"Asya mandası" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
Dünyada 150 milyon evcil manda olduğu tahmin edilir. Mandanın ilk kez ne zaman evcilleştirildiğini söylemek zordur. Çünkü evcil ve yabani mandaların iskeletlerinde herhangi bir fark yoktur. Tarihde birbirinden bağlantısı olmayarak farklı bölgelerde evcilleştirilmeye başlandığı düşünülür.
 
Evcilleştirilmelerin en eski kanıtları m.ö.400'de Hindistan'da [[Harappa-Kültürü]]nde bulunur. Dolavira ve Shikapur bölgelerinde çok sayıda bulunan kemiklerin, orada sürü halinde tutulduklarını kanıtlamaktadır. Bu kalıntılardan az daha genç olan kalıntılar Mezopotamya'da bulunmuştur. En eski kalıntıları Hindistan'da olmak üzere, Mezopotamya'ya, Çin'e ve Güneydoğu Asya'ya doğru evcil mandaların kalıntıları bulunur.
 
Son birkaç yüzyıl içerisinde evcil mandalar insanlar tarafından daha uzak bölgelere yayılmışlardır; Güneydoğu [[Avrupa]], Kuzey ve Doğu Afrika, Avustralya, Mauritius, [[Havaii]], [[Güney Amerika]] ve [[Japonya]]. Avrupa'da özellikle İtalya'da, [[Romanya]]'da ve [[Bulgaristan]]'da büyük kapsamlı bir şekilde yetiştirilmektedirler. Gemilerle Avustralya'ya götürülmüş olan mandaların yetiştirilmeleri bir süre sonra boş verilmiş ve mandalar yabanileşmişlerdir. Bu yabanileşen mandalar AvustralyanınAvustralya'nın sulak bölgelerinde çok fazla türeyip, hatta bir sorun olmaya başlamışlardır. Avustralya hükümeti sayıları 200.000 olarak tahmin edilen mandaların sayılarını azaltmak için manda avını desteklemeye başlamıştır. Yeni Guinea, [[Arjantin]] ve [[Tunus]]'data da yabanileşmiş manda sürülerine rastlamak mümkündür.
 
Mandalar insanlara karşı sakindir ve hatta çoçuklarçocuklar bile onları rahatlıkla yönlendirebilirler. Yabanî mandalar genelde insanlardan uzak durur ve insanlardan kaçarlar. Sadece yalnız yaşayan yaşlı boğalar saldırgan ve tehlikeli olabilirler ve sadece insanlara değil hatta bir [[Fil]]e bile saldırabilirler. Asya'da mandaların [[sarı]] ve kavuniçi rengini görünce derhal saldırdıkları söylenir. Bu yüzden kavuniçi renkli mintanlar giyen Buddha-rahipleri daima mandalardan uzak dururlar.
 
=== Kullanımı ===
36.714

değişiklik