"Dersim ayaklanmaları" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik
(Gerekçe: + deneme amaçlı değişiklik)
}}
 
'''Dersim ayaklanmaları''', [[Osmanlı Devleti]] döneminde o zamanki adıyla [[Tunceli (il)|Dersim]] bölgesinde çıkmış isyanlara verilen genel adadlar.
 
[[Osmanlı Devleti|Osmanlı]] döneminde yüzyıllarca yurtluk ve ocaklık biçiminde özerk olarak yönetilen Dersim bölgesinde [[Tanzimat]] reformlarınıdönemini kabul etmeyen aşiretler tarafından ardı sıra birçok ayaklanma çıkarılmıştırçıkmıştır. İlk ayaklanma [[1847]] yılında çıkmıştır. [[Tanzimat]] reformları gereğince tümbütün eyaletlerillerde vilayetleremutlak dönüştürüldüotorite ve merkezi yönetimedevlete bağlandı. Bu yüzden [[Dersim]] bölgesibölgesindede demutlak merkeziotorite yönetime bağlanmıştırsağlanmıştır. Dersim bölgesi [[Hozat]] merkez alınarak [[sancak]] yapılmıştır. Bu, aşiretAşiret yönetimininyönetimi bozulmasına sebep olmuşturbozulmuştur. Bölge aşiretleri ve halk, Osmanlı askeri yönetimini kabul etmeyip ilk ayaklanmayı gerçekleştirdi. Bu ayaklanmada aşiretler arasında çok büyük bir dayanışma gözlemlenmiştir. Özellikle [[Kureyşan]] aşiretinin liderliğiniliderliği yaptığıgöze buçarptı. Bu ayaklanma Osmanlı Ordusu tarafındanrahat bastırılmıştırbastırılır.
 
Uzun bir süre sancak modelibozulsada uygulanamasa da merkezdenyine asker gönderilerek hayata geçirilmeyegüçlendirilmeye çalışıldı. Özellikle [[Gazi Ahmet Muhtar Paşa]]'nın Dersim ve birçok ile böyle politika öngörmesi ve doğunun mutlak otoriteyi kabul ettirilmeye çalışılması [[Dersim aşiretleri]] tarafından kabul edilmedi. O sıralardada Kafkasya'da Rus tehlikesine karşı yönetim doğudaki gücünü kafkasya konuşlandırmış durumda. [[Haydaran aşireti|Haydaran]] ve [[Demenan aşireti|Demenan]] aşiretleri plan kurarak ayaklanmanın çıkacağı zamanı iyi ayarladılar. Ve [[93 Harbi]] çıktığı zaman ayaklanmayı başlattılar. [[Gazi Ahmet Muhtar Paşa]] komutasında Kafkasya'ya giden ordu ayaklanma arasında kalır. Uzun bir süre süren çatışmalar sonucunda ordu uzun süre bölgede kaldı.Ayaklanmadan kurtulan ordu Kafkasya Cephesine gitti. Ve ilk defa bu ayaklanma [[Dersim aşiretleri]] tarafından kazanılan ilk zaferdir.
Bu isyan sonrasında bölgede yine asker kuvvetlenidirilmesi sonucu ve [[Ermeni]] çete görevlerinde kışkırtması ve desteği ile yeniden bir ayaklanma patlak verdi.
<br />Bölge yine sancak olunca özellikle [[Koçgiri aşireti|Koçgiri]] ve [[Şamuşaklı aşireti|Şamuşaklı]] aşiretleri önderliğinde yeni bir ayaklanma patlak verdi. Bu ayaklanma tam olarak bastırılmadığından sonraki sene [[Haydaran aşireti|Haydaran]], [[Demenan aşireti|Demenan]] ve [[Kureyşan aşireti|Kureyşan]] aşiretlerinin de katılımıyla ayaklanma büyüdü. Uzun süren çatışmalar sonucunda kazanan yine Dersim aşiretleri oldu. Ve [[1895]] yılındada sürüp gitti.
* [[1911]] yılında bütün dersim aşiretleri otoriteyi kabul etmeye başladı. Fakat buna sadece [[Haydaran aşireti|Haydaran]] aşireti boyun eğmedi. Ve ayaklandı. Ve bu ayaklanmayı tek başına sürdürdü. Zafer ilan etti.Bu zafer diğer aşiretleri yeniden diriltti.
* [[1914]] yılında [[Kırgan aşireti|Kırgan]] ayaklanma çıkardı. Bu ayaklanmaya Kırgan aşiretinin müttefiği [[Ferhatuşağı aşireti|Ferhatuşağı]] aşiretide katıldı. Ve ayaklanma büyüdü. İsyan uzun bir mücadele sonucu zor bastırıldı.
* [[1916]] yılında [[Seyit Rıza]]'nında teşvikiyle bölgede ilk defa bağımsızlık için ayaklanma çıktı. Bu isyan sonucu Dersim bölgesi bağımsızlaşsa da kendini tam olarak gösterememiştir. [[Dosya:OsmanlıUnutulan Dönemi Dersim Kürt Aşiretlerinin Ayaklanma Bölgesitarih.jpg|400px|küçükresim|sağ|OsmanlıDersim Devleti'ninayaklanmalarında sonDersim-Erzincan zamanlarındataraflarında çıkanTürk Dersimordusunun AyaklanmalarınınDersimli etkiliZazalar olduğutarafından bölge.(Kırmızıgeri ileçekilmeye gösterilmiştirmecbur bırakılmasından sonra kısa süreliğine oluşan bağımsız bölge. (1917-1921)]]<ref>Koçgiri = kurmanc</ref>
Sonraki yıllarda [[Kürt]]lerin bağımsızlık ayaklanmalarına katılmayan Dersim [[1937]]-[[1938]] yıllarında [[Dersim İsyanı]] olarak yeniden ayaklandı. Bu isyanı [[Seyit Rıza]] gerçekleştirdi. Bu ayaklanma bastırıldıktanbasıtırıldıktan sonra TürkTürkiye yönetimini kabul etmek zorunda kalaneden aşiretler bir daha ayaklanamamıştır.
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
23.534

değişiklik