"Portekiz" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k (bağlantı düzenlemesi)
Etiketler: Mobil değişiklik mobil uygulama değişikliği
[[Dosya:PortugueseFlag1095.svg|thumb|left|100px|İlk Portekiz kralı [[I. Afonso]]'nun kullandığı bayrak.]]
 
Portekiz, [[5 Ekim]] [[1143]]’te [[Kastilya]] ve Leon kralı [[VII. Alfonso]]’nun Portekiz Kontluğu’nun bağımsızlığını tanıması ve [[I. Afonso]]’yu Portekiz Kralı olarak kabul etmesiyle bağımsız bir ülke olarak kurulmuştur. Günümüzdeki topraklarının yarısı kadar bir alanda kurulduktan sonra [[Afonso]] ve kendisinden sonra gelen krallar [[Hristiyan]] tarikatlarının askerî desteğiyle [[Endülüslüler]]’den daha fazla toprak koparabilmek için sürekli güneye doğru ilerlemişlerdir. [[1249]] yılında [[Algarve]]’nin güney kıyılarına ulaştıktan sonra Portekiz '''Reconquista'''sı (Fetih) sona ermiştir.
[[1383]] yılında erkek vâris bırakmadan ölen Portekiz Kralı’nın kızıyla evli olan Kastilya Kralı Portekiz tahtında hak iddia edince ortaya çıkan halk ayaklanması [[1383-1385 Krizi]]’ne yol açtı. Sonradan [[I. João]] olarak Portekiz tahtına geçen Avizli João ve general [[Nuno Álvares Pereira]] yönetimindeki bir kısım soyludan ve halktan oluşan birlikler [[Aljubarrota Savaşı]]’nda Kastilya birliklerini yendi. Bu savaş hâlâ komşu İspanya ile olan bağımsızlık mücadelesinin bir sembolü olarak görülmekte ve Portekiz tarihinin en ünlü savaşı olarak değerlendirilmektedir.
[[1373]] yılında [[İngiltere]] ile yapılan ittifak günümüzde de devam etmekte ve muhtemelen tarihin en uzun ittifakı sayılmaktadır. Bu ittifakı izleyen yıllarda Portekiz Dünya’nın keşfi için öncülük yapmış ve ''Keşif Çağı''‘nı başlatmıştır. Kral I. João’nun oğlu Prens [[Infante Henrique]] o Navegador (Denizci Henrique), bu çağın başlangıcında büyük rol oynamış ve keşif gezilerinin ana destekleyicisi olmuştur.
[[1415]] yılında bir Portekiz filosunun Kuzey [[Kuzey Afrika]]’daki zengin ticaret merkezi [[Ceuta]]’yı ele geçirmesiyle [[Portekiz İmparatorluğu]] başlamıştır. Bunu [[Atlas Okyanusu’ndakiOkyanusu]]’ndaki ilk keşifler izlemiş, [[Azorlar]] ve [[Madeira]]’nın keşfiyle ilk [[sömürgecilik]] hareketleri başlamıştır.
15. yüzyıl boyunca Portekizli kâşifler, Avrupa’da[[Avrupa]]’da çok aranan değerli baharatların ülkesi [[Hindistan]] yolunu ararken Afrika kıyıları boyunca güneye doğru seyahat ettiler ve yol boyunca ticaret noktaları kurdular. Sonunda [[1498]] yılında [[Vasco da Gama]] deniz yoluyla Hindistan’a[[Hindistan]]’a ulaştı ve günümüzün onda biri olan bir milyon nüfusa sahip Portekiz için refah dönemi başladı.
[[Dosya:Portugal Império total.png|left|thumb|340px|Portekiz İmparatorluğu 1410-1999]]
[[1500]] yılında [[Brezilya]]'ya ayak basan [[Pedro Álvares Cabral]] burayı Portekiz topraklarına kattı. On yıl sonra [[Afonso de Albuquerque]], [[Hindistan]]’daki [[Goa]]’yı, Basra Körfezi’ndeki [[Hürmüz]]’ü ve günümüz [[Malezya]]’sındaki [[Malakka]]’yı işgal etti. Dolayısıyla Portekiz İmparatorluğu [[Hint Okyanusu]] ve [[Atlas Okyanusu|Güney Atlas Okyanusu’ndaki]] ticaret yollarının egemenliğini eline geçirdi.
1580 yılından 1640 yılına kadar Portekiz’in bağımsızlığı bir süre sekteye uğradı. [[Fas|Fas’taki]] Osmanlı Fas kuvvetleriyle yaptığı [[Vadisseyl Muharebesi|Vadi's seyl savaşı]] sırasında ölen Portekiz Kralı [[I. Sebastião]] ardında erkek vâris bırakmayınca İspanya Kralı [[II. Felipe]] taht üzerinde hak iddia etti ve Portekiz Kralı I. Filipe olarak tahta geçti.Bu savaş Portekiz'i büyük devletler sınıfından çıkardığı gibi Kuzey Afrika'ya ve Fas'a tehdidi ortadan kaldırmış,[[Osmanlı]] devletini kuzeyKuzey Afrika'nın tartışmasız hakimi haline getirmiştir. Ancak bundan hoşnut kalmayan Portekiz soylularının desteğiyle ayaklanma başlatan [[IV. João]] [[1640]] yılında kral ilan edilerek [[Bragança hanedanı]]nı başlattı. Aynı dönemde [[Britanya]] ve [[Hollanda]], Portekiz İmparatorluğu’nun denizaşırı topraklarını ele geçirmek için saldırmaktaydı ve Portekiz özellikle [[1822]]’de Brezilya’nın[[Brezilya]]’nın bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte, 20. yüzyıla kadar sürecek olan bir çöküş dönemine girdi.
[[5 Ekim]] [[1910]] tarihindeki cumhuriyetçi devrim Portekiz monarşisini ortadan kaldırdı. Ama devam eden kaos ortamı ve [[I. Dünya Savaşı]]’na askerî katılımın artırdığı önemli ekonomik problemler [[28 Mayıs]] [[1926]]'daki askerî darbeye neden oldu. Bu darbe sonucunda [[António de Oliveira Salazar]] ekonomik dengeyi ve toplumsal düzeni sağlayarak [[1933]] yılına kadar sürecek olan sağ eğilimli askerî diktatörlük tarafından başa getirildi. Gelenekçi otoriter bir rejim olan ve [[faşizm]]e yakınlığıyla tanınan '''Estado Novo''' (Yeni Devlet) yeni bir anayasanın kabulüyle Salazar tarafından kuruldu. [[II. Dünya Savaşı]]’nda [[İttifak Devletleri]]’ne yaptığı yardımlar nedeniyle bu rejim ayakta kalmaya devam etti. [[1961]] yılında [[Angola]]’da, [[1963]] yılında [[Portekiz Ginesi]]’nde ve [[1964]] yılında [[Mozambik]]’te başlayan bağımsızlık hareketleri [[Portekiz Sömürge Savaşları]]’na yol açarak yönetimdeki rejimi zayıflattı. [[1968]] yılında [[Salazar]] yönetimden ayrıldı ve yerine [[Marcelo Caetano]] geçti. [[25 Nisan]] [[1974]] tarihindeki kansız solcu askerî darbe Afrika sömürgelerine bağımsızlıklarını verdiği gibi günümüzün demokratik rejiminin kurulmasına da önayak oldu. [[Avrupa Birliği]]’ne tam üyeliğe [[1986]] yılında kabul edilen Portekiz [[1999]] yılında da [[Euro]] para birimini kullanmaya başladı.
 
== Devlet yapısı ==
21

değişiklik