"Demiryolu ulaşımı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Düzeltmeler yapıldı (TDK)
k (Sae1962, Demiryolu ulaşımı sayfasını Demir yolu ulaşımı sayfasına taşıdı: Doğru isme taşındı (TDK))
(Düzeltmeler yapıldı (TDK))
{{Kaynaksız}}
[[Dosya:Railroad1860.png|thumb|200px|[[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]]'de "[[Vahşi Batı]]" denilen bölgede çift [[lokomotif]] tarafından çekilen [[Tren|tren vagonları]] bir demir yolu köprüsü geçerken (1860'lı yıllarda çekilmiştir).]]
[[Dosya:Demiryolu.jpg|thumb|200px|Demir yolu]]
[[Dosya:Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg|thumb|200px]]
Traversler üzerine özel tertibatla bağlanan rayların ucuca eklenmesi ile, elde olunan paralel iki demir şerit, en basit şekliyle bir demir yolu olur. Burada ray dizileri arasındaki iç yüzlerden ölçülen uzaklığa [[Demir yolu hat açıklığı|hattın açıklığı]] denir.
 
[[George Stephenson]]'un yaptığı ilk yolda, bu açıklık 4 [[ayak (birim)|ayak,]] 8,5½ [[parmak inç(birim)|parmak]] = 1435 [[mm]] idi. Bundan sonra başkaları tarafından yapılan hatlarda farklı açıklıklar kullanıldı. Ve kısa zamanda Birleşik Krallık'ta 7yedi muhtelif açıklıkta yol meydana geldi, bir hattan diğerine geçişte meydana gelen zorluklar sebebiyle bu keyfiliğe son verme lüzumunu duyan hükümet 1846'da çıkarılan bir kanunla bunu yaptı ve açıklık olarak 1435 mm kabul edildi.
 
Bugün bütün dünyadaDünya'da [[Japonya]], [[Rusya]] ve bazı diğer ülkeler hariç 1435 mm normal açıklık olarak kabul edilmiştir. Yolda kabul edilen bu tek açıklık sayesindedir ki, bugün Londra’dan çıkan bir vagonun hiç kesilmeden Kars’a kadar devamı sağlanır.
 
== Tarihi ==
Arkeologlar [[Mısır]]'daki bir [[piramit]]in yakınında M.Ö. 2600 yıllarında yapıldığı sanılan bronz [[ray]] kalıntılarını gün ışığına çıkarmışlardır. Piramidin yapımında kullanılan taşların ocaklardan taşınmasında bu raylardan yararlanıldığı sanılmaktadır. Mısır'da kullanılan ray örneğinden, [[lokomotif]] yapımının gerçekleşmesine dek binlerce yılın geçmesi gerekmiştir. Bu süre içinde raylar, özellikle maden ocaklarında, hayvanların ya da insanların ağır maddelerle yüklü araçları daha kolay çekmelerini sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu raylar genellikle tahtadan kimi zaman da rayın dayanıklılığını arttırmak amacıyla metallerle kaplanarak yapılmaktaydı. İlk demir ray [[1738]] yılında [[İngiltere]]'de, [[Cumberland]]'daki bir maden ocağında kullanılmıştır. Demiryollarındaki asıl gelişim ise buhar makinelerinin gelişmesi ile olmuştur. 1804 yılında [[Richard Trevithick]] ilk lokomotifi inşa ederek 24 Şubat günü [[Galler]]'deki bir [[kalay]] madeninde kullanmıştır. 27 Eylül 1825'te ise kamu hizmetine giren demiryollarıdemir yolları ve lokomotifler yolcu ve yük taşımaya başlamasıyla sanayi devrimini de başlatmış sayılır.
 
İlk elektrikli yol ise 1879 yılında Berlin'de deneysel olarak inşa edilmiş ve bu tarihten sonra özellikle şehir içi tramvay taşımacılığında elektrikli hatlar kullanılmaya başlanmıştır.
[[II. Abdülhamid#D.C3.B6neminde yap.C4.B1lan mimari eserler|Abdülhamit zamanında yapılan demir yolları ve diğer eserler]] Osmanlı tarihinin en yoğun dönemi olmasının sebebi, gelişen teknoloji ve 33 yılı aşkın iktidarı boyunca Avrupa ile geliştirilen ilişkiler olarak görülmektedir.{{olgu}}
 
{| class="wikitable sortable"
|+ 1914'te ülkelere göre demir yolu ağı<ref>Greenwood Press Ordered to Die, A History of the Ottoman Army in the First World War (2001), s.16</ref>
|-
 
== Türkiye Cumhuriyeti'nde demir yolları ==
{{ana|Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları}}<!-- eski imlâ -->
 
Bugünkü [[Türkiye Cumhuriyeti]] sınırlarındaki ilk demir yolu [[1860]] yılında bir İngiliz şirketi tarafından kurulan [[İzmir]]-[[Aydın]] hattının bir bölümüdür. Sonra sırasıyla [[1865]]'te İzmir-Kasaba, [[1869]]-[[1877]] yılları arasında Şark Demiryolları ([[Rumeli]] hattı) döşendi. Daha sonra [[1872]]'de [[Anadolu]]-[[Bağdat]] ve Cenup demir yolları, [[1892]]'de [[Mudanya]]-[[Bursa]], [[1899]]'da [[Horasan]]-[[Sarıkamış]] ve Sarıkamış-sınır hatları döşendi ve büyük demir yolları olarak [[Amasya]], [[Samsun]] demir yolları ağı döşendi. En fazla demir yolu Cumhuriyet döneminde yapılmıştır.
 
== Kaynaklar ==
{{kaynakça}}
 
== Ayrıca bakınız ==
* [[Osmanlı Devleti'nde demir yolu yöntemi]]
* [[Demir yolu hat açıklığı]]
* [[Osmanlı Devleti'nde demir yolu yöntemi]]
 
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
 
{{tren-taslak}}
9.865

değişiklik