"Ockhamlı William" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Hayatı bölümü geliştirildi. Politik düşünceleri eklendi. Diğer bölümler de geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor
k (Ana tanım içersin de bağlantının hatalı yazımının düzeltilmesi.)
(Hayatı bölümü geliştirildi. Politik düşünceleri eklendi. Diğer bölümler de geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor)
{{Filozof bilgi kutusu
|bölge = [[Batı felsefesi]]
|çağ = [[Ortaçağ felsefesi]]
|color = #B0C4DE
|resim_adı = William of Ockham.png
|resim_başlığı =
|isim = Ockham'lı William
|doğum_tarihi = [[1288]] (Ockham, İngiltere)
|ölüm_tarihi = [[1347]] ya da [[1348]] (Münih, Almanya)
|katkıları = [[Occam'ın Usturası]], [[Nominalizm]]
|}}
 
'''Ockham'lı William''', (Occam, Hockham ve birkaç değişik şekilde bilinir.) yaklaşık [[1300]] ve [[1349]] yılları arasıda yaşamış filozof. East Horsley yakınlarında ki Surrey'de Ockham isimli küçük bir köyden İngiliz Fransiskan papazı ve skolastik filozof. Politik anlaşmazlıkların ve entellektüelliğin merkezi olan on dördüncü yüz yılda; Thomas Aquinas, Duns Scotus ve İslam filozoflarından İbn-i Rüşd ile birlikte, önemli figürlerden biri olduğu düşünülüyor. Genel olarak ismini verdiği Occam'ın Usturası isimli metodolojik prensiple anılmasına rağmen, mantık, fizik ve teoloji alanında önemli çalışmalar üretmiştir. İngiltere Kilisesi'nde 10 Nisan Ochkam'ı anma günüdür.
'''Ockham'lı William''', (Occam, Hockham ve birkaç değişik şekilde bilinir.) yaklaşık [[1300]] ve [[1349]] yılları arasıda yaşamış İngiliz Fransiskan papazı ve skolastik filozof.
 
'''Ockham'lı William''', (Occam, Hockham ve birkaç değişik şekilde bilinir.) yaklaşık [[1300]] ve [[1349]] yılları arasıda yaşamış filozof. East Horsley yakınlarında ki Surrey'de Ockham isimli küçük bir köyden İngiliz Fransiskan papazı ve skolastik filozof. Politik anlaşmazlıkların ve entellektüelliğin merkezi olan on dördüncü yüz yılda; Thomas Aquinas, Duns Scotus ve İslam filozoflarından İbn-i Rüşd ile birlikte, önemli figürlerden biri olduğu düşünülüyor. Genel olarak ismini verdiği Occam'ın Usturası isimli metodolojik prensiple anılmasına rağmen, mantık, fizik ve teoloji alanında önemli çalışmalar üretmiştir. [[İngiltere Kilisesi]]'nde 10 Nisan günü Ochkam'ı anma günüdür.
 
== Yaşamı ==
Ockhamİngiltere'nin [[Surrey]] Kontluğu'nda Ockham isimli küçük bir köyde doğan William, küçük yaşta Fransiskan[[Fransiskanlar|Fransisken]] mezhebine katıldı. Oxford Üniversitesinde 1309'dan 1321'e kadar teoloji eğitimi aldığınaalmıştır. fakatFakat mastermezuniyet derecesineiçin ulaşılamadığınagerekli (oolan dönemdemaster üniversitederecesine mezuniyeti)ulaşamadığı inanılıyordüşünülmektedir. Bu nedenle William'a sonradan "‘''Saygıdeğer inisiyatör"''’ veya "‘''Saygıdeğer acemi"''’ (Yenilmez, fethedilmez doktor olarak bilinmesine rağmen) lakapları takıldıtakılmıştır.
 
Zaman içinde hem Fransiskenlerden hem de filozof [[Roscelinus]]'dan etkilenen Ockhamlı William, kısa süre sonra [[Papalık]] ile tartışma yaşamaya başladı. Zira Fransiskenler, [[İsa]] ve havarilerinin hiçbir şekilde mülk edinmediğini ve yoksul yaşayıp öldüklerini söylüyor, buradan hareketle [[Katolik Kilisesi]]'nin mülk edinmesine şiddetle karşı çıkıyorlardı. Öte yandan William, Katolik Kilisesi'ndeki [[realizm]] anlayışına zıt olarak Roscelinus'un [[adcılık]] fikri üzerine çalışmalar yapıyordu. Öyle ki William, bu doğrultuda ''Ockham'ın Usturası'' fikrini üretmiştir. Bu temelle şekillenen fikirleri ile William, dünyevî bilgi ile imanî bilgi arasına sert bir çizgi çekmiş, teoloji ile felsefeyi birbirinden ayırmıştır.
 
Bu görüşlerinden ötürü dinden çıkma şüphesiyle hakkında soruşturma açılan Ockham'lı William, 1324 yılında Avignon'da Papa'nın başkanlığında bir mahkemeye çıkartıldı. Yargılama sonunda mahkûm edilmemesine karşın William'ın kentten çıkışı yasaklandı. Bunun üzerine William, kentteki bir Fransisken manastırına yerleşti.
 
Bu zaman diliminde dine aykırı düşünceler üzerine çalışmalarına başladı. Birçok filozof Ockham'ın 1324 yılında Avignon'da Papa'nın makamına sapkınlık düşüncesiyle çağrıldığına inanmaktaydı. Bu düşünceye karşı olarak son zamanlarda George Knysh tarafından başlangıçta Fransiskan Kilisesine felsefe profesoruprofesörü olarak atandığı fakat disiplin sorunları nedeniyle 1327'ye kadar görevine başlayamadığı iddia edilmektedir. Bir teolojikpapazlar komisyonkomisyonu, "William'ın ''Commentary on the Sentences"'in' adlı yazısının tekrar incelenmesini istediğinde Ockham kendisini başka bir tartışmanın içinde buldu.
 
Üç yıl sonra Fransiskenlerin başkanı Michele de Cesena ile tanışan William, Papa [[XXII. Ioannes]]'e karşı Michele'in safını tuttu. Aynı dönemde XXII. Ioannes ile tartışma yaşayan Kutsal Roma İmparatoru [[Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu|Kutsal Roma Cermen İmparatoru]] [[IV. Ludwig (Kutsal Roma İmparatoru)|IV. Ludwig]], Fransiskenleri desteklemişti. Bu durumu fırsat bilen William, 1328'de Michele ile birlikte Avignon'dan kaçıp İtalya'da bulunan IV. Ludwig'e sığındı. İmparatora “Sen beni kılıçla koru, ben de seni kalemimle koruyayım” dediği söylenen Ockhamlı William, Papa XXII. Ioannes'i dinden çıkmakla suçlayan yazılar yazdı. Bu yazıları nedeniyle Papa tarafından aforoz edilen William, 1330 yılında IV. Ludwig'in ülkesine dönmesiyle birlikte Münih'e gitti.<ref>{{kitap kaynağı|soyadı1=AĞAOĞULLARI|ad1=Mehmet Ali|başlık=Sokrates'ten Jakobenlere Batı'da Siyasal Düşünceler|tarih=2014|yayıncı=İletişim Yayınları|yer=İstanbul|isbn=9789750509414|sayfa=276|basım=5.}}</ref>
 
Ockham'lıOckhamlı William, 1348 yılında tüm Avrupa'yı saran [[Büyük Veba Salgını]] sırasında vebaya yakalanarak kentteki bir manastırda öldü.
 
== Düşünceleri ==
 
=== Nominalizm ===
{{Başlık genişlet}}
=== Etklili düşünme ===
{{Başlık genişlet}}
=== Doğa felsefesi ===
{{Başlık genişlet}}
=== Epistemoloji ===
{{Başlık genişlet}}
=== Politika ===
William, günümüzdeki Batı siyasal sistemlerinin temelini oluşturan ilkelerden biri olan ‘sınırlı iktidar’ anlayışını Hristiyanlık doktrini üzerinden geliştirmiştir.
 
==== Dünyevî iktidarın sınırları ====
Ona göre monarşi iyi bir rejimdir ancak bunun bir şartı vardırː Kral, kendi çıkarı için değil, yönettiği halkın ortak iyiliği için çabalamalıdır. Bu nedenle siyasal iktidar mutlak değildir, sınırlıdır. Öte yandan kralların otoritesi Tanrı'dan kaynaklanır ancak bu otorite de sınırsız değildir. Eğer kral yozlaşırsa, Tanrı'dan kaynaklanan otorite sona ermiş olur ve kralın meşruiyeti kalmaz.
 
William, bir yanda halk ve devlet yöneticisi arasında, diğer yanda ise devlet yöneticisi ile daha üst yöneticiler arasında karmaşık bir meşruiyet ilişkisi kurmuştur. Buna göre devleti yöneten monark, halkının çıkarları için uğraştığı sürece mutlak surette meşrudur ve kendisine itaat edilmesi gerekir. Ancak bu monark, ortak çıkarlar yerine kendi çıkarını sağlamaya başlarsa yönettiği halkın bu yozlaşmış yöneticiyi devirme hakkı doğacaktır. Örneğin yerel bir derebeyi yozlaşırsa, halkın onu devirme hakkı ortaya çıkar. Ancak halk bu hakkını kullanamıyorsa, kral derebeyini öldürmelidir. Aynı şekilde bir kral yozlaştıysa, daha da üst bir makamın (Papalık veya Halifelik benzeri dinî bir otorite, uluslararası güç vb.) o kralı devirme hakkı doğar.
 
==== Ruhanî iktidarın sınırları ====
Ockhamlı William, sadece siyasal iktidarı sınırlandırmamış, Papalık'ın otoritesinin de ciddi biçimde daraltılması gerektiğini savunmuştur.
 
William'a göre Papalık'ın başkalarının –özellikle de kralların– hak ve özgürlüklerini ortadan kaldırma veya kısıtlama hakkı olamaz. Zira bu hak ve özgürlükler dünyevî hayata ait olgulardır. Papa ise yalnızca ruhanî dünya ile ilgili konularda yetki sahibidir. Bu sebeple Papalık'ın krallar üzerinde din dışı konularda hiçbir yetkisi olamaz.
 
William, Papalık'ın dünyevi-siyasî yetkisini ortadan kaldırmakla yetinmez, onun ruhanî otoritesini de kısıtlar. Ona göre Papalar ruhanî alanda da mutlak değildir, yanılgıya düşebilir, yozlaşabilir.
 
Bu sebebple Willian, Papaları denetim altına sokmak için bir tür meclis kurulmasını önermişti. Buna göre dünyanın her yöresinden gelen çeşitli din adamlarının oluşturacağı bir meclis, Kitab-ı Mukaddes'e dayanarak akıl yürütecek ve Papaları denetleyecekti. Böylece Papalık mutlak bir makam olmayacak, tüm Hristiyanların temsil edildiği bir meclisçe denetim altında olacaktı.
 
William, yozlaşan bir krala papaların da müdahale edebileceğini, aynı zamanda dinden çıkan (heretic) veya sapkınlığa kayan bir papaya karşı da krallar müdahalede bulunabilecektir.<ref>{{kitap kaynağı|soyadı1=AĞAOĞULLARI|ad1=Mehmet Ali|başlık=Sokrates'ten Jakobenlere Batı'da Siyasal Düşünceler|tarih=2014|yayıncı=İletişim Yayınları|yer=İstanbul|isbn=9789750509414|sayfa=278|basım=5.}}</ref>
Bu zaman diliminde dine aykırı düşünceler üzerine çalışmalarına başladı. Birçok filozof Ockham'ın 1324 yılında Avignon'da Papa'nın makamına sapkınlık düşüncesiyle çağrıldığına inanmaktaydı. Bu düşünceye karşı olarak son zamanlarda George Knysh tarafından başlangıçta Fransiskan Kilisesine felsefe profesoru olarak atandığı fakat disiplin sorunları nedeniyle 1327'ye kadar görevine başlayamadığı iddia edilmektedir. Bir teolojik komisyon "Commentary on the Sentences"'in tekrar incelenmesini istediğinde Ockham kendisini başka bir tartışmanın içinde
buldu.
 
=== Mantık ===
Ockham'lı William,1348 yılında tüm Avrupa'yı saran [[Büyük Veba Salgını]] sırasında vebaya yakalanarak öldü.
{{Başlık genişlet}}
 
== Çalışmaları ==
1.464

değişiklik