"Müon" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Detaylı çeviri
k (Bot: Artık Vikiveri tarafından d:q3151 sayfası üzerinden sağlanan 49 vikilerarası bağlantı taşınıyor)
(Detaylı çeviri)
'''Müon''' (ya da '''muon, yunanca'''), [[fermiyon]]μ türündenharfi (aynıile enerji düzeyinde toplanmaktan hazzetmeyengösterilir) ve, elektron gibi,benzeri-1 [[lepton]]e denenyük ve 1/2 spinli ailedenancak daha yüksek kütleye sahip bir temel parçacık. GenellikleMüon elektronunparçacığı, birazlepton dahaolarak ağırsınıflandırılmıştır. birDiğer türüleptonlar olarakgibi, bilinirMüonun veda elektrondaha küçük parçacıklara (kuarklar gibi) negatifindirgenemeyen elektrikbir yüküparçacık taşırolduğu düşünülmektedir.
 
{{Parçacık bilgi kutusu
| isim = Müon
| spin = ½
}}
Müon, ortalama ömrü 2.2 [[Microsecond|µs]] olan kararsız bir atom altı parçacıktır. Diğer tüm bilinen kararsız atom altı parçacıklar arasında sadece nötron (15 dakika civarı) ve bir kaç atom çekirdeği söz konusu parçacıktan daha uzun bozunma ömrüne sahiptir.
 
Müon (aynı zamanda nötron) bozunması özellikle Zayıf Nükleer Kuvvet aracılığı ile gerçekleşir. Bu bozunma sonucu, daima bir elektron ve iki nötrino olmak üzere üç parçacık açığa çıkar.
 
Diğer tüm temel tanecikler gibi, müonun da ters yüke (+1 e) ve aynı kütle ve spine sahip karşıt bir parçacığı bulunmaktadır. Bu karşıt parçacığa antimüon veya pozitif müon adı verilir. Müonlar μ− ve antimüonlar μ+ sembolleri ile ifade edilir. Önceleri Mü mezonları denilen bu parçacıklar, parçacık fizikçileri tarafından mezon olarak sınıflandırılmadıklarından, artık bu isimle anılmazlar.
 
Müonların kütleleri 105.7 [[Electronvolt|MeV/''c''<sup>2</sup>]] civarındadır (elektronun kütlesinin yaklaşık 207 katı). Müonlar daha yüksek kütleye sahip olduklarından, bir elektromanyetik alanla karşılaştıklarında elektronlar kadar hızlı ivmelenemez veya [[bremsstrahlung]] (yavaşlama ışıması) yaymazlar. Elektronların ve müonların yavaşlamaları öncelikle [[bremsstrahlung]] mekanizması ile enerji kaybına bağlı olduğundan, bu durum müonlara maddeye çok daha derinlemesine nüfuz etme özelliğini verir. Bu duruma bir örnek olarak kozmik ışınların atmosfere çarpması sonucu meydana gelen sözde "ikincil müonlar"ın Dünya'nın yüzeyine ve hatta daha derinlere nüfuz etmesi gösterilebilir.
 
Müonların kütle ve enerjileri radyoaktif bozunma enerjisinden çok daha fazla olduğundan, asla radyoaktif bozunma sonucu oluşmazlar ancak normal maddede gerçekleşen yüksek enerji etkileşimleri ile, hadronlar ile yapılan bazı parçacık hızlandırıcıları deneylerinde veya kozmik ışınların madde ile etkileşmesi sonucu bol miktarda üretilirler. Söz konusu etkileşimler genellikle, bir süre sonra müonlara bozunan pi mezonlarını üretirler.
 
Diğer yüklü leptonlarda olduğu gibi, müonlarla da ilişkilendirilmiş müon nötrinoları bulunur. Müon nötrinoları, elektron nötrinolarından farklıdır ve aynı nükleer tepkimelerde bulunmazlar.
 
== Tarih ==
Müonlar 1936 yılında [[Carl D. Anderson]] ve [[Seth Neddermeyer]] tarafından Caltech'de yapılan kozmik ışıma üzerine yapılan çalışmalar sırasında bulunmuştur. Anderson, bir manyetik alandan geçtiğinde elektronlardan ve diğer tüm bilinen parçacıklardan daha farklı eğimlenen parçacıklar fark etmişti. Bu parçacıklar eksi yüklüydü ve aynı hıza sahip elektronlardan daha az, protonlardan ise daha keskin eğim kazanmaktaydı. Bu parçacıkların eksi yüklerinin büyüklükleri elektronlarınkiyle aynı olduğu, eğimlenmelerindeki farkın da kütlelerinin elektronun kütlesinden daha fazla, protonun kütlesinden ise daha az olmasından kaynaklandığı varsayılmıştı. Böylece bu yeni parçacığa mesotron adı verildi. Müonların varlığı 1937 yılında [[J. Curry Street|J. C. Street]] ve E. C. Stevenson tarafından yapılan bulut odası deneyi ile kanıtlanmıştır.
 
Herhangi bir mezonun keşfinden çok önce, mezon aralığında kütleye sahip bir parçacığın varlığı teorik fizikçi [[Hideki Yukawa]] tarafından öngörülmüştü.
 
{{Temel parçacıklar}}
 
2

değişiklik