"Aşure Günü" sayfasının sürümleri arasındaki fark

++ {{Şiilik|Kutsal günler}}
(→‎Alevî inancında Aşûre Günü ve Muharrem Mâtemi: Yanlış bilgi kaldırıldı. Şii`lere isnat edilen hatalı düşünce düzeltildi.)
Etiketler: Mobil değişiklik Mobil web değişikliği
(++ {{Şiilik|Kutsal günler}})
}}
'''Aşûre Günü''' ya da '''Aşûra Günü''', ([[Arapça]]: '''عاشوراء''', [[Farsça]]: '''عاشورا''', [[İbranice]]: '''עשוראא''') [[hicri takvim]]in ilk [[Ay (zaman)|ay]]ı olan [[Muharrem]] [[Ay (zaman)|ay]]ının onuncu [[gün]]üdür. [[İslam]] inancında bu günde birçok önemli olay meydana geldiğine inanılır ve bu güne kıymet atfedilir. [[Muharrem ayı]]nda [[oruç]] [[ibadet]]i de yapılır.
{{Şiilik|Kutsal günler}}
 
== Tanımı ve Özellikleri ==
Aşure, (Aşura) [[Arapça]]’da 10 manasına gelen "''aşara''" kelimesinden türemiştir. Kelimenin [[Sami dil ailesi|Sâmî diller]] arasında ortak bir kelime olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, sözcük (ve gün) [[Musevilik]] inancında [[Kefaret Günü|Büyük Kefaret Günü]] için kullanılmıştır.<ref>Tevrat, Levililer, 16, 29 vd</ref> [[Hüseyin bin Ali]] ve beraberindeki 72 kişi hicri 61'de Muharrem'in onuncu gününde (10 Ekim 680) [[Kerbelâ]]'da [[Yezid]]'in [[Ordu (askeriye)|orduOrdu]]suncasu tarafından katledilmiştir. Bunun dışında Aşure Günü'nde gerçekleştiğine inanılan dini açıdan önemli bazı rivayetler bulunmaktadır. Bunlar; [[Âdem]]'in işlediği [[günâh]]tan sonra tövbesinin kabul edilmesi, [[İdris]]'in diri olarak göğe yükseltilmesi, [[Nuh]]'un gemisinin tufandan kurtulması, [[İbrahim]]'in ateşte yanmaması, [[Yakup]]'un oğlu [[Yusuf]]'a kavuşması, [[Eyyub]]’un hastalıklarının iyileşmesi, [[Musa]]’nın [[Kızıldeniz]]'den geçip [[İsrailoğulları]]'nı [[firavun]]'dan kurtarması, [[Yunus (peygamber)|Yunus]]’un balığın karnından çıkması, [[İsa]]'nın doğumu ve ölümden kurtarılıp göğe yükseltilmesidir. Bu olaylar saygın [[hadis]] kitaplarının hemen hepsinde geçmektedir.<ref>http://www.dinimizislam.com/detay.asp?Aid=2013</ref> [[Musevi]]lerin de bu günü oruçla geçirdikleri, İslam peygamberi [[Muhammed bin Abdullah]]’ın bu günde [[oruç]] tutmayı tavsiye ettiği, [[Yahudiler]]e benzememek açısından orucun Aşure günü ile bir gün öncesi veya bir gün sonrası ilâve edilerek tutulması gerektiğine inanılır.
 
== Şiîlik inancında Aşûre Günü ==
[[Resim:Muharram procession 2, Manama, Bahrain (Feb 2005).jpg|thumb|left|250px|[[Bahreyn]]'deki Muharrem Mâtemi törenleri sırasında [[Şiîler]] kendilerini zincirlerle döverlerken.]]
[[Şiî inancı]]nda Aşûre Günü'ne, diğer İslam [[mezhep]]lerinin atfettiği önemin dışında bir önem verilir. İnanca göre [[Şiîlik]]'te önemli bir figür olan İslam [[peygamber]]i [[Muhammed bin Abdullah|Muhammed]]'in torunu [[İmam Hüseyin]] [[Kerbelâ]]'da muharrem ayının onuncu gününde şehit edilmiştir. [[Muharrem]] ve [[Safer]] aylarını matem ayları olarak kabul ederler. İki ay boyunca düğün ve benzeri eğlenceler yapılmaz, mâtem günlerinde taziye meclisleri düzenlenerek [[mersiye]]ler okunur, ihsan yemekleri verilir. Bazıları için her ayın onuncu günü Aşuradır; kelime Muharrem ayında işlenen Hüseyin cinayetinden sonra tutulan geleneksel yasın diğer adı olarak yerleşmiştir. [[Türkiye]]'deki en büyük anma merasimi [[İstanbul]] [[Halkalı, Küçükçekmece|Halkalı]]'daki ''Aşura Matem Merasimi'''nde yapılır. Bu tören Aşura gününü en iyi şekilde anlatması yönünden [[UNESCO]] tarafından en iyi Aşura Merasimi seçilmiştir; ayrıca törende yapılan Aşura tiyatrosunun ve izleyicinin sayısı bakımından da [[Guinness Rekorlar Kitabı]]na girmeye aday olmuştur. [[Anadolu]]'da çeşitli [[hububat]]lardan pişirilen, [[Aşure]] [[Nuh tufanı]] ile ilgili bir rivayet dolayısıyla yapılır. Rivayete göre gemidekilerin yiyecekleri [[tufan]] boyunca bitmiş, erzak çuvallarının dibinde kalan az miktardaki yiyecekler tek bir kazan içerisinde birleştirilerek yemek yapılıp yenmiştir.
 
== Alevî inancında Aşûre Günü ve Muharrem Mâtemi ==
{{ana|Alevî inancı}}{{İsnâaşeriyye|collapsed=1}}
[[Resim:PICT0871.jpg|thumb|260px|'''Muharrem Mâtemi''': [[Şiîler]], [[Muhammed Mustafa]]'nın torunu [[Hüseyin Seyyîd’ûs-Şuhedâ]]'nın ''[[Yezîd]] bin [[Muâviye]]'nin Ordusu'' tarafından şehid edilmesinin anısına, kendilerini zincirlerle döverken. ''(Malir, [[Karaçi]], [[Sind Eyaleti]], [[Pakistan]])'']]
[[Alevî]]lerde, [[Hüseyin]]'in [[Kerbelâ]]'daki acısı başta olmak üzere [[On iki İmamlar]]'ın acılarını anmak ve anlamak için ''Muharrem Mâtemi'' tutulur. Muharrem Matemi'nin amacı: Bu türlü acıların bir daha yaşanmaması için gerekli olan insanlık değerlerini ve Alevî öğretisini özümsemektir. Matem süresince bıçağa ve kesici aletlere el sürülmez, [[kurban]] kesilmez ve [[et]] yenmez. Matem boyunca hiçbir canlıya eziyet edilmez. Kimsenin kalbini kırmamak, dili ile kimseyi incitmemek, kimse hakkında dedikodu yapmamak ''Mâtem Orucu'''nun temel ilkesidir. Sağlığı yerinde olanlar oruç tutarlar. Matemden amaç, kendine eziyet yapmak değil, kötülük ve katliamların bir daha olmaması adına anmak ve unutmamaktır. [[Kerbelâ Olayı|Kerbelâ katliam]]ında hasta olması nedeniyle İmam [[Zeynel Abidin]]'in kurtulması ve [[Ali]]'nin soyunun devam etmesi nedeniyle de [[Allah]]'a şükredilir. Bu nedenle Muharrem mâtemi, aşûre geleneği ile biter. 12 gün orucun ardından Aşûre Günü yapılır. 12 değişik malzemeden oluşan [[aşûre tatlısı|aşûre]] yenilir ve dağıtılır.
 
Anonim kullanıcı