"Öter ardıç kuşu" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Arşiv bağlantısı eklendi
(Ardıç kuşunun sinemada ki yeri)
(Arşiv bağlantısı eklendi)
== Taksonomi ==
=== Adı ===
Öter ardıç kuşu 1831 yılında [[Alman]] [[ornitolog]] [[Christian Ludwig Brehm]] tarafından tanımlanmıştır ve o zamandan beri ilk verilen bilimsel adını korumaktadır: ''Turdus philomelos''.<ref name="Brehm">{{Cite book| last = Brehm | first = Christian | title = Handbuch der Naturgeschichte aller Vogel Deutschlands | year = 1831 | page = 382 | isbn =}}{{de}}</ref> Cins ismi olan ''Turdus'', ''ardıç kuşu''nun [[Latince]]sidir. Bilimsel adın ikinci bölümü ise [[Yunan mitolojisi]]nde dili kesildikten sonra şakıyan bir kuşa dönüşen Atinalı prenses [[Filomela]]'ya bir atıftır. Adı [[Grekçe]] ''Φιλο'' ''philo-'' (''seven''), ve ''μέλος'' ''melos'' (''şarkı'') kelimelerinden oluşmuştur.<ref name="BTO">{{Web kaynağı | başlık = Song Thrush ''Turdus philomelos'' [CL Brehm, 1831 ] | çalışma = BTO Birdfacts | url = http://blx1.bto.org/birdfacts/results/bob12000.htm | yayıncı = British Trust for Ornithology | erişimtarihi = 2008-01-25 | arşivengelli = evet}}{{en}}</ref>
=== Sınıflandırma ===
[[Dosya:Turdus philomelos -New Zealand -nest-8 (4).jpg|left|thumb|Yeni Zelanda'da bir bahçede yavrularını besleyen öter ardıç kuşu.]]
Öter ardıç kuşu [[Avrupa]]'nın çoğu bölgesinde yaşar ancak [[İber Yarımadası]]'nın büyük bölümünde, [[İtalya]]'nın ovalarında ve [[Yunanistan]]'ın güneyinde bulunmaz. [[Ukrayna]] ve [[Rusya]]'da [[Baykal Gölü]]'ne kadar olan alanda da bulunur. [[Norveç]]'te 75° Kuzey enlemine, [[Sibirya]]'da ise yaklaşık 60° Kuzey enlemine kadar çıkar. [[İskandinavya]], [[Doğu Avrupa]] ve Rusya'da yaşayan kuşlar kışları [[Akdeniz]] çevresinde, Kuzey Afrika'da ve [[Orta Doğu]]'da geçirir. Üreme alanlarının daha yumuşak iklime sahip olduğu batı kısımlarında ise bazı kuşlar göçer.<ref name="Clement" />
 
''T. p. philomelos'' alt türünden kuşlar, 1860 ila 1880 yılları arasında bazı aklimatizasyon toplulukları tarafından görünüşte tamamen duygusal nedenlerden ötürü Yeni Zelanda ve Avustralya'ya yerleştirilmiştir.<ref name="ENZ">{{Web kaynağı | başlık = 'BIRDS', from ''An Encyclopaedia of New Zealand'', edited by A. H. McLintock, originally published in 1966. | çalışma = Te Ara&nbsp;– The Encyclopedia of New Zealand, updated 18-Sep-2007 | url = http://www.TeAra.govt.nz/1966/B/Birds/en | yayıncı = Ministry for Culture and Heritage / Te Manatū Taonga | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20080907230418/http://www.teara.govt.nz/1966/B/Birds/en | arşivtarihi = 7 Eylül 2008}}</ref> Yeni Zelanda'da her iki ana adaya yerleştirilen öter ardıç kuşu kısa sürede çevrede bulunan [[Kermadec Adaları|Kermadec]], [[Chatham Adaları|Chatham]] ve [[Auckland Adaları]] gibi diğer adalara da yayılmıştır.<ref name="NZ">{{cite book | last = Heather, B. | coauthors= Robertson, H. | title = The Field Guide to the Birds of New Zealand | year = 1996 | publisher = Viking | location = Auckland | isbn = 0-670-89370-6 | pages = 384–385}}</ref> Her ne kadar Yeni Zelanda'da yaygın bir tür ise de Avustralya'da yalnızca [[Melbourne]] çevresinde küçük bir populasyon yaşamaktadır.<ref name="Oz">{{Web kaynağı | başlık = Song thrush (''Turdus philomelos'') | çalışma = Birds | url = http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | yayıncı = Department of Agriculture, Western Australia | erişimtarihi = 2008-01-25 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20080901132259/http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | arşivtarihi = 1 Eylül 2008}}</ref> Yeni Zelanda'da yerleştirilen kuş türleri nedeniyle bazı omurgasız populasyonlarında sınırlı bir zararlı etki görülmüştür<ref name="snail">{{Web kaynağı | başlık = The State of Our Invertebrate Animals | çalışma = State of New Zealand's Environment 1997, Chapter 9 | url = http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/html/chapter9.7.2.html | yayıncı = Ministry for the Environment, New Zealand | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20131806421600/http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/html/chapter9.7.2.html | arşivtarihi = 2013}}</ref> ve ayrıca öter ardıç kuşu ticari meyve ürünlerine de zarar vermektedir.<ref name="DAFWA">{{Web kaynağı | başlık = Song thrush (''Turdus philomelos'') | çalışma = | url = http://www.agric.wa.gov.au/content/PW/VP/BIRD/songthrush.htm | yayıncı = Department of Agriculture and Food Western Australia | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20080901132259/http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | arşivtarihi = 1 Eylül 2008}}</ref> Yerleştirilen bir tür olduğu için Yeni Zelanda'da yasal olarak korunma altında değildir ve istenildiği zaman avlanabilir.<ref name="MENZ">{{Web kaynağı | başlık = The State of Our Indigenous Birds | çalışma = The State of Our Biodiversity&nbsp;– The State of New Zealand’s Environment | url = http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/chap9-2-2.pdf | biçim = PDF | yayıncı = Ministry for the Environment, New Zealand | erişimtarihi = 2008-03-13 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150124211015/http://mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/chap9-2-2.pdf | arşivtarihi = 24 Ocak 2015}}</ref>
''T. p. philomelos'' alt türünden kuşlar, 1860 ila 1880 yılları arasında bazı aklimatizasyon toplulukları tarafından görünüşte tamamen duygusal nedenlerden ötürü Yeni Zelanda ve Avustralya'ya yerleştirilmiştir.<ref name="ENZ">{{Web kaynağı | başlık='BIRDS', from ''An Encyclopaedia of New Zealand'', edited by A. H. McLintock, originally published in 1966.
| çalışma= Te Ara&nbsp;– The Encyclopedia of New Zealand, updated 18-Sep-2007 | url= http://www.TeAra.govt.nz/1966/B/Birds/en | yayıncı=Ministry for Culture and Heritage / Te Manatū Taonga | erişimtarihi=2008-03-13}}</ref> Yeni Zelanda'da her iki ana adaya yerleştirilen öter ardıç kuşu kısa sürede çevrede bulunan [[Kermadec Adaları|Kermadec]], [[Chatham Adaları|Chatham]] ve [[Auckland Adaları]] gibi diğer adalara da yayılmıştır.<ref name="NZ">{{cite book | last = Heather, B. | coauthors= Robertson, H. | title = The Field Guide to the Birds of New Zealand | year = 1996 | publisher = Viking | location = Auckland | isbn = 0-670-89370-6 | pages = 384–385}}</ref> Her ne kadar Yeni Zelanda'da yaygın bir tür ise de Avustralya'da yalnızca [[Melbourne]] çevresinde küçük bir populasyon yaşamaktadır.<ref name="Oz">{{Web kaynağı | başlık= Song thrush (''Turdus philomelos'') | çalışma= Birds | url= http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/songthrush.htm | yayıncı= Department of Agriculture, Western Australia | erişimtarihi=2008-01-25}}</ref> Yeni Zelanda'da yerleştirilen kuş türleri nedeniyle bazı omurgasız populasyonlarında sınırlı bir zararlı etki görülmüştür<ref name="snail">{{Web kaynağı | başlık=The State of Our Invertebrate Animals | çalışma= State of New Zealand's Environment 1997, Chapter 9 | url= http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/html/chapter9.7.2.html | yayıncı=Ministry for the Environment, New Zealand | erişimtarihi=2008-03-13}}</ref> ve ayrıca öter ardıç kuşu ticari meyve ürünlerine de zarar vermektedir.<ref name="DAFWA">{{Web kaynağı | başlık=Song thrush (''Turdus philomelos'') | çalışma= | url= http://www.agric.wa.gov.au/content/PW/VP/BIRD/songthrush.htm
| yayıncı= Department of Agriculture and Food Western Australia | erişimtarihi=2008-03-13}}</ref> Yerleştirilen bir tür olduğu için Yeni Zelanda'da yasal olarak korunma altında değildir ve istenildiği zaman avlanabilir.<ref name="MENZ">{{Web kaynağı | başlık= The State of Our Indigenous Birds | çalışma= The State of Our Biodiversity&nbsp;– The State of New Zealand’s Environment | url= http://www.mfe.govt.nz/publications/ser/ser1997/chap9-2-2.pdf | biçim=PDF | yayıncı=Ministry for the Environment, New Zealand | erişimtarihi=2008-03-13}}</ref>
 
Öter ardıç kuşu tipik olarak alt örtüsü gelişmiş ormanlarda ve yakınlarında bulunan daha açık arazilerde yuvalanır. Batı Avrupa'da ayrıca bahçe ve parkları da kullanır. [[İsviçre]]'de 2.200 m'ye ulaşan ağaç hattına kadar uzanır. Adalarda yaşayan ''T. p. hebridensis'' daha açık alanlarda yaşar. Öter ardıç kuşunun bulunduğu bölgelerin doğu sımırında yoğun kozalaklı ormanların kenarlarında yaşar.<ref name="Clement" />
Dişi öter ardıç kuşu çalılıklarda, ağaçlarda ya da Hebridler alt türünde görüldüğü üzere yerde kase şeklinde, çamur ve kuru ot ile sıvanmış bir yuva yapar. Parlak mavi ve siyah ya da mor benekli dört ila beş yumurta yumurtlar.<ref name="Clement" /> Yumurtalar genellikle 2.0 ila 2.7&nbsp;cm büyüklüğünde ve 6 g ağırlığındadır ve ağırlığının %6'sı kabuktan oluşur.<ref name="BTO" /> Kuluçkaya dişi kuş tek başına 10 ila 17 gün boyunca yatar ve yavrular yumurtadan çıktıktan sonra yine 10 ila 17 gün arasında palazlanır. Yıl içinde iki ila üç kere yavrulama normaldir ancak yaşam bölgelerinin kuzeyinde yılda bir kere yavrulanır.<ref name="Clement" /> Britanya adalarında yavru kuşların yaşamda kalma yüzdesi %54.6 iken erişkin kuşlar için %62.2 dir. Tipik yaşam süresi üç yıldır ancak en uzun yaşam süresi olarak 10 yıl 8 ay kaydedilmiştir.<ref name="BTO" /> Öter ardıç kuşu yuvalarına [[bayağı guguk]] gibi [[gugukgiller]]den kuşlar yumurtalarını bırakırlar ancak kendi yumurtalarına benzemeyen bu yumurtalar öter ardıç kuşu tarafından tanındığı için bu durum çok sık görülmez.<ref name="BB95">{{Dergi kaynağı | last= Davies | first= N. B. | month=March | year=2002 | title= Cuckoo tricks with eggs and chicks | journal= British Birds | volume=95 | issue= 3 | pages=101–115}}</ref> Yine de [[karatavuk]]lar tarafından erişkin guguk kuşuna karşı gösterilen saldırgan tavır öter ardıç kuşu tarafından gösterilmez.<ref name="Grim">{{Dergi kaynağı | last=Grim | first= Tomáŝ | coauthors= Honza, Marcel | month= | year=2001 | title= Differences in behaviour of closely related thrushes (''Turdus philomelos'' and ''T. merula'') to experimental parasitism by the common cuckoo ''Cuculus canorus'' | format = PDF | journal= Biologia, Bratislava | volume=56 | issue=5 | pages= 549–556 | url=http://www.zoologie.upol.cz/osoby/Grim/Grim_&_Honza_Biologia_2001.pdf}}</ref> Yeni Zelanda'ya yerleştirilen kuşlar, burada guguk kuşu olmamasına rağmen, geçen 130 yıldan fazla sürede kendi yumurtalarına benzemeyen bu yumurtaları tanıma ve reddetme yetisini kaybetmemiştir.<ref name="JAB">{{Dergi kaynağı | last= Hale | first= Katrina | coauthors= Briskie, James V. | month=March | year=2007 | title=Response of introduced European birds in New Zealand to experimental brood parasitism | journal= Journal of Avian Biology | volume=38 | issue= 2 | pages=198–204 | doi =10.1111/j.0908-8857.2007.03734.x | url=http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.0908-8857.2007.03734.x}}</ref>
 
Erişkin kuşlar [[kedi]]ler, [[kukumav]]lar ve [[bayağı atmaca|atmaca]]lar tarafından avlanabilir. Yumurtalar ve yavrular ise [[Avrupa saksağanı|saksağan]]lar, [[Bayağı alakarga|alakarga]]lar ve [[boz sincap]]lar tarafından avlanır.<ref name="RSPB">{{Web kaynağı | başlık = Song thrush | çalışma = Birds and wildlife | url = http://www.rspb.org.uk/wildlife/birdguide/name/s/songthrush/threats.asp | yayıncı = RSPB | erişimtarihi = 2008-01-27 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20090426062631/http://rspb.org.uk:80/wildlife/birdguide/name/s/songthrush/threats.asp | arşivtarihi = 26 Nisan 2009}}</ref><ref name="NatEng">{{Web kaynağı | başlık = Song thrush&nbsp;– ''Turdus philomelos'' | url = http://www.joyofplants.com/wildlife/search.php?o=31 | yayıncı = The Royal Horticultural Society/The Wildlife Trusts | erişimtarihi = 2012-04-09 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160624115356/http://www.joyofplants.com/wildlife/search.php?o=31 | arşivtarihi = 24 Haziran 2016}}</ref> Diğer ötücü kuşlarda olduğu gibi parazitlere sıkça rastlanır. Kan parazitleri üzerine yapılan bir Rus araştırması tüm tarla ardıç kuşları, kızıl ardıç kuşları ve öter ardıç kuşlarının örneklerinin özellikle ''Haemoproteus'' and ''Trypanosoma'' gibi parazitleri barındırdıklarını göstermiştir.<ref name="Markovets">{{Dergi kaynağı | url =http://images.katalogas.lt/maleidykla/Eko54/Eko_008_012N.pdf | format = PDF | last= Palinauskas | first= Vaidas | coauthors = Markovets, Mikhail Yu; Kosarev, Vladislav V; Efremov, Vladislav D; Sokolov Leonid V; Valkiûnas, Gediminas | month= | year=2005 | title= Occurrence of avian haematozoa in Ekaterinburg and Irkutsk districts of Russia | journal= Ekologija | volume= 4 | issue= | pages= 8–12}}</ref> ''[[Ixodes]]'' cinsi kenelerde yaygın olarak görülür ve bu keneler Orta ve Doğu Avrupa ile Rusya'da ormanlık alanlarda kene ile taşınan [[ensefalit]] gibi patojenleri taşıyabilir.<ref name="Pentagon">Fedorov, Yu. V. (1968) [http://stinet.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=AD672664&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf "Further observations on the significance of wild birds as hosts of ''Ixodes'' ticks in the Tomsk focus of tick-borne encephalitis"] ''Pentagon Reports'' Number: 0916176 (PDF)</ref> Yaygın olarak ''[[Borrelia]]'' [[bakteri]]si de görülür.<ref name="Kipp">{{Dergi kaynağı | last= Kipp | first= Susanne | coauthors= Goedecke, Andreas; Dorn, Wolfram; Wilske, Bettina; VolkeFingerle | month= May | year= 2006 | title=Role of birds in Thuringia, Germany, in the natural cycle of ''Borrelia burgdorferi'' sensu lato, the Lyme disease spirochaete | journal= International Journal of Medical Microbiology | volume= 296 | issue= | pages= 125–128 | doi=10.1016/j.ijmm.2006.01.001 | pmid= 16530003}}</ref> ''Borrelia'' bakterisinin bazı türleri [[Lyme hastalığı]]na neden olur ve öter ardıç kuşu gibi yerden beslenen kuşlar bu hastalık için kaynak oluşturabilir.<ref name="EID">{{Dergi kaynağı | last= Comstedt | first= Pär | coauthors= Bergström, Sven: Olsen, Björn; Garpmo, Ulf; Marjavaara, Lisette; Mejlon, Hans; Barbour, Alan G. and Bunikis, Jonas | month= July | year=2006 | title= Migratory Passerine Birds as Reservoirs of Lyme Borreliosis in Europe | journal= [http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no07/pdfs/vol12no07.pdf Emerging Infectious Diseases] | format= PDF | volume= 12 | issue= 7 | pages= 1087–1094}}</ref>
[[Dosya:Song Thrush anvil close up.JPG|thumb|"Örs" üzerinde kırılmış ''[[Cepaea nemoralis]]'' türü [[salyangoz]] kabukları]]
=== Beslenme ===
Öter ardıç kuşu yaklaşık 10 milyon kilometrekare olarak tahmin edilen geniş bir alana yayılmıştır ve yalnızca Avrupa'da 40 ila 71 milyon arası olan büyük bir populasyına sahiptir.<ref name="IUCN2012">{{IUCN2006|değer biçenler=BirdLife International.|yıl=2012|id=106006407/0|başlık=Turdus philomelos|alınma=5 Temmuz 2012}}</ref>
 
Batı [[Palearktik bölge]]de populasyonun azaldığına dair veriler mevcuttur ancak küresel korunma gerektirecek olan eşik seviyesinin altındadır ve [[IUCN Kırmızı Listesi]] bu türü "Asgari Endişe" altında sınıflandırır.<ref name="IUCN2012" /> Büyük Britanya ve Hollanda'da populasyonda %50'nin üzerinde bir azalma olmasından ötürü öter ardıç kuşu bölgesel kırmızı listeye konulmuştur.<ref name="BWP" /><ref name="BTO2">{{Web kaynağı | başlık = Song Thrush ''Turdus philomelos'' | çalışma = Breeding Birds in the Wider Countryside | url = http://www.bto.org/birdtrends2009/wcrsonth.shtml | yayıncı = British Trust for Ornithology/Joint Nature Conservation Committee | erişimtarihi = 2008-01-27 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160624035103/http://www.bto.org/birdtrends2009/wcrsonth.shtml | arşivtarihi = 24 Haziran 2016}}</ref> Tarım alanlarında 1970'lerden beri kaydedilen %73'lük populasyon azalmasının son yıllarda değişen tarım uygulamaları olduğuna inanılmaktadır.<ref name="Cocker">{{cite book | last = Cocker | first = Mark | coauthors= Mabey, Richard | title = Birds Britannica | year = 2005 |location=London | publisher = Chatto & Windus | isbn = 0-7011-6907-9}} 355–359</ref>
 
==Kültürde yeri==
{{cite book | last = Homer | coauthors= Fagles, Robert (translator) | title = The Odyssey | year = 1997 | publisher = Penguin Books | location = New York | isbn = 0-14-026886-3 | page = 453
}}</ref> Akdeniz civarında günümüzde de avlanmaktadır ancak bu türün nüfusunun azalmasında önemli bir faktör olarak görülmemektedir.<ref name="Cocker" /> [[İspanya]]'da bu tür göç ederken, [[Avrupa Birliği]] tarafından yasaklanmış bir yöntem olsa da ökse kullanılarak avlanmaktadır. Bu yönteme [[Valencia]]'da müsamaha gösterilmektedir.<ref name="case c79">
{{Web kaynağı | url = http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:62003J0079:EN:HTML | başlık = Failure of a Member State to fulfil obligations&nbsp;– Directive 79/409/EEC&nbsp;– Conservation of wild birds&nbsp;– Hunting using limed twigs&nbsp;– Summary of the Judgment | author = [[Commission of the European Communities]] | tarih = 9 December 2004 | alıntı = | arşivengelli = evet}}</ref> 2003 ve 2004 yıllarında Avrupa Birliği bu yöntemin Valencia bölgesinde kullanılmasını engellemeye çalışmıştır ancak başarılı olamamıştır.<ref name="parany1">
{{es icon}} {{Web kaynağı | url = http://www.lasprovincias.es/valencia/prensa/20061214/cvalenciana/entramado-para-cazar-tordos_20061214.html | başlık = Un entramado para cazar tordos | author = Las Provincias | tarih = 14 Aralık 2006 | alıntı = | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160303212615/http://www.lasprovincias.es/valencia/prensa/20061214/cvalenciana/entramado-para-cazar-tordos_20061214.html | arşivtarihi = 3 Mart 2016}}</ref><ref name="parany2">{{es icon}} {{Web kaynağı | url = http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0412/09121501.htm | başlık = El Tribunal de la UE condena a España por permitir la caza con 'parany' en la Comunidad Valenciana | author = Europa Press | arşivurl = http://web.archive.org/web/20110927125953/http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0412/09121501.htm | arşivtarihi = 27 Eylül 2011}}</ref> En azından 19. yüzyıla kadar öter ardıç kuşu şakrak sesi yüzünden evlerde kafeste beslenmekteydi.<ref name="Dyson">
}}</ref> 2003 ve 2004 yıllarında Avrupa Birliği bu yöntemin Valencia bölgesinde kullanılmasını engellemeye çalışmıştır ancak başarılı olamamıştır.<ref name="parany1">
{{es icon}} {{Web kaynağı | url= http://www.lasprovincias.es/valencia/prensa/20061214/cvalenciana/entramado-para-cazar-tordos_20061214.html | başlık= Un entramado para cazar tordos | author= Las Provincias | tarih= 14 Aralık 2006 | alıntı=
}}</ref><ref name="parany2">{{es icon}} {{Web kaynağı | url= http://www.lukor.com/not-neg/sectores/0412/09121501.htm | başlık= El Tribunal de la UE condena a España por permitir la caza con 'parany' en la Comunidad Valenciana | author= Europa Press
}}</ref> En azından 19. yüzyıla kadar öter ardıç kuşu şakrak sesi yüzünden evlerde kafeste beslenmekteydi.<ref name="Dyson">
{{cite book | last = Dyson | first = C. E. | coauthors= | title = Bird-Keeping&nbsp;– A Practical Guide for the Management of Singing and Cage Birds | year = 1889 | publisher =Frederick Warne and co | pages = 51 | isbn =
}}</ref> Avcılıkta olduğu gibi ev hayvanı olarak doğadan alınan kuşların nüfusun azalmasına etkisi hakkında yeterli kanıt bulunmamaktadır.<ref name="Clement" />
530.783

değişiklik