"Enerji" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
değişiklik özeti yok
(→‎Dış bağlantılar: düzeltme AWB ile)
k
 
Fizikte, '''enerji''' doğrudan doğruya gözlemlenemeyen fakat kendi konumundan hesaplanabilen fiziksel sistemin geniş ve korunmuş bir özelliğidir. Enerji, fizikte temel önemdedir. Pek çok biçime girebilmesinden dolayı enerjinin kapsamlı bir tanımını yapmak imkansızdır ama en yaygın tanım şudur: Enerji, bir sistemin [[İş (fizik)|iş]] yapma kapasitesidir. Fizikte iş, [[kuvvet]]in yer değişim yönündeki bileşeninin etkisinin yerdeğiştirmeyle çarpımı olarak tanımlanır ve enerji, iş ile aynı birimle ölçülür.
;Enerjinin 3 temel formülü vardır:
 
;'''Enerjinin 3 temel formülü vardır:'''
;E=Fd: 1 [[Joule (birim)|Joule]] enerjisi olan bir madde, 1 [[metre]]yi 1 [[Newton (birim)|Newton]] ile gidebilir.
 
;E=mc<sup>2 </sup>: 1 [[Kilogram|kg]] kütlesi olan bir maddenin [[ışık hızı]]nın karesinin sayısal değeri kadar ([[Joule (birim)|Joule]]) enerjisi vardır.
'''E=Fd'''
;E=Pt: 1 [[Joule (birim)|Joule]] enerjisi olan bir madde, 1 [[saniye]] boyunca, 1 [[Watt]]'lık güç uygulayabilir.
;E=Fd: 1 [[Joule (birim)|Joule]] enerjisi olan bir madde, 1 [[metre]]yi 1 [[Newton (birim)|Newton]] ile gidebilir.
'''E=mc<sup>2</sup>'''
;E=mc<sup>2 </sup>: 1 [[Kilogram|kg]] kütlesi olan bir maddenin [[ışık hızı]]nın karesinin sayısal değeri kadar ([[Joule (birim)|Joule]]) enerjisi vardır.
'''E=Pt'''
;E=Pt: 1 [[Joule (birim)|Joule]] enerjisi olan bir madde, 1 [[saniye]] boyunca, 1 [[Watt]]'lık güç uygulayabilir.
 
Fizikte, enerjinin önemi için bir sebep; enerjinin korunma özelliğidir. [[Enerjinin korunumu]] yasası şöyle söyler: Enerji ne yaratılabilir ne de yok edilebilir, sadece farklı biçimlere dönüştürülebilir. Enerjinin bir hacim alanı içerisindeki bütün biçimlerinin toplamı sadece o hacme giren ya da o hacimden çıkan enerji miktarı ile değiştirilebilir. Enerjinin önemi için diğer sebep; enerjinin alabileceği farklı biçimlerin sayısıdır. [[Kinetik enerji]] (hareket enerjisi) ve [[potansiyel enerji]] enerjinin iki temel kategorisidir. Kinetik enerji atılan bir beyzbol topu gibi hareketli bir kütle tarafından taşınan hareketin enerjisidir. Potansiyel enerji [[kütleçekim]] alanı, [[elektrik]] ya da [[manyetik]] alan gibi bir kuvvet alanı içerisindeki objelerin konumları tarafından etkilenen enerjidir. Örneğin; yer çekimine karşı kaldırılan bir nesne içerisinde, eğer düşerse kinetik enerjiye dönüştürülen, kütleçekim potansiyel enerjisi depolar. [[Işık]] gibi [[elektromanyetik dalga]]ların ışıma enerjisi, katı cisimlerin bozulması ya da esnemesi sonucu elastik enerji, örneğin; bir yakıtın yanmasıyla oluşan [[kimyasal enerji]] ve [[ısı enerjisi]], maddeyi oluşturan parçacıkların belirli bir rastgele hareketinin mikroskopik kinetik ve potansiyel enerjileri enerjinin özel biçimlerini içerir.
Ancak, bir sistemdeki toplam enerjinin tamamı işe dönüştürülemez. Bir sistemin enerjisinin işe dönüştürülebilen miktarına kullanılabilir enerji denir. En fazla bozulan ve enerjinin en yüksek entropi biçimi olarak ısı enerjisi özel bir duruma sahiptir. [[Termodinamiğin ikinci yasası]], enerjinin değişik biçimlerine dönüştürülebilen ısı enerjisinin miktarını belirler.
 
Her cisim durgunken kütleye sahiptir. Buna hareketsiz kütle denir. [[DurgunEylemsizlik enerjikuvveti|Eylemsizlik kuvveti,]] [[Albert Einstein]]'ın E=mc<sup>2</sup> eşitliği kullanılarak hesaplanabilir.
 
Enerjinin bir biçimi olan durgun enerji enerjinin başka biçimlerine çevrilebilir. Tüm enerji dönüşümlerindeki gibi, enerjinin toplam miktarı bu durumda da azalmaz ya da artmaz. Bu perspektiften dolayı; evrendeki maddenin miktarı onun toplam enerjisine katkıda bulunur.
 
Benzer bir biçimde, tüm enerji kütlenin bir eşdeğer miktarını gösterir. Güneşimiz (ya da bir nükleer bomba) nükleer potansiyel enerjiyi enerjinin başka biçimlerine dönüştürür; Toplamtoplam kütlesi haddi zatından dolayı azalır. Çünkü, [[Güneş]] büyükçe bir ışık enerjisi olarak hala içerisinde aynı toplam enerjiyi içerir. (Enerji Güneşin çevresinden uzaklaştığı zaman kütlesi azalır.)
 
Enerjinin tüm egzotik biçimleri boş alanı da içeren tüm uzaya nüfuz eder. Örneğin; tüm uzay [[Zero Point (Sıfır Nokta) enerjisi|sıfır enerji noktası]] olarak adlandırılan bir enerji yoğunluğunu içerir.
 
Enerji maddelerin değişmesi için gereklidir. Tüm yaşayan şeyler canlı kalabilmek için kullanılabilir enerjiye ihtiyaç duyar. İnsanlar bu enerjiyi oksijen ile birlikte metabolizmanın ihtiyacını karşılayan yiyeceklerden alır. İnsan uygarlığı enerjinin devamlı uygulanışına çalışma gereksinimi duyar. Örneğin; fosil yakıtlar ekonomide ve politikada hayati bir konudur. [[Dünya]]'nın iklimi ve ekosistemi [[ışık enerjisi]] ile sürdürülür. Dünya ışık enerjisini büyük oranda Güneşten alır ve iklim ile [[ekosistem]] alınan enerji miktarı ile hassas bir biçimde değişir.
==Enerjinin biçimleri==
 
Enerji birçok biçimde var olabilir:
 
Doğa bilimlerinin içerisinde, çeşitli enerji biçimleri tanımlanabilir.
 
==Ölçü birimi==
 
Enerji, kütle gibi nicel bir büyüklüktür. Joule Uluslararası birim sisteminde enerjinin ölçü birimidir. O da; bir Newton'luk kuvvetin bir metre mesafe boyunca uygulandıkça artan (ya da işe yarayan) enerjiye eşittir. Ancak, enerji erg, kalori, İngiliz ısı Birimi, kilowatt-saat ve kilokalori gibi başkaca birimlerle de tanımlanabilir. Bu birimler için SI biriminde daima tartışmalı bir faktör vardır. Örneğin; bir kWh 3,6 milyon jouleJoule'a eşittir.
 
===Çeşitli Konular İçerisinde Enerji===