çıkma yaptıktan sonra yeniçeri subayı olarak askerlikle uğraşıp Ocakağalığı rütbesi kazandı. 1453 [[İstanbul'un fethi]] sırasında Anadolu Beylerbeyi İshak Paşa komutasında [[Edirnekapı]] bölgesinden [[Yedikule]]’ye uzanan kesiminde görev alarak kuşatmaya katıldı. Bu kuşatmada yararlılık ve askeri başarılar gösterek isim yaptı. 1454'de [[Rumeli Beylerbeyi]] oldu. Veli Mahmud Paşa bu görevi birinci sadrazam olduktan sonra da ifa etmeye devam etmiştir. Birinci defa sadrazamlıktan ayrılıncaya kadar sadrazamlık ile Rumeli Beylerbeyi görevlerini birlikte üzerine almıştır.<ref name="TDV"/><ref name="yasamyapit"/>
Bazı tarihçiler 1 Haziran 1453'de II. Mehmed'in tecrübeli sadrazam [[Çandarlı (2.) Halil Paşa]]'yı idam ettirip yerine Veli Mahmud Paşa'yı birinci defa başvezir yaptığını bildirirler.<ref name="kültürbak">[http://www.xn--kltr-0rac.gov.tr/TR/belge/1-1191/kronoloji.html TC Turizm ve Kültür Bakanlığı Fatih Sultan Mehmed Han kronolojisi]</ref>
Fakat çok otoriterli tarihçiler bunu kabul etmemektedirler. 1453'de Çandarlı Halil Paşa'nın idamından sonra [[Zağanos Paşa|Zağanos Mehmed Paşa]]'nın sadrazamlığa getirildiğini ve ancak onun 1456 yılında [[Belgrad]] muharebesindeki başarısızlığı dolayısıyla görevden aziledilmesi ile 1456'da ikinci vezir olan Veli Mahmud Paşa'nın sadrazam olduğunu bildirirler.<ref>Veli Mahmud Paşa'nın 1456'da sadrazam olduğunu belirten eserler arasında eski tarihçiler Kritoboulus, ''Historıae'', say. 87-88; İbni Kemal, (haz. Şeraffeddin Turan") (1957) ''Tevarih-i Ali Osman 3 Cilt'', Ankara:Türk Tarih Kurumu say.121; Oruç Beg (Haz. N.Nihal Atsız) ''Oruç Beg Tarihi'', İstanbul olduğu gibi ve günümüzün otoriter tarih kaynakları arasında Halil İnalcikİnalcık, ''Fatih Devri'', say.135; Halil İnalcikİnalcık "Mehmed II", ''İslam Encyclopedia 2. Ed.'' Cilt.7 say.978; Théoharis Stavrides, (2001), ''The Sultan of vezirs: the life and times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angeloviç (1453–1474)'', Brill say.59; bulunmaktadır. Halil İnalcik (2009), son eserinde (say. 110) "Fethin ertesi gün veziriazam Çandarlı hemen azil ve tevkif olundu. Yerine Zağanuz geçti" denilmektedir.</ref>
 
Mahmud Paşa sadrazamlığı sırasında Fatih Sultan Mehmed stratejisini çizdiği Balkan egemenliğini ele alma sorunları ile yakından ilgilendi. 1456'da Zaganos Paşa'nın Macarlara karşı Belgrat seferindeki başarısızlığından sonra Mahmud Paşa önce Sırbistan sorunu ile ilgilenmek zorunda kaldı. <ref name="yasamyapit"/>
34.095

değişiklik