"Ruanda" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
 
== Coğrafya ==
Ülkenin toplamda sahip olduğu 893  km sınırın 290  km'si Burundi, 217  km'si Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 217  km'si Tanzanya ve 169  km'si Uganda ile oluşmaktadır.
 
Ülke genel olarak derin vadilerle yer yer kesilmiş dağlık ve yaylalık bir ülkedir. Ruanda'da ortalama yükseklik 1.500 m düzeyinde olup, ülke genelinde 1.000 m ile 4.507 m arasında yükseklikler görülebilmektedir. Ülkenin en yüksek noktasını 4.507 m ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti sınırında bulunan ve Virunga volkanik dağların bir parçası olan [[Karisimbi Dağı]] oluşturmaktadır.
 
=== İklim ===
Ruanda konum olarak ekvatora yakın bir konumda olmasına rağmen yükseltilerin çok olması nedeniyle hafif nemli bir iklime sahiptir. Bölgede hakim olan sıcak ekvator iklimi dönemsel doğu Afrika iklimi ile üst üste gelmesi sonucu yükseltilerin de etkisi ile iklim yumuşamaktadır. Yıl genelinde ortalama sıcaklık yükseltiye bağlı olarak değişkenlik gösteriyor olsa da sıcaklık değerlerinde büyük değişimleri yaşanmamaktadır. yıllık sıcaklık değerleri en düşük 15  °C en yüksek 26  °C seviyesinde yaşanmaktadır. Ruanda genelinde yılda iki defa yağmur sezonları yaşanmaktadır. [[Muson]] yağmurları ülke içerisinde ''umuhindo'' olarak adlandırılan ve yıllık yağışların %27'sinin yağdığı Eylül-Aralık döneminde yağarken, ''itumba'' olarak adlandırılan muson yağmurları ise Şubat-Haziran döneminde yağmaktadır. Bu ikinci dönemde ise Mart-Mayıs aylarında yıllık yağışların %40'ı gerçekleşmektedir. Yıllık yağışlarda ki düzensizlik ve buna bağlı yaşanan kuraklık ve yoğun yağışların art arda gelebilmesi tarım ürünleri üzerinde olumsuz etki yaratmakta olup, dönem dönem kıtlık yaşanmasına neden olabilmektedir.
 
{{İklim bilgi kutusu
'''25-54 yaş:''' %32.5 (erkek 2,010,034/kadın 1,994,582) <br/>
'''55-64 yaş:''' %4 (erkek 229,759/kadın 267,430) <br/>
'''65 yaş ve üzeri:''' %2.5 (erkek 125,862/kadın 182,378) <br/>
 
=== Etnik gruplar ===
 
=== Eğitim ===
Ülke genelinde 15 yaş ve üzerinde olan nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı 2010 verilerine göre %71,1 düzeyindedir. Bu oran erkeklerde %74,8 iken, kadınlarda %67,5 seviyesindedir. Ruanda genelinde sekiz yıllık zorunlu ilkokul eğitimi herhangi bir ücrete tabi olmamakla birlikte, 2010 verilerine göre ilkokul çağındaki erkek çocuklarının %94'ü, kız çocuklarının da %97'si ilkokula gitmektedir. Bu sekiz yıllık eğitim bitiminde üç yıl süren lise eğitimi alınabilmektedir. Ruanda genelinde birçok üniversite de yer almakta olup, en önemlisi başkentte bulunan ''Université nationale du Rwanda'''dır.<ref name=CIA/><ref>[http://www.mineduc.gov.rw/home/ Ruanda Eğitim Bakanlığı resmi sitesi]</ref><ref name=CIA/>
 
Ülke genelinde 5-14 yaş aralığında bulunan çocukların 2000 verilerine göre %35'i çocuk işçi olarak kullanılmaktadır.<ref name=CIA/>
28 Ocak 1961 tarihinde sömürge bölgesindeki tüm Hutu üyesi belediye başkanları ve yerel meclis üyeleri [[Gitarama]]'da gerçekleştirilen bir konferansa davet edilmiştir. Bu davete katılanların sadece küçük bir kısmı konferansın amacını önceden bilerek Gitarama'ya gelmiş, katılımcıların büyük bir çoğunluğu ise yeni bir geçiş anayasanın karara bağlandığını bu konferansta öğrenmiştir. ''Gitarama darbesi'' olarak adlandırılan girişim sonucu geçici bir parlamento oluşturulmuş, geçici devlet başkanı ile birlikte geçici bakanlar kurulu belirlenmiştir.
 
Yaşanan bu gelişmeler ışığında yönetimde bulunan Tutsi kralı [[V.Kigeri]] tahttan indirilerek krallık ile birlikte tüm krallık kurumları ve sembolleri kaldırılarak cumhuriyet ilan edilmiş, Parmehutu partisi önderliğinde yeni hükumet kurulmuştur.<ref>[https://books.google.com.tr/books?id=v4DnhyL_SAEC&pg=PA253&lpg=PA253&dq=Staatsstreichs+von+Gitarama&source=bl&ots=MhNqSEDjwq&sig=ekF6y7rq8HSqSyVqMsHp7AVkcvg&hl=de&sa=X&ei=EgQIVdXjGsKqU9rqgZgB&ved=0CCcQ6AEwAg#v=onepage&q=Staatsstreichs%20von%20Gitarama&f=false Kolonialismus, Mihran Dabag-Horst Gründer-Uwe Karsten Ketelsen, Wilhelm Fink Yayınevi 2004, Sayfa 253-255]</ref>
 
Belçika yönetimi altında tuttuğu bölgede yaşanan bu gelişmeler karşısında gerekli adımları atamamış, birkaç gün sonra da BM'nin tüm hoşnutsuzluğuna rağmen Brüksel seçilen yeni hükumeti tanıdığını açıklamıştır. Birleşmiş Milletler Mart 1961 yılında yaptığı açıklama ile Ruanda'da daha önceki aylarda şikayet edilen baskıcı bir rejimin yerine başka bir baskıcı bir rejimin kurulduğu ve etnik bir diktatörlük ile ülkenin yönetildiği ifade edilmiş, azınlıkta bulunan Tutsilerin büyük mağduriyet yaşama tehlikesi ile karşı karşıya olduğu bildirilmiştir.<ref>[https://books.google.com.tr/books?id=yol14OsgfsMC&pg=PA145&lpg=PA145&dq=Tutsi-Minderheit+wehrlos+Missbräuchen+ausgesetzt&source=bl&ots=QsTVkoQgnl&sig=LTJ4mnFMFHah6KbbPnCd4KzU4fs&hl=de&sa=X&ei=kBYIVdTFBYKKaOyYgKgC&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q=Tutsi-Minderheit%20wehrlos%20Missbr%C3%A4uchen%20ausgesetzt&f=false Ein Maedchen namens Haddy, Nick Wolfgang Greger, epubli Yayınevi 2013, Sayfa 146]</ref>
Tarımsal faaliyetlerin yanı sıra hayvancılıkta toplum arasında yaygın bir konumdadır. Özellikle büyükbaş hayvan yetiştiriciliği önemli bir faaliyet konusudur. Büyükbaş hayvanların sütünden (özellikle tereyağı yapımında) ve etinden faydalanılmaktadır. Bunun yanı sıra az da olsa keçi başta olmak üzere küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ile domuz ve tavşan yetiştiriciliği de aileler tarafından gerçekleştirilmektedir.
 
Sanayi üretiminde ise çimento, küçük ölçekli içecekler, sabun, mobilya, plastik eşya, sigara gibi ürünler üretilmekte ve çoğunluğu iç piyasada satışa sunulmaktadır.<ref>[http://gezimanya.com/ruanda Ruanda hakkında bilgiler]</ref><ref>[http://www.deik.org.tr/Contents/FileAction/3894 www.deik.org.tr]</ref>
 
=== İhracat ===
 
=== Karayolu ===
Ülkede mevcut olan 12.000 &nbsp;km karayolunun sadece 1.000 &nbsp;km'si asfaltlanmış konumdadır.<ref name=CIA/> Ülkenin en önemli bağlantı yolları şu şekildedir:
 
{| class="wikitable"
! Güzergah !! Uzunluk
|----
| [[Kigali]] – [[Gatuna]] – [[Uganda]] sınırı || 81 &nbsp;km
|----
| [[Kigali]] – [[Kayonza]] || 76 &nbsp;km
|----
| [[Kayonza]] – [[Kagitumba]] – [[Uganda]] sınırı || 120 &nbsp;km
|----
| [[Kayonza]] – [[Rusumo]] – [[Tanzanya]] sınırı || 90 &nbsp;km
|----
| [[Kigali]] – [[Kigembe]] – [[Burundi]] sınırı || 160 &nbsp;km
|----
| [[Gitarama]] – [[Kibuye]] || 71 &nbsp;km
|----
| [[Butare]] – [[Cyangugu]] – [[Demokratik Kongo Cumhuriyeti]] sınırı || 120 &nbsp;km
|----
| [[Kigali]] – [[Gisenyi]] – [[Demokratik Kongo Cumhuriyeti]] sınırı || 150 &nbsp;km
|----
| [[Ruhengeri]] – [[Cyanika]] – [[Uganda]] sınırı || 26 &nbsp;km
|----
|}
1.206.003

değişiklik