Bahreyn Kuşatması (1559): Revizyonlar arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
 
== Askeri Harekat==
Lahsa Valisi Mustafa Paşa'nın harekâtı merkezden emir alarak yaptığına dair bir kayıt bulunmamaktadır. 1 Temmuz 1559 tarihinde [[Katif]]'ten ayrılan Türk filosu ve 1.200 kişiden oluşan birlikler 2 Temmuz'da [[Bahreyn]]'e çıkartma yaptılar ve [[Manama]] kalesini kuşatma altına aldılar.
 
26 Haziran'da Portekizliler Ada'nın Türklerin eline geçmesini engellemek üzere [[Bara Körfezi]]'ne 22 savaş gemisi gönderdiler. Bunların 12'si Bahreyn'e yönelirken, 10'u [[Basra]]'ya saldırdı. Burada iki büyük ve 70 küçük gemiyle Portekiz güçleri püskürtüldüyse de diğer filo 9 Temmuz'da Türk çıkarma gemilerini yakmayı başardı ve iki Türk kadırgasını ele geçirdi. Filo komutanı Merhmet Bey hayatını kaybederken, bazı askerler de esir düştüler.
 
Bu durumda Mustafa Paşa komutasındaki birlikler Bahreyn adasında mahsur kalıp Manama Kalesini kuşatmaya devam ederken bir taraftan da [[Basra]]'ya yönelik Portekiz saldırısı sonrasında teyakkuz halindeki [[Bağdat]] ve [[Basra]]'dan takviye gönderilmesini beklemeye başladılar. Yardım gelmemesi ve Portekizlilerin karaya asker çıkarması üzerine Mustafa Paşa Bahreyn Hakimi [[Murad Reis (Bahreyn)|Murad Reis]] ile temasa geçti ve birliklerinin Bahreyn gemileriyle tekrar [[Lahsa Eyaleti|Lahsa]]'ya nakli karşılığında yüksek miktarda para teklif ettiyse de teklif kabul olunmadı.
 
Bunun üzerine Mustafa Paşa birliklerini Portekiz gemilerinin top menzilinden uzağa adanın içlerine çekti. Portekizliler de ateşli hastalıklar getiren doğu rüzgârları başlamadan sonuca ulaşmak istiyordu. Bunun üzerine, 200 kişilik Portekiz birliği Murad Reis'in emrindeki 300 İranlı askerle birlikte Türk birliklerine karşı taarruza geçti. 200 kişilik Türk süvari birliğinin pususuna düşen ve çevrilme tehlikesi yaşayan bu birlikler büyük yenilgiye uğradı. Portekizliler 70 ölü ve 30 esir verirken, 200 kişilik Portekiz birliğine komuta eden Alvaro da Silveira ölenler arasındaydı. Bahreyn'i abluka altında tutan Portekiz filosunun komutasını [[Pero Peixoto]] devraldı.
 
Bu kazanımlar üzerine Mustafa Paşa Murad Reis ile yeniden temasa geçerek esirlerin iadesi karşılığında birliklerinin [[Lahsa Eyaleti|Lahsa]]'ya naklini teklif ettiyse de Bahreyn hakiminden kayıtsız-şartsız silahların kendisine teslim edilmesi gerektiği karşılığını aldı. Müzakereler, [[Hürmüz]]'deki Portekiz Komutanının Bahreyn Hakimine takviye kuvvet taahhüdünde bulunmasıyla sekteye uğradı.
 
Bu olaylar olurken Basra Valisi [[İstanbul]]'u Lahsa Valisinin izinsiz seferinden ve karşılaşılan sıkıntılardan haberdar etti. 1 Ekim 1559 tarihinde bizzat [[Kanuni Sultan Süleyman]] mühürlü fermanla Lahsa Valisi Mustafa Paşa görevinden azledildi, [[Murad Reis]]'in Bahreyn hakimliği teyid edildi ve kendisinden Türk birliklerinin [[Lahsa Eyaleti|Lahsa]]'ya serbestçe gönderilmesi istendi. Bu sırada ise Mustafa Paşa aldığı yaralardan hayatını kaybetti. Yerine geçen Katif Sancakbeyi Mehmed Bey Portekizlililere 10 yük Paşa Akçe (1 milyon dirhem) tazminat ödedi ve 200 kişilik Türk askerleri 6 Ekim 1559 tarihinde 5 Portekiz gemisiyle seferin başladığı [[Katif]]'e taşındı.
 
== Sonuçlar ==
Bahreyn Kuşatması, her ne kadar merkezin emri olmadan bölgedeki bir eyalet valisinin gerçekleştirdiği bir girişim olsa da, [[Diu Kuşatması]] (1538) ve [[Hürmüz Kuşatması]] (1552) gibi Osmanlıların denizden karaya yaptıkları taarruzlarda karşılaştıkları bir başka başarısızlık oldu. Bahreyn üzerindeki Portekiz nüfuzu azaltılamadığı gibi, [[Osmanlı Devleti]]'nin fiili hükümranlığı gücünü kaybetti. 1570'li yıllarda Bahreyn'in fethi fikri tekrar gündeme gelse de hayata geçirilemedi.
 
1578 yılında [[İran]]'a karşı uzun yıllar sürecek ve kaynaklarını tüketecek savaşlar serisine girişen [[Osmanlı Devleti]] bu savaşların gidişatına bağı olarak [[Basra Körfezi]]'ndeki gücünü giderek kaybetti. 1624 yılında [[Bağdat]]'ın [[Safeviler]]'in eline geçmesiyle Körfez'le kara bağlantısı da kopan Osmanlı Devleti 1638'de [[Irak]]'taki egemenliğini yeniden kursa da 1663-69'da Benî Halid kabilesi karşısında gerileyerek [[Lahsa Eyaleti|Lahsa]]'dan tamamen çekildi. Bu şekilde, 1630 yılında [[Yemen]]'deki Türk idaresinin de [[Zeydilik|Zeydîler]]in eline geçmesiyle Osmanlıların [[Hint Okyanusu]]'yla bağlantısı [[Kızıldeniz]]'le kısıtlı kaldı. XVIII. yüzyılın başlarında ise [[Basra]]'daki merkezi yönetimin zayıflayarek eyeletin idaresinin fiilen Memlüklerin eline geçmesi sonucunda Osmanlı Devleti'nin [[Basra Körfezi]]'ndeki varlığı XIX. yüzyılın ortalarına kadar bir anlamda tamamen sona erdi.
1.332.802

düzenleme