"Rum" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Düzeltme, ekleme.
(Düzeltme, ekleme.)
{{Kaynaksız}}
{{Diğer anlamı2|Rum}}
'''Rum''', [[Doğu Roma İmparatorluğu|Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu]] sınırları içinde yaşamış ve Roma yurttaşı haklarına sahip olmuş kişihalk veya kişidir.<ref name="Türk Dil Kurumu"TDKbts>[http://tdkterimwww.tdk.govorg.tr/bts/ Rum] index.php?option=com_bts&arama=kelime&guid=TDK.govGTS.tr56ca079fb0b008.72156918 Erişim:Büyük 18/06/2011Türkçe Sözlük, "Rum"] Türk Dil Kurumu</ref> Bu kimselerin çeşitli etnisiteye sahip bireylerden oluşan bir topluluk olmalarına karşın ilerleyen zamanda bu kimselerin konuştukları Latince'yiLatinceyi bırakarak Yunanca'yı benimsemeleri ve çoğunluğun Müslümanlardan oluştuğu yerlerde yaşamaları nedeniyle daha sonradan bu kelime, Yunanistan dışında Müslüman ülkelerde oturan Yunan asıllı kimseleri ifade etmede kullanılmıştır.<ref name="Türk Dil Kurumu"TDKbts/>
 
Tarihte [[Doğu Roma İmparatorluğu]]'nu oluşturan [[6. yüzyıl]]'a kadar Latince konuşan ve [[6. yüzyıl]]'dan sonra Yunanca konuşan kimselere Müslüman ülkelerde Rum denirdi. Günümüzde Rumların büyük kısmı [[Kıbrıs (ada)|Kıbrıs]]'da yaşamaktadır. Anadolu'ya yerleşmeleri çok eski tarihlere dayanan Rumlar, [[1923]] yılından sonra [[Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi]] ve en son olarak [[6-7 Eylül Olayları]] ile Türkiye Cumhuriyeti'nden neredeyse tamamen ayrıldılar.
 
Rum kelimesi herhangi bir dini/mezhepsel anlam taşımamakla birlikte Rumların tamamına yakını [[Doğu Ortodoks Kilisesi]] mensubudur. Bu tanımdaki Rum sözcüğü Helen kökenli Rumları kapsamaktadır. Diyar-ı Rum'da (Anadolu'da) yaşayan ve farklı dinlere ve etnik gruplara mensup olan kimseler için de "[[Rumi|Rumî]]" (Rum Diyarındandiyarından olan) sıfatı [[Mevlana Celaleddin Rumi]] örneğinde olduğu gibi kullanılmıştır.
 
== Köken bilimi ==
[[Dosya:Of'lu Papaz Yazıcı Yorgo.jpeg|thumb|Simi Ionnis Dimitriadis (Ruhani adı: Gregory Yasıciannis)]]
''Rum'' sözcüğü etimolojik ve tarihsel kullanılışıyla [[Doğu Roma İmparatorluğu|Roma]]'dan kaynaklanmıştır. Bu sözcükle ''"Roma İmparatorluğu"'', ''"Roma İmparatorluğu'nda yaşayan kimse"'', ''"Romalı"'', ''"Arap ilinden başka ilden olan kimse"'', ''"Anadolulu"'', ''"Osmanlı"'' gibi anlamların karşılığıdır. [[Eski TürkçedeTürkiye Türkçesi]]nde [[Anadolu]]'ya Diyar-ı-Rum; yani Roma“Roma Ülkesiülkesi” denirdi. Örneğin [[Celalleddin-i-Rumi]], Romalı/Anadolulu Celaleddin demekti. "Rum Selçukluları (Anadolu Selçukluları)" ve "Rumeli (Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki toprakları)" gibi. Rumluk ırki birlikten yoksundur. Çeşitli kavimler dinleri bakımından "Rum" adıyla anılmışlardır. Mezhep bakımından Sırplar, Bulgarlar ve Ulahlar Ortodoks olduklarından Rum Cemaati (Rum Milleti) kabul edilmişlerdir. Onların yaşadığı Balkan toprakları da Türkler tarafından "Rumeli" olarak adlandırılmıştır."Yunan olmak" ve "Rumluk" aynı şey değildir. Günümüzde Anadolu topraklarında yaşayan Rum kökenli aileler Trabzon'un Of bölgesinde yoğunlaşmıştır. En çok bilinen Yazıcı, Beyazıtlar, Melesler, Altukalar, (Altıokka) ve Çelikler'in soyları San.Papandreu ve Rodos Rahiplerine dayanır. Yunanlık Kuzey Yunanistan ve Mora çevresiyle sınırlıdır. Buna karşın daha geniş bir anlamı olan Rumluk, bir toplum ve ülkeler anlayışını ifade eder. Batı Anadolu, Adalar-Kıbrıs dahil ve Rumeli Yarımadası gibi daha geniş bir alan, Rumlukla ilgilidir.
 
“Rumeli” ismi, [[Osmanlı İmparatorluğu]]'nun Doğu Roma İmparatorluğu'ndan fethettiği topraklara verdiği Türkçe isimdir. Osmanlı Türkleri, Avrupa'ya ayak bastıktan sonra, burada fethettikleri yerlere Rumeli adını verdiler. Hâlbuki bu isim evvelce bugünkü Anadolu için kullanılmış, hatta Orta Çağ Avrupa kaynaklarında ''Romanie'' şeklinde tercüme edilmiş iken bu son şekil, Rumeli'nin Anadolu'ya mütenazır olarak kullanılması gibi, Balkan yarımadasına tatbik olunmuş ve garp kaynaklarında "Peninsule romaine" tarzında da kullanılmıştır. Yeni çağlardan itibaren, Avrupa harita ve kitaplarında bu yarımadaya "Turquie d'Europe" veya "Empire ottoman d'Europe" denildiği görülüyor ki, sonradan Türkçe neşriyatta, bu adlara muadil olmak üzere, "Avrupa-i Osmânî" ve "Rumeli-i Şâhâne" tabirleri kullanılmıştır.<ref name=IAMEB1>İslam Ansiklopedisi (MEB), Cilt 2, s. 280-281.</ref> ''Rum+el+[[İyelik ekleri|i]]'' (< Rum Eli: Rum (''Ad'') El (''Ad'') +i (''3. teklik iyelik eki'') yapısındaki sözün kökündeki "Rum" kelimesi "Doğu Roma İmparatorluğu sınırları içinde olan toprak, halklar"<ref name=TDKbts/> anlamıyla kelimenin yapısına katılmıştır. "Roma" sözünün bir biçimidir: (''Lat.'') Roma > Rum (''Osm.Tr.'').
 
Rumluk ırki birlikten yoksundur. Çeşitli kavimler dinleri bakımından "Rum" adıyla anılmışlardır. Mezhep bakımından Sırplar, Bulgarlar ve Ulahlar Ortodoks olduklarından Rum Cemaati (Rum Milleti) kabul edilmişlerdir. Onların yaşadığı Balkan toprakları da Türkler tarafından "Rumeli" olarak adlandırılmıştır. "Yunan olmak" ve "Rumluk" aynı şey değildir. Günümüzde Anadolu topraklarında yaşayan Rum kökenli aileler Trabzon'un Of bölgesinde yoğunlaşmıştır. En çok bilinen Yazıcı, Beyazıtlar, Melesler, Altukalar, (Altıokka) ve Çelikler'in soyları San.Papandreu ve Rodos Rahiplerine dayanır. Yunanlık Kuzey Yunanistan ve Mora çevresiyle sınırlıdır. Buna karşın daha geniş bir anlamı olan Rumluk, bir toplum ve ülkeler anlayışını ifade eder. Batı Anadolu, Adalar-Kıbrıs dahil ve Rumeli Yarımadası gibi daha geniş bir alan, Rumlukla ilgilidir.
 
==Tanımlama==
Rum kelimesi tarihsel kaynaklarda daha çok Doğu Romalı yani Yunanca konuşan Romalı, bir diğer ifadeyle Greko-Roman anlamında kullanılmıştır. Rumlar; Anadolu'nun yerli halkı ile Yunanların, Yunan dili ve kültürü lehine karışması ile ortaya çıkmışlardır. Cumhuriyet döneminde Rumlar, her ne kadar ırksal köken olarak karışık da olsalar, ana dilleri Yunanca olduğu için Yunan kabul edilip, Yunanistan'daki Türk nüfus ile mübadele olunmuştur. Yunanistan'a giden Rumlar, oradaki Yunanlar tarafından Türk diye dışlanılmıştırdışlanmıştır. Yunanistan'da yaşayan Rumlar, hâlen Anadolu'dan getirdikleri Anadolu kültürünü yaşatmaya çalışmaktadır ve birçoğu anavatanları olarak Anadolu'yu görmektedirler. Bu Rumların belli bir kısmı Türkçeyi aynen Anadolu'daki Türklerin ağzı ile konuşmaktadır. Mübadele sonucu Hristiyan Rumlar ve Türkler {{olgu}} Yunanistan'a giderken Müslüman Rumlar ve Rumlarla uzun süre yaşamış olan [[Lazlar]] yoğun oldukları bölge [[Trabzon]] ve [[Rize]]'de yaşamaya devam etmiştirler. Müslüman [[Pontus Rumları]]'ninnın bir kısmı hala Trabzon ve Rize'de dillerini konuşmaktadırlar. Ayrıca şive içinde de bolca Rumca kelimeye rastlamak mümkündür. Karadeniz civarından giden Hristiyan [[Pontus Rumları]] Yunanistan'da -idis,-idi ekli soyadlarını almış, kültürlerini orada hala yaşatmaya devam etmişlerdir.{{fact}}
 
=== İsim ve tamlamalar ===
* [[Mevlana]] (Muhammed Celaleddin-i Rumi)
 
Rumlar, Anadolu'daki Bizans (''Doğu Roma'') egemenliğinden sonra, Yunan dilini ve Ortodoks Hristiyanlığı benimsemiş eski Anadolu uygarlıklarının kalıntıları olan çeşitli halklardan meydana gelmektedir.
 
[[Tarihçi]] İsmail Hami Danişmend'in bu konudaki değerlendirmesi ise şöyledir: ''"Yunanlık fikri, Rumluk fikriyle başlamıştır. Kuzey Yunanistan ile Mora çevresinde sınırlı olan Yunanlığa mukabil Batı Anadolu, Adalar ve Rumeli'nin çeşitli taraflarına yayılmış olan Rumluk daha geniş bir camiadır; her ikisi de ırki birlikten tamamıyla yoksundur; bütün Rum-Yunan toplumu bir mezhep ve dil birliğinden ibarettir. Bilhassa mezhep bakımından ilk zamanlarda Sırplarla, Bulgarlar ve Ulahlar bile Rum toplumuna mensup sayılmıştır."''
6.500

değişiklik