"Çandarlı Ali Paşa" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
{{Makam sahibi bilgi kutusu
| isim = Çandarlı Ali Paşa
| resim =
|makam = [[Osmanlı Sadrazamı|Osmanlı Veziri]]
| resimbaşlık =
|dönembaşı sıra = 22 Ocak 1387
|dönemsonu makam = [[Osmanlı18 Sadrazamı|OsmanlıAralık Veziri]]1406
|hükümdar = [[I. Murad]]<br />[[I. Bayezid]]
| dönembaşı = 22 Ocak 1387
| öncegelen = [[Çandarlı Kara Halil HayrettinHayreddin Paşa]]
| dönemsonu = 18 Aralık 1406
| sonragelen = [[Fetret Devri ]]
| öncegelen = [[Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa]]
| doğum_tarihi =
| sonragelen = Fetret Devri
| doğum_yeri =
<!-- Kişisel Bilgiler -->
| ölüm_tarihi = {{Ölüm tarihi|1406|12|18}}
| doğum_tarihi =
| ölüm_yeri = [[Ankara]]
| doğum_yeri =
| ölüm_tarihi = {{Ölüm tarihi|1406|12|18}}
| ölüm_yeri = [[Ankara]]
}}
'''Çandarlı Ali Paşa''' (d.? - ö.18 Aralık 1406, Ankara) [[22 Ocak]] [[1387]]'de babası [[Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa]]'nın ölümü üzerine yerine geçerek, [[18 Aralık]] [[1406]] tarihinde vefatına kadar, [[I. MuratMurad]] ve [[I. Bayezid|Yıldırım Bayezid]] için [[Ankara Savaşı]]'na kadar 15 yil 6 ay ve [[Fetret Devri]] döneminde [[Süleyman Çelebi]]'nin yanında 4 yıl 4 kusur ay vezir-i azamlık yapmış ve [[Osmanlı Devleti]]'nin kuruluş sürecinde önemli rol oynamış bir [[Osmanlı]] devlet adamıdır.
 
'''Çandarlı Ali Paşa''' (d.? - ö.18 Aralık 1406, Ankara) [[22 Ocak]] [[1387]]'de babası [[Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa]]'nın ölümü üzerine yerine geçerek, [[18 Aralık]] [[1406]] tarihinde vefatına kadar, [[I. Murat]] ve [[I. Bayezid|Yıldırım Bayezid]] için [[Ankara Savaşı]]'na kadar 15 yil 6 ay ve [[Fetret Devri]] döneminde [[Süleyman Çelebi]]'nin yanında 4 yıl 4 kusur ay vezir-i azamlık yapmış ve [[Osmanlı Devleti]]'nin kuruluş sürecinde önemli rol oynamış bir [[Osmanlı]] devlet adamıdır.
 
==Hayatı==
Tarihe [[Çandarlılar]] ailesi olarak geçmiş olan ailenin mensubu olup Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa'nın büyük oğludur.<ref name="yasamyapit">Yılmaz, Mehmet (1999), ''Yaşamlarıyla ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'' C.1 s.224 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-0800710</ref> Medrese eğitimi gördü ve ilmiye sınıfına intisap etti. 1386'dan önce kazaskerlik yaptığı bilinmektedir.
 
=== I. Murad Dönemi ===
 
[[I. Murad]] Karamanoğlu Alaaddin Bey üzerine sefer hazırlığı içinde iken Vezir olan babası Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa'nin beklenmedik şekilde 22 Ocak 1387'da ölümü üzerine vezirliğe getirildi. O zamana kadar tek bir vezir varken, Karaman seferinden sonra bu seferde çok gayreti görülen [[Kara Timurtaş Paşa]]'ya da vezir payesi verildi. Böylece Çandarlı Ali Paşa da "vezir-i azam" payesini aldı.<ref name="yasamyapit"/>
 
1389'da Vezir-i Azam ünvanlı Çandarlı Ali Paşa, komutasında 30 bin kişilik bir kuvvet ile Rumeli'de mütteffiklik kuran vasal devlet hükümdarları olan Sırp Despotu Lazar ve Bosna Kralı Tvrtko, Hırvat prensleri ile Arnavutluk prensleri üzerine bir sefere başladı ve [[Tırnova]] ve [[Şumnu]]'yu ele geçirdi. I. Murad Anadolu'da yeni bir ordu kurdu ve çok geçmeden Rumeli'den de takviyelerle Bulgaristan'a girdi. Bunun üzerine Bulgar Kralı Şişman Hıristiyan müttefiklerinden ayrılıp teslim oldu. I. Murad ordusunun bir kısmı [[Tuna]] boylarında [[Niğbolu]] ve [[Silistre]] kalelerini ele geçirdi. Haziran sonuna birleşrn Osmanlı ordusu [[Kratova]]'da toplanmaya başladı ve I. Murad başkanlığında yapılan harp meclisinde Hristiyan müttefikler ordusu üzerine gitme kararı verildi. Şehzade Beyazid, Şehzade Yakup ve diğer deneyimli komutanlara görev belirtilerek bir muharebe planı hazırlandı. 28 Haziran 1389'da Hristiyan Sırp, Bosna, [[Eflak]], Macar ve Hırvat müttefikler ordusu ile Osmanlı ordusu [[Üsküp]]'ün kuzeyinde [[Kosova]] Ovası'nda bir meydan muharebesine giriştiler. [[I. Kosova Savaşı]]'nda Hristiyan ordusu büyük bir mağlubiyete uğratıldı. Fakat ya muharebe bittikten sonra veya muharebe sırasında I. Murad, Sırp Miloš Obilić tarafından hançerlenerek şehid edildi. I. Kosova Muharebesi'nde I. Murad şehit olduktan sonra büyük oğlu [[I. Beyazıt|Yıldırım Beyazıt]] vezir-i azam Çandarlı Ali Paşa desteğiyle tahta geçirildi .<ref name="yasamyapit"/>
 
=== Yıldırım BeyazıtBayezid Dönemi ===
 
Yıldırım Beyazıt'ın saltanat döneminin tümünde veziriazam olarak görev yapti ve babası gibi teşkilatçı ve kuvvetli bir idareci olduğunu gösterdi. Yıldırım Beyazıt'ın 1391'deki Istanbul kuşatmasına ve 25 Eylül 1396'daki [[Niğbolu Savaşı]]'na sağ cenah komutanı büyük şehzade [[Süleyman Çelebi]] yanında iştirak etti. [[Bulgaristan]]'ın fethinde mahir bir kumandan olduğunu gösterdi. Çandarlı Ali Paşa 1402'de [[Ankara Muharebesi]]'ne de sol cenah komutanı şehzade Süleyman Çelebi yanında katıldı.<ref name="yasamyapit"/> Yıldırım Beyazıt'ın [[Timur]] ile doğrudan savaşmadan önce, çete ve müdafaa harbi yapmak suretiyle, hareket üssünden çok uzakta olan Timur kuvvetinin yıpratılmasını tavsiye etti ise de Yıldırım Beyazıt bu görüşünü kabul etmemişti.
Ankara Muharebesi'nde hem Osmanlı sağ cenahının ve hem de sol cenahının geri çekilme zorunda kalmaları ile Osmanlı ordusu mağlubiyete uğradı ve orta cenah komutanı Sultan Yıldırım Beyazıt cenbere alınıp Timur'a esir düştü.<ref name="yasamyapit"/>
 
=== Süleyman Çelebi'ye VeziriazamlikVezirlik ===
 
Bu yenilgiden sonra Yıldırım Beyazıt'ın veziriazamı olan Çandarlı Ali Paşa yanında Süleyman Çelebi ile birlikte önce Bursa'ya gidip sonra Rumeli'ye geçmek amacı ile kaçmaya başladılar ve Timur birliklerinin yakın kovalaması altında kaldılar. Çandarlı Ali Paşa ile Süleyman Çelebi önce Bursa'ya ve orada tutunamayıp [[Gemlik]] yoluyla [[Edirne]]'ye vardılar. 1402'de Edirne'de Süleyman Çelebi Osmanlı Devleti tahtına geçtigini ilan edip ve Rumeli'de adına hutbeler okuttu. Başveziri Çandarlı Ali Paşa aracılığı ile Süleyman Çelebi sivil ve asker kadroların desteğini kazandı. 1403 başında Süleyman Çelebi ile [[Bizans Imparatoru]] taht naibi [[VII. Yannis Palaiologos]], Venedik, Genova, Rodos San Jean Şövalyeleri, Sırp Despotu Stefan Lazeraviç ve Latin Naksos Dükü arasında bir barış anlaşması imzalandı. Süleyman Çelebi resmen meşru Osmanlı Devleti hükümdarı olarak kabul edildi.
 
Çandarlı Ali Paşa'nın cenazesi [[İznik]]'te babası Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa'nın türbesine defenedildi.<ref name="yasamyapit"/> .
 
== Değerlendirme ==
 
Osmanlıların aşiret teşkilatını devam ettirmesini isteyen, hazine ve askeri teşkilatına aleyhtar olan tarihler istisna edilecek olursa, diğer yabancı ve Türk tarihçiler Çandarlı Ali Paşa'nın üstün yeteneklerinden bahsetmektedirler. Bir modern Osmanlılar biyografi eserinde şöyle değerlendirilmektedir:<ref name="yasamyapit"/>
<blockquote>
 
== Eserleri==
 
[[İznik Yeşil Cami]] ve imareti, [[Gelibolu]]'da ve [[Serez]]'de camileri vardır. Çandarlı Ali Paşa'nın evladı olmadığından Bursa'da yaptırmış olduğu camii ile zaviyesinin mütevelliliği ve nazırlığını Bursa kadılarına bırakmıştır.
 
Osmanlı saraylarında ve vezir dairelerinde [[içoğlanı]] adıyla hademe bulunmasını Ali Paşa ihdas etmiştir.
 
== Kaynakça ==
 
{{Kaynakça}}
 
== Dış bağlantılar ==
==Ayrıca bakınız==
 
*[[I. Murad]]
*[[I. Bayezid]]
*[[Süleyman Çelebi]]
*[[Kuruluş Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi]]
 
==Dış bağlantılar==
 
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1974; 1988:3.Basım), ''Çandarlı Vezir Ailesi,'', Ankara:Türk Tarih Kurumu Yayınları, ISBN 2880000005544 s.31-45
* Yılmaz, Mehmet (1999), ''Yaşamlarıyla ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'' C.1 s.224 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-0800710
 
{{başlangıç kutusu}}
{{s-off}}
{{sıra kutusu
{{Sıra kutusu| önce= [[Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa]] | başlık= [[Kuruluş Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi|Osmanlı Başveziri]] | yıllar= 22 Ocak 1387- 18 Aralık 1406 | sonra= Fetret Devri }}
|önce = [[Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa]]
|başlık= [[Dosya:Sadrazamlik-nisanlari.svg|25px]]<br/> [[Kuruluş Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi|Osmanlı Başveziri]]
|yıllar= 22 Ocak 1387- 18 Aralık 1406
|sonra= Fetret Devri}}
{{bitiş kutusu}}
 
Anonim kullanıcı