"Turancılık" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k
değişiklik özeti yok
k
{{diğer anlamı|Turan}}
[[Resim:Map-TurkicLanguages.png|thumb|350px|[[Türk Dünyası]]nda 7 bağımsız ve 15 özerk Türk devleti]]
'''Turancılık''', tüm [[Ural-Altay dilleri|Ural-Altay kavimleri]]nin birliğini savunan siyasi görüş. İlk olarak [[Koreliler]], [[Japonlar]], [[Macarlar]], [[Finler]], [[Estonlar]] ve [[Rusya]] içindeki [[Fin-Ugor kavimleri]] ile beraber [[Tunguzlar]], [[Moğollar]] ve [[Türkler]]in bir araya getirilmesi olarak ortaya çıkmıştır.{{fact}} Türkçü ve Turancı simalardan [[Ziya Gökalp]], [[Türkçülüğün Esasları]] isimli eserinde Turancılığın Macarları, Moğolları, Tunguzları, Finuvaları içine alan bir kavimler karması olmadığı görüşünü belirtmiştir.<ref>Türkçülüğün Esasları syf.25 (Gökalp, Ziya)</ref>
 
Rusya'da 1905 Devrimi'nden önceki günlerde [[Azeri]] ve [[Tatar]] aydınları tarafından ortaya atılmış, 1908'de [[II. Meşrutiyet]]'in ilanından sonra Türkiye'de de geniş yankı bulmuştur. [[İttihat ve Terakki]] yönetimi içinde [[Ziya Gökalp]]'in başını çektiği Turancı görüşler egemen olmuştur. Devrik Osmanlı Komutanı [[Enver Paşa]], [[1918]]-[[1922]]'de, karışıklık içinde olan Rusya'da Turancılık fikrini canlandırmaya çalışırken öldürülmüştür.
[[Dosya:Turan tank kub2.jpg|thumb|200px|[[Turan (tank)|Turán]] lakaplı Macar tankı ([[Kubinka Tank Müzesi]], [[Moskova]])]]
 
Orta Asya kökenli bir ulus olan [[Macarlar]]'da Orta Asya'daki akraba uluslara yönelik ilgi 1890'larda büyük bir hızla gelişti. 1910 yılında aristokrat kökenli aşırı sağcı siyasetçi ve tarihçi Kont [[Pál Teleki]] önderliğinde [[Budapeşte]]'de [[Turan Cemiyeti]] (''Turáni Társaság'') kuruldu. Birçok ünlü toplumsal şahsiyeti, bilim adamlarını ve ulusçu şairleri kapsayan cemiyetin amacı "Avrupa'dan Asya'ya, Dévény'den Tokyo'ya kadar Turan'ı aramak," "kardeş uluslar arasında, Macarların yönetiminde birliği sağlamak ve Turancı birlik bilincini yaygınlaştırmak" idi.<ref>Tarık Demirkan, ''Macar Turancıları,'' Tarih Vakfı Yay. 2000, s. 27, 28.</ref> "Turancılığın, yani Macar olmanın birinci ödevi (...) Turan ülküsünü öğrenmek ve bunu yaymak" idi.<ref>A.g.y.</ref> Macar Turan Cemiyeti 1913'ten itibaren Turán adlı bir dergi yayımladı. 1920'de dokuz Turancı cemiyet ve birliğin katılımıyla [[Macaristan Turan Federasyonu]] (''Magyarország Turáni Szövetség'') kuruldu.
 
Macaristan'daki Turancı hareketin Türkiye ile neredeyse aynı günlerde örgütlenmesi, Turancı fikirlerin etkinliği kadar, belki [[Alman İmparatorluğu]]'nun [[I. Dünya Savaşı]] arefesinde [[Rusya]]'ya yönelik politikalarıyla da ilgilidir.
25

değişiklik