"Chacaltaya" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
'''Chacaltaya''' ([[Aymara]]ca'da "soğuk yol"), [[Bolivya]] [[And dağları]]nın [[Cordillera Real]] dağlarında bir [[sıradağ]]ı. Bolivya'nın [[de facto]] başkenti [[La Paz, Bolivya|La Paz]]'ın 15 kilometre kuzeyinde yer almaktadır. 5.421 metre yüksekliğine sahip olup zirvesinden [[Titicaca Gölü]] görünebilir. [[Jeoloji]] bilimdalında [[granit]] ve greisen (skarnlaşmış granit) ile bilinir.<ref>Pontus Ljunggren, and Luigi Radelli, "Bolivian tin mineralization", Economic Geology; December 1963, v. 58, no. 8, p. 1348-1351.</ref>
 
18.000 yıllık [[buzul]] 1940 yılında 0.22 &nbsp;km² iken 2007'de 0.01km01&nbsp;km² 'e kadar azaldı.<ref name="gone">{{Haber kaynağı|başlık= Farewell to a melting glacier|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6496429.stm |yayımcı= [[BBC News]]|tarih= 03.04.2007|erişimtarihi=13.07.2007}}</ref><ref name="The Miami Herald">{{Haber kaynağı|başlık= Bolivia's Chacaltaya glacier is gone|url= http://www.miamiherald.com/news/americas/story/1030126.html|yayımcı= [[The Miami Herald]]|tarih=04.05.2009|erişimtarihi= 10.05.2009}}</ref> Eriyiklerin yarısı 1980 yılından önce yaşandı.<ref name="glacier evolution">{{Dergi kaynağı|title=Glacier Evolution in the Tropical Andes during the Last Decades of the 20th Century: Chacaltaya, Bolivia, and Antizana, Ecuador|url=http://ambio.allenpress.com/perlserv/?request=get-document&doi=10.1639%2F0044-7447(2000)029%5B0416%3AGEITTA%5D2.0.CO%3B2&ct=1#i0044-7447-29-7-416-f09|publiser=AMBINO|date=2000-11-01|accessdate=2000-11-01}}</ref>
 
Yağışın eksik olması ve [[El Niño]]'nun ısınma aşamasından kaynaklanan 1980 yılından sonraki eriyiş 2009'da buzulun kayboluşu ile sonuçlandı. La Paz'ın 30 kilometre uzaklığında [[Huayna Potosí]] dağının yakınında yer alan buzul Güney Amerika'nın en yüksek buzullarından biriydi. [[İklim değişikliği]]nden dolayı belirgin bir şekilde azalmanın yaşandığı buzul aralıklarından biri olduğu ileri sürüldü.<ref name="The Miami Herald"/> Eriyişin [[küresel ısınma]]dan mı yoksa Chacaltaya etrafındaki bölgesel iklim değişikliğinden mi kaynaklandığı hâlâ tartışma konusudur.<ref name="inesad"> {{Web kaynağı | title = Reconciling melting glaciers and falling temperatures in the Bolivian highlands | url = http://www.inesad.edu.bo/mmblog/mm_20090323.htm | publisher = [[Lykke E. Andersen]] | date = 2009-03-23 | accessdate = 2009-03-23 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150310180740/http://www.inesad.edu.bo:80/mmblog/mm_20090323.htm | arşivtarihi = 10 Mart 2015}}</ref>
 
== Kayak merkezi ==
[[Dosya:Chacaltaya Ski Resort.jpg|left|thumb|The Chacaltaya Ski Resort, 2007]]
 
Chacaltaya'daki buzul Bolivya'nın tek [[kayak merkezi]] olarak kullanıldı. Bu kayak merkezi dünyanın en yüksek asansörlü kayak bölgesiydi ve Güney Amerika'daki en kuzeyde bulunan ve dünya çapında ekvatora en yakın kayak alanıydı. 1939 yılında Güney Amerika'da ilk rope tow inşa edildi. Otomobilin motoru kullanılarak çalıştırıldı. Hızlı ve zor olmasından kötü ünle anıldı ve artık çalıştırılmamaktadır. Üssün 200 metre kadar aşağısına kadar, 1930'lu yıllarda inşa edilen dar bir yol ile ulaşılır. Kışın kayak için çok soğuk olur ve asansör Kasım ile Mart ayları arasında sadece haftasonlarında çalıştırılır. Dağın zirvesi yol üzerindeki durağın sadece 200 metre yukarısında bulunduğundan amatör dağcılar için popülerdir.
 
== Rasathane ==
1.179.104

değişiklik