"Orta Dünya ırkları" sayfasının sürümleri arasındaki fark

diğer ırkları ve halkları da daha sonra yükleyeceğim, düzenle şablonuna artık gerek olmadığını düşünüyorum
(→‎top: düzeltme AWB ile)
(diğer ırkları ve halkları da daha sonra yükleyeceğim, düzenle şablonuna artık gerek olmadığını düşünüyorum)
{{Kaynaksız}}
[[J.R.R. Tolkien]]'in [[Orta Dünya evreni]]nde birçok farklı ırk ve halk bulunmaktadır. Bu halklar genel olarak, özgür halklar ve köleleştirilmiş halklar olarak iki ana grup içinde dağılmaktadır.
{{Düzenle|Mart 2015}}
'''Orta Dünya ırkları'''.
 
==Özgür halklar==
[[J.R.R. Tolkien]]'in ilginç ırklara ev sahipliği yapan Orta Dünya kitaplarındaki bütün ırklar şunlardır:
===Ainular===
Ainular (çoğulu [[Ainur]]), [[Eru İlúvatar]]'ın her şeyin başlangıcında yarattığı meleksi varlıklardır. Ainular kendi içlerinde iki gruptan oluşmaktadır. Üstün olan grup Valalardır (çoğulu [[Valar]]). Bu grup [[Valinor]]'da Ölümsüz Diyar'da ikamet etmektedirler. Ancak [[İkinci Çağ]]'ın sonunda Ölümsüz Diyar'ı Arda'nın ötesinde bilinmeyen bir mekana taşıdılar. İkinci grup Ainur, Maialardır (çoğulu [[Maiar]]). Maiaların bazıları [[Orta Dünya]] ile yakından ilgilenmiştir. Bunların içinde İstarlar (çoğulu [[İstari]]) yani Büyücüler sayılabilir. Gri Elf [[Thingol]]'un hanımı [[Melian]] da Orta Dünya'da uzun süre ikamet eden ve Orta Dünya'nın işleriyle ilgilenen bir Maiaydı. Maiaların en güçlülerinden [[Sauron]] ise, çağlar boyunca Orta Dünya'da ikamet eden ve Orta Dünya'da hesapları olan bir Maiaydı.
 
===Cüceler===
* ''İnsan Irkı'': Uzun yıllar boyunca Orta Dünya'ya hakim olan ırktır. "İkinciloğullar" ya da "Sonradan gelenler" olarak da bilinirler. 9 güç yüzüğü onlara verilmiştir fakat bu yüzükler ele geçirilmiştir.Doğulular ve Edain olarak ikiye ayrılırlar. Haradrim, Numenorlu gibi halkları vardır.
Cüceler, dağlarda ve mağaralarda yaşamayı tercih eden ölümlü bir ırktır. Başlıca memleketleri, Yalnız Dağ [[Erebor]], [[Demir Tepeler]], [[Mavi Dağlar]] (Ered Luin), [[Moria]] (Khazad-dûm). Cüceler, Demirci [[Aulë]] tarafından yaratıldılar. Ancak, Aulë'ye verilen bir ceza sonucu [[İlkdoğanlar]] uyanmadan önce uyanmamak üzere uykuya daldırıldılar. Cüceler Orta Dünya'nın dağlarında madencilik yaptılar ve değerli metalleri çıkarıp işlediler. Cücelerin dili [[Khuzdul]], Aulë tarafından icad edildi. Cücelerin ilk yedi topluluğunun kökeni, cücelerin yedi atasının ilk kez uyandığı [[Gundabad]]'a dayanmaktadır. [[Ufakcüceler]], daha küçük bedenli ve daha asosyal bir cüce grubuydu. Saldırgan tabiatlı ve savaşçı bir cüce topluluğuydu.
* ''Elf Irkı'': Varlıkların en arif olanıdır. "Birinciloğullar" ya da "İlkdoğanlar" olarak da çağrılırlar. 3 güç yüzüğü onlara verilmiştir.Pek çok yerde yaşarlar. İlk ve en güçlü soyları Noldor, sonrakilerse Sindar ve Silvan idi.
* ''Cüce Irkı'': Hobbitlerden sonra en kısa ırktır. Bir Valar olan Aulë tarafından oluşturulmuş ve sonradan kutsanarak Elflerin ardından insanlar gelmeden önce uyanıp Orta Dünya'ya yerleşmişlerdir. 7 güç yüzüğü onlara verilmiştir. Ölümsüz değillerdir fakat insanlardan çok daha uzun yaşarlar.Yedi soya ayrılırlar, madencidirler. GenellikleMavi Dağlar ve Khazad-dum'da yaşarlar.
* ''Orc'': Karanlığın kölesi olan ırktır. Orta dünyanın ilk zamanlarında bazı Elfler Morgoth'un eline düşerek zamanla farklılaşıp Orkları oluşturdular. En son Sauron'un yenilgisiyle onlar da yok olmaya mahkum oldular.Mağaralarda ve dağlarda yaşarlar.
* ''Dağ Devleri'': İsimleri gibi dev bir ırktır.Koçbaşlarını kullanan bu ırk düşmanlarının boğazını ısırır.
* ''Troll'': Güneş ışığına maruz kalınca taşa dönüşürler ve eğitilirler. Genelde 4 metre olan bu yaratıklar, savaşır. Çok güçlüdürler.
* ''Warg'': Kurta benzeyen ve atlardan daha hızlı olan vahşi ırktır. Zekidirler ve konuşabilirler.
* ''Nazgûl'': Eskiden her biri ulu bir kral olan ne canlı ne de ölü olan bir ırktır. 9 tane vardır.
* ''Fellbeast'': Çığlıkları öldürücüdür. Nazgul tarafından binek hayvan olarak kullanılırlar.
* ''Dev Kartallar'': Kartalların biraz daha büyük halleridir. Zeki canlılardır ve Orklarla sürekli çekişirler. Havadis ve yük taşıyabilirler. Yavanna yaratmıştır onları. Dumanlı Dağlar'da yaşarlar.
* ''Ainur (Kutsal olanlar)'': Çok güçlü ve meleksi varlıklardır. "Ea" yani evrenden önce yaratılanlardır. 2 gruba ayrılabilirler:
1: ''Valar (Güçler)'': "Ea" yaratıldıktan sonra buraya gelerek "Arda'yı" yani Dünya'yı koruma görevini üstlenen 14 ulu Ainur ve sonradan Morgoth olacak olan Melkor'dan oluşur.
 
===Devler===
2: ''Maiar'': Valar'dan bir alt tabakadaki Ainur sınıfıdır.
Hobbit romanında bahsedildiğine göre, [[Dumanlı Dağlar]]ın vadilerinde devler yaşıyordu. Bunlar [[Thorin Meşekalkan]]’ın yolculuğu sırasında o ve kafilesi tarafından görüldüler.
 
===Elfler===
* ''Mûmakil'': Haradrimlerin kullandığı file benzer hayvanlardır. (Not: Zeki canlılar sınıfında değillerdir fakat burada bahsi geçmesi gerektiğini düşündüm.)Büyük boyludurlar.
Elfler ya da İlkdoğanlar, [[Eru]]'nun yarattığı iki grup içinde ilk uyandırılan ırk elflerdi. Ay ve güneş gökyüzünde yükseltilmeden önce dünyaya uyanan elfler, ışığa karşı özel bir alâka duyarlar ve özel yetenekleri olan bir rûha sahiptirler. Elfler kendilerine [[Quendi]] derler, anlamı "Konuşanlar"dır. Kendilerini böyle adlandırmalarının sebebi, Cuivienen'de uyandıkları dönemde bir süre kendilerinden başka konuşan mahlûka rastlamamalarıdır. Daha sonraki zamanlarda da Elfler dil yeteneği ve müzik konusunda diğer konuşan ırklar olan insanlar, cüceler, orklar ve diğer denklerinden üstündüler. Yakışıklı ve güzel bir görünüme sahip ve düzgün vücutlu bir ırk olan elfler, gururlu ve parlak fikirlidir. Güçlü yapılı, görece uzun boylu ve atik bir tabiatları vardır. Özgür halklar içinde en çok nimete mazhar olmuş ırktır. İnsan ırkının gündüz görmesi gibi, ay ve yıldız ışığında net görebilirler. Aynı zamanda ölümsüz bir ırktır. Onları ancak aşırı kederden kaynaklanan yaşamaya isteksizlik veya katledilmek öldürür. Öldüklerinde [[Mandos]]'un Salonlarına giderler. Aynı bedenleriyle reenkarne olabilme seçeneği kendilerine verilmiştir. Bunun sebebi akıbetlerinin insanlarınkinden farklı olarak [[Arda]] ile bağlı olmasıdır. Ancak [[İkinci Çağ]]'ın sonunda [[Ölümsüz Diyar]], Arda'dan ayrıldığı zaman, elflerin Arda'yla olan bağları sona erdi ve bölük bölük Arda'yı terketmeye başladılar.
* ''Balroglar'': Morgoth tarafından ölümsüz, ateşten ve gölgeden yaratılmış Orta Dünya iblisleridir. Birinci Çağda ve sonrasında Ejderhalardan sonra en çok korkulan yaratıklardır. Melkor'un hizmetkarlarıdır. Balroglardan geriye sadece bir tane kalmıştı. O da Yüzük Savaşı sırasında Gandalf tarafından yok edildi. Maiadırlar. Udun bölgesinde üretilirler.
 
* ''Entler:'' Entler boy ortalaması 4 metreyi bulan bir ırktır. <strong>Fangorn Ormanı</strong>'nda yaşarlar. Gerekirse yürüyüp savaşan bir ırktır. "Ormanın çobanları" olarak da bilinirler. Üçüncü Çağ'da sadece Fangorn'da yaşarlar.
Quendi (bütün elfler), uyandıktan sonra gruplara ayrıldılar. Daha sonra da alt-gruplar ortaya çıktı. İlk bölünme, bir kısmının [[Orta Dünya]]'yı terkedip, o sıralar Arda üzerinde olan Valinor'a gitmeye karar vermesi ile ortaya çıktı. Valinor'a gitmek için kendilerine yapılan daveti kabul edenler [[Eldar]] olarak isimlendirildi. Daveti reddedenler ise [[Avari]] olarak isimlendirildi. Orta Dünya'da kalıp, Valinor'daki [[İki Ağaç]]'ın ışığını hiç görmemiş olanlar Moriquendi (Kara Elfler) olarak nitelendirildiler. Kara olarak nitelendirilmeleri kötü olmakla ilgili olarak kendilerine verilmiş bir yakıştırma değildi. Sadece, o sıralarda henüz Güneş ve Ay'ın ışığının olmadığı ve sadece yıldız ışığının alacakaranlığının olduğu dönemlerde Orta Dünya'da kalmayı seçtikleri için Kara Elfler olarak isimlendirildiler. Elfler, bütün gruplarıyla birlikte Morgoth tarafından nefret edildiler.
* ''Ejderhalar'': Kötü vala Melkorun yarattığı yaratıklardır. Uçan ve uçamayan olarak ikiye ayrılır. Bu ırkın son üyesi Smaug Esgaroth'a saldırmış ve Dale lordu Grion soyundan olan okçu Bard tarafından öldürülmüştür.
 
* ''Şekil Değiştirenler'': Bu ırka şekil değiştiren denmesinin nedeni hayvan formlarına dönüşebilmeleridir. Bu ırkın en meşhur üyesi "Beorn"adlı ayıya dönüşebilen bir şekil değiştirendir.Onun torunu Grimbeorn idi.
Valinor yolculuğunda, yolculuğu sürüncemeye alan Teleri grubu ana gruptan ayrıldı ve oyalandı. Bunlar içinde, kara elflerle ilişki içine girmeyenler Laiquendi (Yeşil elfler), Sindar (Gri elfler) ve Nandor olarak üç alt gruba ayrıldılar. Valinor yoluna çıkan fakat Orta Dünya’da kalmaya karar veren bu elf gruplarına Úmanyar (İsteksizler) denildi. Valinor’a ulaşan elfler de üç alt gruba ayrıldılar; Vanyar, Noldor ve Teleri. Bu üç grup Calaquendi (Işık elfleri) olarak bilindiler. Böyle denmesinin sebebi, Valinor’un İki Ağacının ışığını temaşa etmeleriydi. Daha sonra Noldor, Silmarilleri Morgoth’tan geri almak için Orta Dünya’ya döndü. Vanyar ise Valinor’da kaldı.
* ''Göl Bekçisi'': Türünün tek örneğidir. Bu canavar Kibil-nala'da yaşamaktadır. (Not: Yüzüklerin Efendisi Yüzük Kardeşliği'nde Kardeşlik bu canavarla karşılaşmıştı.)
 
* ''Kurt Adamlar'': Bildiğimiz kurt adamlardır. Bu ırk Silmarillion adlı kitapta geçmektedir. İlk Ataları Sauron'un hizmetinde olan Draugluin'dir. Çoğu kurt adamla aynı kaderi paylaşarak Dev köpek Huan tarafından öldürülmüştür.Carcharoth sonuncusudur.
Kara elfler içinde bilinen bir tanesi Kara Elf Eöl’dü. Aslında Teleri kökenli olan Eöl, hiçbir elfi hazzetmezdi. Karanlık yüz ifadeli ve asık suratlı birisi olan Eöl, Fëanor’dan sonra bütün zamanların en iyi demirci elfiydi.
* ''Vampirler'': Bu ırk da Silmarillion adlı kitapta geçmektedir.
 
===Entler===
Entler, ağaca oldukça benzeyen bir ırktır. Ağaçlara çobanlık yaparlar. Çobanlık yaptıkları ağaçlar da diğer ağaçlardan farklı olup, hareket edebilmektedir. Fakat ent gibi bir bilinçleri yoktur. Bu yüzden entler tarafından sürekli kontrol edilirler. Entler, Vala ırkından Yavanna tarafından yaratıldılar. Onlara Tanrı Ilúvatar can verdi. Üçüncü Çağ’da, entlerin sayısı oldukça azalmıştı. Bunun sebeplerinden birisi, Enthanımları ile uzun bir zaman boyunca iletişimlerini kaybetmeleriydi.
===Hobbitler===
Genellikle farklı bir ırk olarak görülen Hobbitler, İnsan ırkından bir halktır. Ayakları meşin gibidir, bu yüzden ayakkabı giymezler. Saçları genelde kıvırcıktır, boyları ise insanların normal boyundan oldukça kısadır. Hobbitlerin çoğu [[Shire]]’da ve [[Bree]]’de yaşarlar. Ataları ise bir zamanlar [[Anduin]] nehrinin kıyılarında yaşamışlardır. Çiftçilik, yemek kültürü ve sosyal yaşam gibi, içinde macera olmayan bir hayata meyillidirler. Üç gruba ayrılırlar; Kılayaklar, en kalabalık olan ve Hobbit romanında anlatılan Hobbit tasvirlerine uyan gruptur. Ülkenler, yüzmeye, sulara ve su vasıtalarına meyillidirler. Samanpostlular ise diğerlerine nazaran maceracı gruptur.
===Huornlar===
Entlerin yakın akrabası olan huornlar, duyusal yeteneğe sahiptir. Ses çıkarırlar. Fakat onları sadece entler anlayabilir. Huornların zamanla daha duyarlı hale gelmiş ağaçlar mı, yoksa zamanla daha ağaçsı hale gelmiş entler mi olduğu belirsizdir. Huornlar, Fangorn ormanında ve muhtemelen Erdiyarı yakınındaki Yaşlı Orman’da vardır. Legolas, ağaçları uyandıranın elfler olduğunu söylemiştir. Buradan, bir kısım elflerin huornları anlayabildiği çıkarılmaktadır.
===İnsanlar===
İnsanlar ölümlü bir ırktır. Yüzüklerin Efendisi romanının konusunun geçtiği Üçüncü Çağ’ın sonlarında, özgür insan halklarının çoğunluğu Gondor ve Rohan’da yaşıyorlardı. Ayrıca Bree’de, Esgaroth’ta, Drúadan ormanında ve buzlu Forochel diyarında da insanlar yaşıyordu. Kötü güçlere hizmet eden insan halkları, [[Bozdiyar]], [[Rhûn]], [[Harad]] ve [[Umbar]] ülkelerinde yaşıyordu. Ayrıca, insanlar [[İkinci Çağ]]’da Númenor adasında yaşadılar. Ada denize batırıldığında, sadece Valara bağlı olanlar kurtuldu ve Orta Dünya’da [[Gondor]] ve [[Arnor]] krallıklarını kurdular.
 
===Kartallar===
Kartallar, çok büyük boyutta uçan kuşlardı. Konuşabilen bir ırktı. Kartallar, [[Birinci Çağ]]'ın sonunda [[Öfke Savaşı]]'nda [[Valar]]ın ordusu, [[Elf (Orta Dünya)|Elf]]ler ve [[Edain]] ile birlikte savaştılar. Kartalların efendisi Thorondor'du. Üçüncü Çağ'da Thorondor'un soyundan gelen [[Gwaihir]] ve [[Landroval]], [[Yabaneller]]'de [[Dumanlı Dağlar]]'ın doğu tarafından bir kartal yuvasında ikamet ediyorlardı.
===Nehir hanımları===
Nehirlerde ve su yakınlarında yaşayan peri gibi yaratıklardır. Tolkien bunlardan ikisinin adını vermektedir, birisi Tom Bombadil’in hanımı Altınyemiş, diğeri de annesi Nehir Kadını. Bu varlıkların kendine özgü bir tür mü yoksa Maia ırkından mı oldukları bilinmemektedir.
===Tom Bombadil===
Tom Bombadil’in ırkı bilinmez. İnsansı bir yaratıktır. İnsansı duyuları vardır. Diğer ırklara nazaran, Tek Yüzük’ten hiç etkilenmemektedir. Bombadil, elfler ve insanlardan önce yaratılmış bir türdür. Tolkien, Bombadil mevzusunu özellikle gizemli bırakmış ve bazı şeylerin açıklaması yapılabilir olsa da gizemli kalması gerektiğini savunmuştur. Tom Bombadil, ayrıca “İlk Olan”, “Tom Efendi”, “Iarwain Ben-adar” (Sindarin dilinde “Babası olmayan en yaşlı” anlamına gelmektedir) olarak da bilinir. Noldor ona “Orald” ismini vermiştir, anlamı “çok yaşlı”dır. Cüceler ona “Forn” derler, anlamı “çok eski”dir.
 
[[Kategori:Orta Dünya ırkları|#]]
4.830

değişiklik