"Halil Menteşe" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(Arşiv bağlantısı eklendi)
(düzeltme AWB ile)
'''Halil Menteşe''' ([[1874]] [[Milas]] - [[2 Nisan]] [[1948]]), Türk siyasetçi.
 
[[Osmanlı Devleti]]'nin son yıllarında Hariciye Nazırı ve Meclis-i Mebusan başkanı olarak, Cumhuriyet döneminde IV. ve V. dönem bağımsız İzmir milletvekili olarak görev yapmış bir siyasetçidir.
 
[[İttihat ve Terakki Partisi]]'nin önde gelenleri arasında yer almıştır. Öyle ki [[Talat Paşa|Talat]], [[İsmail Enver|Enver]], [[Cemal Paşa|Cemal]] Paşa üçlü yönetiminin "dördüncü" veya "yarı zamanlı üyesi" olarak adı anılır<ref name=jstor/>.
 
Paris Hukuk Fakültesi mezunudur. Osmanlı Hürriyet Cemiyeti Kurucu Üyeliği, Çiftçilik, Osmanlı [[Meclis-i Mebusan]] I. II. ve III. Dönem Menteşe Mebusluğu, 1. Dönem [[İttihad ve Terakki Fırkası]] Meclis Grup Başkanlığı, Dâhiliye, Hariciye ve Adliye Nazırlıkları, 1. Dönem Meclis Anayasa Encümeni Reisliği, Meclis-i Mebusan II. ve III. Dönem Meclis Başkanlıkları, [[Şura-yı Devlet]] Başkanlığı, Osmanlı-Bulgar Barış görüsmeleri Türk tarafı temsilciliği, [[Batum Konferansı]] Türkiye temsilciliği, [[TBMM]] IV., V., VI. ve VII. Dönem İzmir Milletvekilliği, IV. Dönem Parlamentolar Türk Grubu Kurucu Üyeliği yapmıştır. Evli ve bir çocuk babasıdır.<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.tbmm.gov.tr/TBMM_Album/Cilt1/index.html | başlık = TBMM Albümü | erişimtarihi = 23 Ocak 2012 | yayımcı = tbmm.gov.tr | tarih = 31 Ekim 2012 | yazar = | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150411082724/http://www.tbmm.gov.tr:80/TBMM_Album/Cilt1/index.html | arşivtarihi = 11 Nisan 2015}}</ref>
 
== Yaşamı ==
[[1874]] yılında [[Milas]]'ta doğdu. Babası, Kadızadelerden Salih Efendi<ref name=milasbilgi>[http://www.milasbilgi.com/milasli-unluler Milasbilgi.com sitesi, '''Milaslı Ünlüler''', ''Erişim tarihi: 26.03.2012'']</ref>, annesi Şefika Hanım<ref name=tbmm>'''TBMM Milletvekilleri Albümü''', ''TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Yayınları, 2010''</ref> idi. Küçük yaşta yetim kaldı. Öğrenimine [[İzmir]]'de devam etti. Öğretmenlerinden biri de [[Halit Ziya Uşaklıgil]]'di<ref name=jstor>[http://www.jstor.org/pss/4283809 Syed Tanvir Wasti, '''Halil Menteşe, the Quadrumvir''', ''Middle Eastern Studies, Cilt 32, No:3 Temmuz 1996, sayfa: 92-105, Londra'']</ref>.
 
Ortaöğrenimini İzmir'de tamamladıktan sonra [[İstanbul]]'da Hukuk Mektebi'ne devam etti. [[1894]] yılında İstanbul'daki istibdat ortamından kaçmak için öğrenimini yarıda bırakıp önce memleketi Milas'a, ardından o devirde hürriyetseverlerin sığınağı olarak görülen [[Paris]]'e gitti. Hukuk öğrenimini Paris'te tamamladı. [[İttihat ve Terakki Partisi]]'nin Paris şubesine katıldı; [[Ahmet Rıza|Ahmet Rıza Bey]]'in kâtipliğini yaptı<ref name=boyutp>[http://www.boyutpedia.com/default~ID~1305~aID~37299~link~mentese,_hal%C4%B1l.html Boyutpedia.com, '''Halil Menteşe''', ''Erişim tarihi:26.03.2012'']</ref> .
[[Balkan Savaşı]] sırasında İttihat ve Terakki'nin önde gelenlerinin tutuklanmaya başlaması üzerine Paris'e kaçtı. [[Bâb-ı Âli Baskını]]'ndan sonra ülkeye döndü.
 
[[18 Haziran]] [[1913]] - [[27 Mayıs]] [[1914]] tarihleri arasında [[Şura-yı Devlet]] reisliği, 24 Ekim 1915 - Şubat 1917 arasında [[Hariciye Nazırlığı]], Şubat 1917 - Ekim 1918 ayları arasında Adalet Nazırlığı yaptı<ref>[http://www.imprescriptible.fr/turquie-memoire/Halil_Mentese.html Halil (Menteşe)]</ref>. Osmanlı Devleti’nin [[Almanya]]'nın yanında [[I. Dünya Savaşı]]'na katılmasına etkili oldu.
 
[[İstanbul'un işgali]]'den sonra 10 Mart 1919 tarihinde tutuklandı ve 28 Mayıs 1919 tarihinde [[Malta sürgünleri|Malta'ya sürüldü]] (Kayıt Numarası: 2760). 30 Nisan 1921 tarihinde serbest bırakıldıktan sonra İtalya ve Almanya'da bir süre kaldı<ref>İsmail Arar, '''Osmanlı Mebusan Meclisi Reisi Halil Menteşe'nin anıları / giriş''', ''İstanbul : Hürriyet Vakfı Yayınları, 1986''</ref>.
 
[[Kurtuluş Savaşı]] bittikten sonra yurda döndü; 1924 yılında [[Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası]]'nın kurulması çalışmalarına katıldı. [[1926]] yılında [[İzmir Suikastı]] nedeniyle sorgulandı ama gözaltına alınmadı.
 
[[Cumhuriyet Halk Partisi]]'nin bağımsız adaylar için ayırdığı kontenjandan yararlanarak İzmir milletvekili seçildi; IV., V., VI. ve VII. dönemde mecliste İzmir milletvekili olarak görev yaptıktan sonra 1946 yılında siyasi hayattan çekildi.
 
[[1948]] yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Milas'ta defnedildi<ref name=jstor/>.
 
== Kaynaklar ==
1.204.522

değişiklik