"Japonya tarihi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
'''Japonya tarihi''' antik zamanların şehir devletlerinin modern Japon ulus devletine ulaşacak şekilde coğrafi ve sosyal tarihini anlatmaktadır.** Son buz devrinden sonra (mö. 12000) Japonya coğrafyasının zengin ekosistemi insan yaşamını desteledi. Japonya'da bulunan en erken [[çömlek ]] Jömon dönemine ait olup Japonya'yı gösteren ilk yazılı belge "Book of Han" olup Çin'de Han Hanedanlığı döneminde yazılmıştır. Bir numaralı kültürel ve dinsel etki Çin'den gelmiştir.<ref>{{cite book|author = Jacques Gernet|title = A History of Chinese Civilization|isbn = 0521497817|url = https://books.google.com/books?id=jqb7L-pKCV8C&pg=PA290|year = 1996|publisher = Cambridge University Press|page = 290}}</ref>
 
Günümüz Japon İmparatorluk Sarayı 6'ncı yüzyılda yapılarak ilk kalıcı imparatorluk başkenti 710 bügun Nara kenti olan Heijõ-Kyõ'da kuruldu. Bu şehir [[Budist]] sanatı, dini ve kültürü adına bir merkez halini aldı. Heian-kyõ'da (günümüz Kyoto) kurulan yeni başkent güçlü bir merkezi devletin sonuçlanmasıydı. Heian periyodu klasik Japon kültürünün altın zamanı olarak geçer. Takip eden asırlarda hüküm süren imparatorların gücünün ve saray halkının zayıflaması merkezi devletin gücünü çatlatmıştır. 15'inci yüzyıla gelene kadar politik güç birkaç yüz [[Daimyo]] tarafından yönetilen, kendi samurayları olan feodal bölgelere bölünmüşlerdi. Uzun bir iç şavaştan sonra Japonya'yı birleştiren [[Tokugawa Ieyasu]] imparator tarafında 1603 yılında [[şogun]] olarak görevlendirilmişdir. Tokugava Ieyasu fethettiği toprakları destekçilerine dağıttı ve [[Edo]]'da kendi [[Tokugawa şogunluğu|Tokugawa Şogunluğunu]] kurdu. İmparator bu dönemde eski başkent Kyoto'da kalmaktaydı. Edo döneminde barış ve refah hakimdi. Japonya Hristiyan misyonerliğini engelleyip dış dünyayla bütün bağlantısının kesti.
 
1860'larda Tokugawa şogunluğu mevkisini kaybetti, imparator gücü tekrar eline aldı [[Meiji dönemi]] başladı. Yeni ulusal yönetim şekli feodalizmi bitirerek izole ve geri kalmış ada toplumunu Batı modelini izleyen bir dünya gücü haline getirdi. Demokrasi uygulaması için sorunlar vardı. Bunların başında Japonya'nın yarı bağımsız ve güçlü ordusunun siviller üstünde 1920-30 yıllarında siviller üstünde baskı kurmasıydı. Ordu 1931 yılında [[Mançurya]]'yı işgal etti ve 1937'de [[Çin-Japon Savaşı|Çin'e karşı şavaşa]] girişti. Sahilleri ve büyük şehirleri kontrol eden Japonya kukla devletler kurdu fakat Çin'i tamamen yenemedi. Aralık 1941'de [[Pearl Harbor Saldırısı|Pearl Harbor]]'a yapılan saldırıyla beraber [[Amerika Birleşik Devletleri|Birleşik Devletler]] ve [[Müttefik Devletler|müttefiklerine]] karşı savaşa girdi. 1942 ortalarına kadar kazanılan birkaç deniz zaferinden sonra endüstriden uzaklaşan askeri güçlere gemi, mühimmat ve yakıt sağlama sıkıntısı çekmeye başladı. Donanmanın batırılması ve büyük şehirlerin Birleşik Devletler tarafından yok edilmesine rağmen Japonya 1945'teki [[Hiroshima and Nagasaki|<nowiki/>]][[Hiroshima]] ve [[Nagasaki]]'ye atılan atom bombaları ve [[Sovyet|Sovyetlerin]]lerin [[Mançurya Operasyonu|Mançurya'yı işgal etmesi]] sonucunda imparator orduyu teslim olmak için zorladı.
<span class="cx-segment" data-segmentid="547"></span>
 
=== Paleolitik Çap ===
[[Dosya:JapanesePolishedStoneAxes.JPG|thumb|Cilalı taştan baltalar; Hinatabayashi B bölgesinde çıkartıldı, Shinano, Nagano. Jömon öncesi d[[Tokyo Ulusal Müzesi|<nowiki/>]]<nowiki/>önemine ait olup mö 30,000'e tarihlenmiştir. [[Tokyo Ulusal Müzesi]]]]
Japon paleolitik dönemi en erken  M.Ö. 50,000'lerden , son buzul çağının sonun zamanları olan M.Ö. 12,000'lere kadar geniş bir dönemi kapsamaktadır. M.Ö.38,000'den<span class="cx-segment" data-segmentid="600"></span> önce ortaya çıkan kalıntıların çoğu kabul edilmeyip, pek çok tarihçi paleolitik dönemin 40 bin yıl önce başlandığına inanmaktadırlar.
 
<span class="cx-segment" data-segmentid="602"></span>Japon adaları anakaradan M.Ö. 11,000 dolaylarında buz devrinin bitmesiyle ayrılmıştır. Amatör araştırmacı, Shinichi Fujimura tarafından alt ve orta paleolitik çağ hakkında aldatmaya yönelik buluntular sunuldu. İncelemeler sonucu Fujimura ve beraberindekilerin çalışmaları reddedildi.
=== Yayoi dönemi ===
[[Dosya:DotakuBronzeBellLateYayoi3rdCenturyCE.jpg|left|thumb|Yayoi döneminden bir Dōtaku(çan), M.S 3. yüzyıl]]
Yayoi dönemi M.Ö. 400 veya 300'den M.S. 250 yılına kadar süren dönemdir. Tõkyõ'da bulunan Yayoi'den adını almıştır.
 
Yayoi döneminin başında dokuma, pirinç tarımı, bronz ve metal işleme görülmektedir. Bronz ve demir'in bu dönem içinde aynı anda kullanılmaya başlandığı görülmektedir. Demir genellikle tarım ve benzeri aletlerin yapımında kullanılırken bronz ayin ve törenlerde kullanılmaktadır. Bronz ve demir döküm M.Ö. 100 yılında gözükmeye başlar, bu dönemde her iki madenin cevheri anakaradan gelmektedir. Yayoi döneminde iyi mahsül elde etmek için [[şamanizm ]]<nowiki/>ve kahinler ortaya çıktı.
Kofun dönemi klanların etrafında gelişen güçlü askeri devletlerin gelişimine tanık oldu. Yamato ve Kawachi etrafında 3'üncü ve 7'ci yüzyıllar arasında baskın olan Yamato devleti Japon imparatorluk sülalesinin oluşmasına katkı sağladı. Bu yönetim klanları bastırarak ve tarım arazileri eline alarak batı Japonya'da etkisi güçlü bir devlet kurdu<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false"></sup>
 
Japonya çine 5'inci yüzyıldan başlayarak vergi göndermeye başlamıştır. Çin kayıtlarında bu durum Wa olarak kayıtlı olup vergi veren 5 kral vardır. Çins sistemine bağlı olarak
 
== Klasik Japonya ==
=== Asuka dönemi ===
[[Dosya:Takamat1.jpg|thumb|Takamatsuzuka mezarının duvarında bulunan duvar resmi, Asuka, Nara, 8. yüzyıl]]
Asuka döneminde (538 to 710)<span class="cx-segment" data-segmentid="756"></span>, Japon merkezli Yamato yönetimi yasalar ve benzeri uygulamaları sonucunda merkezi bir devlet yolunda ilerlemektedir. <ref name="HOJ">R.H.P. Mason and J.G. Caiger (2004) ''A History of Japan'', Tuttle Publishing, ISBN 080482097X</ref> 4'üncü yüzyılın ikinci yarısında, Kore'nin üç krallığı kendi aralarında anlaşma sağlayamayan ve çatışma içinde bulunduları bir zamandı****
 
Japonya'ya budizm 538 yılında Baekje kralı Seong tarafından tanıtıldı. Budizm büyük oranda yöneten kesim tarafından kendi amaçları doğrultusunda desteklendi. Yeni tanıtıldığı zamanlarda genel toplum içinde budizm popüler bir hale gelmedi.<span class="cx-segment" data-segmentid="766"></span> <ref>[[History of Japan#Sansom 58|Sansom (1958)]], p. 62</ref> Budizmin uygulaması ölülerin büyük kofunlarda gömülmesi geleneğini sekteye uğrattı.
 
=== Ekonomi ===
İnsanların %80 kadarı pirinç çiftçisiydi.<ref>Susan B. Hanley and Kozo Yamamura (1977) ''Economic and demographic change in preindustrial Japan, 1600–1868'', pp. 69–90 ISBN 0-691-10055-1</ref> Pirinç üretimi yükselirken nufüsun çok değişmemesi sonucunda refah arttı. Pirinç tarlaları 1600'den 1720'ye kadar neredeyse iki katına çıktı. <ref>One chō, or chobu, equals 2.5 acres.</ref> Gelişen teknoloji sayesinde çiftçiler tarlarının akış ve sulamasını kontrol etmelerine olanak sağladı. Daimyõ (feoadl kral) birkaç yüz kale şehri kontrol eder ve yerel bir ticaret oluştururdu. Büyük ölçekli pirinç pazarları Edo ve Osaka'da gelişti. Şehir ve kasabalarda artan hizmet ve ürün ihtiyacını tüccar ve zanaatkarlar loncası karşılamaktaydı. Tüccarlar sınıf olarak düşük olsalarda zenginleşirlerdi. Tüccarlar paranın el değiştirmesi kredi elemanlarını geliştirdi, para genel kullanım alanına sahip oldu. Gelişen ve güçlenen market girişimleri destekledi.
[[Dosya:Map_of_Japan_appears_in_the_Cihannuma.jpg|thumb|[[Kâtip Çelebi|Katip Çelebi]]'nin ''Cihanname'' isimli eserinde olan Japonya haritası]]
<span class="cx-segment" data-segmentid="1264"></span>Samurayların tarım veya ticari bir işle uğraşmaları yasaklanmış olmasına rağen borç para almalarına izin verilmekteydi. Bir bilgin bütün ordu sınıfının "bugün ye yarın öde" fikriyle yaşadığını gözlemledi.
== Kaynakça==
{{Reflist|colwidth = 30em}}
 
[[Kategori:Japonya tarihi]]
1.308.135

değişiklik