"Azerbaycan jeolojisi" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
[[Azerbaycan Cumhuriyeti]]'nin arazisi, [[Kafkasya]] arazisinin tamamı gibi, [[Alpin Orojenezi|Alplerin kıvrımlı kuşağına]] ait olup karmaşık [[tektonik]] yapıya sahiptir. Azerbaycan Cumhuriyeti arazisinde son 13-15 bin yıl içinde yer alan [[jeoloji]]k ve [[jeomorfoloji]]k süreçler, [[iklim]] şartları ve [[deniz]]in toplu olarak gerilemesi eşsiz yer şekillerini oluşturmuştur. [[Kayaç|Kayaçların]] yaşı, [[Pliyosen Çağ|Alt Pliyosenden]] başlayarak çağdaş döneme kadar tüm zamanlarda insanların dikkatini çekmiştir. Azerbaycan arazisinde en eski kayaçlar, [[Paleozoik zaman|Alt Paleozoik]], karmaşık [[Başkalaşım kayaçları|metamorfik]] [[şist|şistler]] [[Çökelme|çökelimidir]]. Azerbaycan Cumhuriyetinin arazisi [[paleontoloji]]k ve [[mineral|mineralojik]] anıtlarla zengindir. [[Volkanik|Volkanik]]-[[magmatik kayaçlar|magmatik]] ve [[tortul kayaçlar|tortul]] kökenli, paleontolojik koşulları yansıtan zaman ve mekân içinde değişen faktörler, aynı zamanda doğal zenginlikler bu kayaçların yaşını belirlemek için imkân sağlamaktadır. Kabuk içeren sapkın kayalar, onların [[Kretase]] ve Kretase sonrası dönemleri için yaşlarının tarihini belirlemeye yardımcı oluyor.
 
Genellikle çeşitli [[Jeolojik zaman cetveli|jeolojik dönemlere]] ait eşsiz taşlar-tanıklar ve arazinin özelliği, turistlerin dikkatini çekmektedir. Azerbaycan’daAzerbaycan'da kayaçların yaşı 570 milyon yıldan ([[şist|şistler]], [[gnays|gnayslar]]) günümüz deniz çökellerine ([[kireçtaşı]], [[alüvyon]], [[kum]], [[çakıl]]) kadar değişmektedir. En eşsiz jeolojik abidelerden biri, 3600 m rakımda korunmuş ve yer yer ayrı formlarda sarma siyen çökellerdir. Bu tür çökeller Kafkasya’nınKafkasya'nın diğer yerlerinde de görülmektedir. Onların yaygın olduğu bölgelerden bir de [[Şahdağ]]'dır.
 
Azerbaycan'ın jeolojik ve jeomorfolojik doğal varlıkları çok çeşitlidir. Kabarıklık oluşturan kurak-aşınım denüdasyon süreçleri sonucunda dağlar, tepeler ve çeşitli kayalar ortaya çıkmıştır. Onların bir kısmı sokulum kayaçlar olarak ([[Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti]]'ndeki İlanlıdağ, Nahacar, Elince vs. gibi), bazı yerlerde – [[Devoniyen]] eski kristal kayaçlar olarak (Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nde Dahna, Sarıdağ, Velidağ vs.), diğer yerlerde ise Pliyosen çökelleri olarak oluşmuştur ([[Kobustan]]'da Ambizler ve Kuşgayası). Yoğun soyulma ve [[erozyon]] nedeniyle bazı çabuk yıkanabilir kayaçlar savrulmuşlar. Güneydoğu Kafkasya'da Kretase dönemine ait Lusitan [[kalker|kalkerlerinden]] oluşan Dibrar tipi kayalar mevcuttur. Onlar genellikle sivri uçlu kayalar şeklinde rölyefte kendini göstermektedir. Onlardan bazıları [[Şabran Rayonu|Şabran]] ve [[İsmayıllı Rayonu|İsmayıllı]] bölgelerinde mevcuttur. [[Jura Devri|Jura]] kalkerlerinden başlıca örneği Kepezdağ.
Azerbaycan’ın jeolojik ve jeomorfolojik
doğal varlıkları çok çeşitlidir.
Kabarıklık oluşturan kurak-aşınım
denüdasyon süreçleri sonucunda
dağlar, tepeler ve çeşitli kayalar ortaya
çıkmıştır. Onların bir kısmı sokulum
kayaçlar olarak (Nahçıvan Özerk
Cumhuriyetindeki İlanlıdağ, Nahacar,
Elince vs. gibi), bazı yerlerde – devoniyen
eski kristal kayaçlar olarak
(Nahçıvan Özerk Cumhuriyetinde
Dahna, Sarıdağ, Velidağ vs.), diğer
yerlerde ise Pliyosen çökelleri olarak
oluşmuştur (Gobustan’da Ambizler
ve Kuşgayası). Yoğun soyulma ve
erozyon nedeniyle bazı çabuk yıkanabilir
kayaçlar savrulmuşlar. Güney
Doğu Kafkasya’da Kretase dönemine
ait Lusitan kalkerlerinden oluşan
Dibrar tipi kayalar mevcuttur. Onlar
genellikle sivri uçlu kayalar şeklinde
rölyefte kendini göstermektedir.
Turistler ve dağcılar, bu kayalar
üzerinde eskiden savunma amaçlı
yapılmış kule kalıntılarını (Çırakkale,
Sehübkale vs.) büyük ilgiyle izlemekteler:
onlardan bazıları Deveçi
(Çırakkale) ve İsmailli (Talıstan) bölgelerinde
mevcuttur. Jura kalkerlerinden
oluşan Kepez dağı eşsiz gü-
zelliği ile turistleri büyülemektedir.
 
19. yy. sonlarına kadar Abşeron’daAbşeron'da
petrol, el yöntemi ile kazılmış ve derinliği
10-15 m olan kuyulardan çıkarılmaktaydı.
Hırdalan, Balahanı, Binegedi, Fatmayi
ve Hökmeli kasabaları yakınlarında
bulunuyor. Bunlar Azerbaycan’daAzerbaycan'da
petrol yataklarının zenginliğinin, bu
yatakların yer yüzeyine yakınlığının,
doğalgaz mostraları tanrılaştırılmış
ve ibadet yerleri olmuştur. Burada,
Hindistan’danHindistan'dan gelen ziyaretçiler tarafından
ateşperestlerin tapınağı
inşa edilmiştir.
 
Azerbaycan’daAzerbaycan'da yaygın olan çamur
volkanlarının kraterlerinde de gö-
rülmektedir. 2200 m rakımda, Kınalık
Doğanın hidrojeolojik varlıklarına
mineral kaynaklar aittir. Bunlar
Azerbaycan’daAzerbaycan'da geniş yaygındır:
burada kimyasal bileşimine göre
10’dan10'dan fazla türde mineral kaynaklar
tespit edilmiştir. Bunlara, hidrokarbonat,
hidroklorür, bikarbonat-klorür-
çok kaynak mevcuttur. Bu kaynakların
cereyan miktarı gün içinde 10 ila
100 bin litreye ulaşmaktadır. 30’dan30'dan
fazla kaynakta suyun sıcaklığı 20 ila
+70m dereceyi buluyor. Mineral
Anonim kullanıcı