"Gurur ve Önyargı" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(Arşiv bağlantısı eklendi)
(düzeltme AWB ile)
}}
 
'''Gurur ve Önyargı''' (özgün adıyla '''Pride and Prejudice'''), İngiliz yazar [[Jane Austen]]'in ikinci romandır. [[18 Ocak]] [[1813]]'te{{fact}} yayımlanan roman, 1796-1797 yılları arasında kaleme alınmıştır. [[Türkiye İş Bankası Yayınları]] Hasan Ali Yücel Klasikler dizisinden çıkan çevirisi ''Gurur ve Önyargı'', Can Yayınları'ndan çıkan çevirisi ise ''Aşk ve Gurur'' ismiyle yayınlanmıştır.
 
2013 yılında yayımlanışının 200. yıldönümü özel etkinliklerle kutlanan "Aşk ve Gurur" (''Pride and Prejudice'') romanı ortalama her on yılda bir ya bir sinema filmi, ya da televizyon filmi veya dizisi haline getirilmiştir<ref>{{Web kaynağı | url = http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/22530764.asp | başlık = Bir Kitabın 200. Yılı | erişimtarihi = 6 Şubat 2013 | yayımcı = hurriyet.com.tr | yazar = Doğan Hızlan | dil = Türkçe | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150709054602/http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/22530764.asp | arşivtarihi = 9 Temmuz 2015}}</ref>. 1938, 1952, 1967, 1980 ve 1995 yıllarında yapılan dizilerle birlikte televizyona uyarlanmıştır. İki kez sinema filmi çekilmiştir. Kendi dillerinde isimleri ''Pride and Prejudice'' olan bu filmler Türkiye'de [[Gurur ve Önyargı (film, 1940)]] ve [[Aşk ve Gurur ( film )|Aşk ve Gurur]] (2005 yapımı) isimleri ile bilinmektedir. İlk filmi [[Robert Z. Leonard]]’ın yönetmiş ve başrollerinde [[Laurence Olivier]] ile [[Greer Garson]] yer almıştır. 2005 yılında çevrilen ikinci filmi ise [[Joe Wright]] yönetmiş, [[Keira Knightley]], [[Matthew MacFadyen]], [[Brenda Blethyn]], [[Donald Sutherland]], [[Tom Hollander]], [[Rosamund Pike]], [[Jena Malone]], [[Judi Dench]] yer almıştır. [[Keira Knightley]] bu filmdeki performansı ile Oscar ve Altın Küre'ye aday gösterilmiştir. 1995 yılında BBC için, Colin Firth ve Jennifer Ehle başrollerinde 6 bölümlük bir dizisi yapılmıştır. En çok övgü alan ve beğenilen formatıda bu dizidir.
Varsıl centilmen Charles Bingley’nin Netherfield Park malikânesini kiraladığı haberi Longbourn köyü civarında özellikle Bennetlerin hanesinde büyük bir heyecana yol açar. Bennetler beş tane evlenmemiş kıza-en büyükten en küçüğe Jane Elizabeth Mary Kitty ve Lydia- sahiptir ve Bayan Bennet hepsini evlenmiş görme konusunda oldukça ümitsizdir. Bay Bennet’in Bingley ile yaptığı tanışma ziyaretinden sonra Bennet’ler Bay Bingley’nin de bulunacağı bir balo beklentisindedirler. Beklenen balo gerçekleşir ve Bay Bingley’nin evin en büyük ve en güzel kızı Jane ile fazlaca alakadar olması özellikle Bayan Bennet’i çok mutlu eder. Bingley’nin yakın arkadaşı Bay Darcy ise akşamdan daha az hoşnuttur ve ailenin ikinci büyük kız Elizabeth ile dans etmeyi yüksek sesle reddetmesiyle herkesin gözünde kibirli ve sevimsiz olarak yer eder.
 
Akabindeki sosyal etkinliklerde her nasılsa Darcy kendisini Elizabeth’in çekiciliği ve zekasına gittikçe kaptırırken bulur. Jane ve Bingley’nin arkadaşlığı da gelişmeye devam etmektedir ve Jane Bingley’nin evine bir ziyarette bulunur. Yolculuk sırasında soğuk algınlığı nedeniyle hasta düşer ve Netherfield’da birkaç günlüğüne misafir edilir. Elizabeth, Jane’e göz kulak olmak adına çamurlu engebeli arazileri geçmek için uzunca bir yürüyüş yapar. Charles Bingley’nin kibarlık taslayan kız kardeşi onun çamura batmış elbisesine ve yorgun görüntüsüne dudak büker.
 
Elizabeth ve Jane nihayet geri döndüklerinde evlerini ziyarete gelmiş olan Bay Collins’i bulurlar. Bay Collins Bay Bennet’in mal varlığının tek varisi olan, genç din adamı yeğenidir. Tam bir kibarlık budalası olan Bay Collins Bennet kızları tarafından büyülenmiştir. Longbourn’e varışından kısa bir süre sonra Elizabeth’e evlenme teklif eder. Teklifi gururu kırılarak geri çevrilir. Bu sırada, Bennet kızları yakınlardaki Meryton kasabasında konaklayan subaylarla arkadaşlık etmektedirler. Aralarından genç, yakışıklı Wickham Elizabeth’le alakadardır ve ona Darcy’nin onu nasıl bir acımasızlıkla mirasından ettiği hakkındaki hikâyeyi anlatır.
 
Kış başlarında, Jane’i umutsuzluğa düşüren bir kararla Londra’ya geri dönerler. Arkasından bir şokta Elizabeth’in en iyi arkadaşı Charlotte Lucas’ın Bay Collins’le nişanlanması haberiyle gelir. Charlotte, Elizabeth’e gitgide yaşlanıyor olmasının ve maddi nedenlerin onu bu birlikteliğe ittiğini açıklar, Elizabeth’i mutlaka yeni evine beklediğini konuşmasının sonuna eklemeyi de ihmal etmez. Kış ilerlerken Jane, Londra’ya arkadaşlarını ziyarete gitmeye karar verir(Bingley’le karşılaşmayı da ummaktadır). Yalnız sadece Bingley’nin kız kardeşini görebilir onun da Jane’e karşı tutumu oldukça kabadır. Jane’in evlenme umudu suya düşmüş durumdadır.
[[Dosya:Pickering - Greatbatch - Jane Austen - Pride and Prejudice - She then told him what Mr. Darcy had voluntarily done for Lydia.jpg|thumb|200px|[[Jane Austen]]'in kaleme aldığı ''[[Gurur ve Önyargı]]'' romanının 59. bölümünden bir sahne: babası Mr. Bennet (sol) ve Bennet ailesinin en büyük çocuğu Elizabeth (sağ)<!--Elizabeth Bennet is shown wearing 1830's fashions (big sleeves, big skirts below a corseted narrow waist, exposed sloping shoulders) which are very different from the Empire Silhouette / Regency fashions (relatively narrow skirts, high waistline, small "puff" sleeves at the shoulders etc.) which were worn during Jane Austen's adult life.---> (Kurz & Allison, Art Publishers, Chicago, U.S.A., 1833)]]
 
İlkbaharın gelmesiyle Elizabeth, şimdi, Bay Collins’in patronu ve Bay Darcy’nin halası Lady Catherine de Bourgh’un evinin yanındaki papaz evinde ikamet eden Charlotte’u ziyarete gider. Lady Catherine’e davetli olduğu bir gün Darcy’yle karşılaşırlar. Elizabeth’in oradaki varlığı Darcy’nin Collinsleri birçok kez ziyaret etmesiyle sonuçlanır. Bir gün, Elizabeth’e ani şok edici bir evlenme teklifi yapar ve anında reddedilir. Elizabeth, Darcy’ye onu kibirli ve nahoş bulduğunu söyler. Ayrıca onu Bingley’yi Jane’den uzaklaştırmak ve Wickham’ı mirasdan mahrum etmekle suçlar. Darcy onun yanından ayrılır ama çok geçmeden bir mektupla suçlamalara cevap verir. Bingley’yi Jane’den uzaklaştırdığı doğrudur ama bunu aralarındaki ilişkinin ciddiyetine inanmadığı için yapmıştır. Wickham’a gelince mirasdan men edilme sebebi kız kardeşi Georgiana Darcy’i kandırıp, kaçırma teşebbüsüdür.
 
== Karakterler ==
Aşk ve Gurur'da yarattığı [[Elizabeth Bennet]] karakterinin [[Jane Austen]]'in gözbebeği olduğu su götürmez bir gerçektir. Austen, Elizabeth'te bir anlamda kendi hayatının ve kişiliğinin bir yansımasını ortaya koymuştur. Küçük bir taşra çevresine mensup olan bu genç kız kendi kendini yetiştirmiş, oldukça zeki, nüktedan ve canlı bir yapıya sahip olmuştur. Davranışları serbest ve dili de iğneleyicidir; aynı zamanda iyi niyetli ve candan bir yaradılışa sahip ve bir hayli de gururludur. Tüm vaktini kitap okuyarak ve çevresini gözlemleyerek geçirir.
 
[[Darcy]] ise Elizabeth'le tamamen zıt yapıdadır; oldukça ciddi, gururlu ve kibirli olan bu genç, bu taşra kasabasında tanıştığı insanlara ve Elizabeth'e karşı hor gören ve soğuk bir tutum takınır. Darcy'nin bir soyludur ve sınıfının değer yargılarını aşamamıştır.
 
Austen Aşk ve Gurur'da Elizabeth ve Darcy arasında gelişecek olan tutkulu aşkı zıtlıklar ve çatışmalar üzerine inşa eder. Davranış ve karakter açısından olduğu kadar ait oldukları toplumsal sınıf açısından da birbirlerinden oldukça farklı olan bu iki insanın ilişkileri gurur ve önyargı yüzünden bir türlü yolunda gitmez, ancak en sonunda gerçekler ortaya çıktıkça ve ikisi de birbirleri hakkında peşin hükümlü olmakla yaptıkları yanlışları fark ettikçe bir araya gelebilirler.
 
Austen'in kitabında yarattığı diğer karakterler de Darcy ve Elizabeth kadar renklidir. Bunların en ilginçlerinden bir tanesi papaz olan kuzenleri Collins ve orduda subay olan Wickham'dır. Austen, papaz olan Collins karakterinde taşra çevrelerindeki din adamlarını ve onların zengin ve soylulara davranışlarını ve cemaatlerine karşı tutumlarını eleştirir. Collins, kibirli, dalkavuk bir karakterdir. Wickham ise, görünüşünün tersine, yapmacıklığın, yalancılığın, ikiyüzlülüğün ve kötülüğün timsali ve Darcy'nin zıddıdır.
 
Elizabeth ve Darcy ile Wickham arasındaki çatışma kitabın ana
1.332.802

düzenleme