"Pyotr İlyiç Çaykovski" sayfasının sürümleri arasındaki fark

kategori ekleme AWB ile
(Gerekçe: Türkçe okunuş)
(kategori ekleme AWB ile)
 
[[Dosya:Tchaikovsky Signature.svg|250px|right]]
'''Pyotr İlyiç Çaykovski'''<ref group=a>Bestecinin ismi batı kaynaklı olarak Türkçeye ''Peter İlyiç Çaykovski'' olarak geçmiştir ve Senfoni Orkestraları programlarında bu şekilde geçmektedir</ref> ([[Rusça]]: Пётр Ильич Чайкoвский, d. 7 Mayıs 1840; [[Votkinsk]] - ö. 6 Kasım 1893; [[Sankt PetersburgPeterburg]]), [[Romantik Dönem]] [[Ruslar|Rus]] [[klasik müzik]] bestecisidir. [[Senfoni]], [[opera]], [[bale]], enstrümantal ve [[oda müziği]] ile [[şarkı]] gibi birçok tarzda eser vermiştir. Günümüz klasik müzik repertuarında yer alan en popüler konser ve gösteri müziklerini yazmıştır. Bunların arasında ''[[Kuğu Gölü]]'', ''[[Uyuyan Güzel (bale)|Uyuyan Güzel]]'', ''[[Fındıkkıran Balesi|Fındıkkıran]]'' bale müzikleri, ''[[1812 Uvertürü]]'', ''[[Piyano Konçertosu No.1 (Tchaikovsky)|ilk Piyano Konçertosu]]'', son üç senfonisi ve ''[[Yevgeni Onegin (Opera)|Yevgeni Onegin]]'' opera müziği sayılabilir.
 
Çaykovski orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Müziğe karşı erken yaştan itibaren yatkınlık göstermesine rağmen devlet memuru olmak için eğitim almıştır. Ailesinin istememesine rağmen müzik alanında kariyer yapmayı seçerek 1862 yılında [[Sankt PetersburgPeterburg Konservatuvarı]]'na girdi ve 1865 yılında buradan mezun oldu. Bu formel, batıya yönelik eğitim Çaykovski'yi döneminin [[Rus Beşleri]] olarak bilinen ve genç Rus bestecilerden oluşan ulusalcı akımından ayırmıştır.
 
Her ne kadar önemli başarılara imzasını atmış olsa da duygusal anlamda kendini hiçbir zaman güvende hissetmemiş ve yaşamı boyunca kişisel krizlerle karşılaşmış ve dönem dönem depresyona girmiştir. Bunun etkenleri arasında bastırılmış eşcinselliği ve bunun açığa çıkma korkusu, kötü evlilik hayatı ve hiçbir zaman yüzünü görmediği,sadece maddi destek aldığı zengin bir dul olan [[Nadejda von Meck]] ile 13 yıl süren mektuplaşmasının sona ermesi sayılabilir. Özel hayatındaki hengâmeye rağmen ününü günden güne artırmış, Çar tarafından yaşam boyu maaşa bağlanmış ve dünya çapında konser salonlarında eserleri takdir görmüştür. 53 yaşında ani ölümüne [[kolera]] salgınının sebep olduğunu söylense de bazı kaynaklar bunun intihar olduğunu ileri sürmüştür. .<ref name="brhosu">Brown, ''Man and Music'', 431–35; Holden, 373–400.</ref>
Pyotr İlyiç Çaykovski 7 Mayıs 1840'ta o zamanlar [[Rusya İmparatorluğu]]'nun [[Kirov Oblastı|Vyatka]] eyaletinde bulunan günümüz [[Udmurtya]]'sında küçük bir maden şehri olan [[Votkinsk]]'te doğdu.
 
[[Ukrayna]] vatandaşı olan babası İlya Petroviç Çaykovski, çeşitli Rus şehirlerinde fabrika yöneticisi olarak çalışmış olan bir devlet maden mühendisiydi.<ref>Alexander Poznansky. (1999). ''Tchaikovsky through others' eyes.'' Indiana University Press.</ref> Büyükbabasının adı Pyotr Fyodoroviç Çayka'dır (sonradan adını Çaykovski olarak değiştirmiştir), Çayka ([[Ukrayna dili]]: ''Чайка'', anlamı [[martı]]) geleneksel bir Ukrayna soyadıdır. Pyotr Çayka 1745 yılında [[Ukrayna]]'da [[Poltava]] yakınlarında Nikolaevka'da doğmuştur. 1785 yılında soylular siciline kaydedilmiştir. Pyotr Çayka, [[Kiev]]'de ilahiyat fakültesinde okuduktan sonra [[Sankt PetersburgPeterburg]]'da tıp eğitimi görmüş olan Fyodor Çayka (yak. 1695–1767) ile eşi Anna'nın (1717–?) ikinci çocuklarıdır.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.tchaikovsky-research.net/en/people/tchaikovsky_petr_f.html | başlık = Petr Fedorovich Tchaikovsky | erişimtarihi = 3 Ağustos 2009 | yayımcı = Tchaikovsky Research | arşivurl = http://web.archive.org/web/20120127185604/http://www.tchaikovsky-research.net/en/people/tchaikovsky_petr_f.html | arşivtarihi = 27 Ocak 2012}}{{en}}</ref>
 
Bestecinin annesi Aleksandra Andreyevna (kızlık soyadı d'Assier) kısmen [[Fransız]] asıllıydı ve İlya'nın üç eşinden ikincisiydi.
1843 yılında Çaykovski'nin ebeveyni Fanny Dürbach adında bir Fransız mürebbiye tuttular. Fanny'nin çocuklara gösterdiği ilgi ve şefkatin bir yaşam öyküsü yazarı tarafından soğuk, mutsuz, uzak bir anne olarak tanımlanan Aleksandra'nın açığını kapadığı söylenir.<ref>Holden, 6.</ref> Ancak diğer yazarlar Aleksandra'nın oğlunun üzerine titrediğini söylemektedir.<ref>Poznansky, ''Quest'', 5.</ref>
 
Çaykovski beş yaşında piyano dersi almaya başladı. Üç yıl içinde öğretmeni kadar yetkin bir şekilde müzik okuyabilecek kadar yetenekli bir öğrenciydi. Anne ve babası müziğe karşı olan yeteneğini çok destekliyordu. özel hoca tutmanın yanı sıra bir org almış ve piyano çalışması konusunda şevk vermişlerdi.<ref>Wiley, Grove Music</ref> Ancak ailesinin müzik yeteneği karşısındaki arzuları kısa zamanda köreldi. 1850 yılında aile Çaykovski'yi [[Sankt PetersburgPeterburg]]'ta bulunan [[İmparatorluk Hukuk Okulu]]na göndermeye karar verdi. Bu okul daha çok küçük soylu ve seçkin tabakanın çocuklarına hitap ediyordu ve öğrencilerini devlet memuru kariyerine hazırlıyordu. Okula giriş yaşı 12 olduğu için Çaykovski evinden 1.300&nbsp;km. uzakta okulun hazırlık sınıfında iki yıl geçirmek zorundaydı.<ref>Holden, 14; Warrack, ''Tchaikovsky'', 26.</ref> Bu iki yıl geçtikten sonra Çaykovski yedi yıllık öğrenim almak üzere İmparatorluk Hukuk Okuluna geçti.<ref>Holden, 20.</ref>
 
14 yaşındayken çok bağlı olduğu annesini kaybetti ve bu daha sonra eserlerinde bile kendisini gösterecek olan depresif yanının gelişmesine katkıda bulundu.19 yaşında eğitimini tamamlayarak devlet memuru oldu. 21 yaşındayken Sonradan Petersburg Konservatuvarı’na dönüşecek yeni bir müzik okuluna kaydoldu. [[1865]] yılında mezun oldu ve Moskova Konservatuvarı’nda müzik öğretmenliğine başladı. Bu kurumda çalıştığı 11 yıl boyunca birçok büyük eser yaratan Çaykovski, ilk defa ''Alınyazısı'' adlı senfonik şiirde kendi bestecilik üslubunu ortaya koydu: Tutku ve özlem dolu, küçük şarkıları yeğleyen bir üslup.