"Pavlus" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
(düzeltme AWB ile)
'''Pavlus''' (Yunanca: Παῦλος ''Paulos''; d. MS 5 [[Tarsus]] – ö. 67 [[Roma]]) [[Pavlik Kiliseler]]in kurucusu [[Hıristiyan|Hristiyan]] misyoner. Miladi birinci asırda yaşamış [[Roma İmparatorluğu|Roma]] vatandaşı [[Farisi]] Yahudilerindendir. Asıl adı ''Saul''’du.<ref>Elçilerin İşleri, 13:9</ref> [[Luka]]'nın kaleme aldığı [[İncil]]'de önemli bir yere sahiptir. Yeni Ahit’teki on dört mektuptan oluşan, [[Pavlus'un mektupları]] olarak da bilinen bölümler onun tarafından kaleme alınmıştır.
 
Yeni Ahit'te Pavlus hakkındaki bilgilere göre, o Paul adını almadan önce Saul olarak anılıyordu. Kendisini İsevileri ve İseviliği yok etmeye adamıştı.<ref> Elçilerin İşleri; 8:1; 9:13; 9:21; 26:10</ref> Hristiyan olmadan önce İsevilere şiddetli zulümler yaptığını Pavlus kendisi itiraf etmektedir. <ref> Elçilerin İşleri, 8:1-3</ref> İstefanos’un infazını bizzat onaylamıştı. <ref>Elçilerin İşleri, 8:1; 22:20</ref>
 
Pavlus, İsevileri tutuklamak amacıyla [[Şam]]'a yolculuk ederken İsa kendisine göründü ve Pavlus bu vakada görme kabiliyetini kaybetti. Üç gün sonra Şamlı Hananya, Pavlus'un gözlerinin tekrar şifa bulmasına vesile oldu. <ref> Elç. 9:1-2 </ref> Pavlus, bu yolculukta Hristiyan oldu ve bunun sebebi olarak, Şam yolculuğunda, Meryem oğlu İsa’nın kendisine göründüğünü dile getirmeye başladı. <ref>1. Korintliler, 15:8</ref>
 
O günden itibaren Pavlus, Nasıralı İsa'nın İsrailoğullarının beklediği mesih ve aynı zamanda da Allah'ın oğlu olduğunu insanlara vaaz etmeye başladı.<ref>Elçilerin İşleri, 9:20, "Hemen havralarda, İsa Allahın Oğludur, diye vaaz etmeye başladı."<br/>Elçilerin İşleri, 9:21, Ve işitenlerin hepsi şaşıp diyorlardı: Kudüs'te bu ismi (İsa'nın adını) ananları perişan eden bu değil mi? Onları (İsevileri), başkâhinlere bağlı götürmek için buraya gelmişti."</ref> Elçilerin İşleri kitabının yaklaşık yarısı Pavlus'un hayatından bahseder. Pavlus [[Hristiyanlık|Hristiyanlığ]]<nowiki/>ın [[Yahudilik]]<nowiki/>ten ayrı müstakil bir din haline gelmesi konusunda en önemli rolü üstlenmiştir.<ref>Aydın, Fuat, Pavlus'un ahlak anlayışı, sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 9 / 2004 s. 1-23.http://isamveri.org/pdfdrg/D01529/2004_9/2004_9_AYDINF.pdf</ref><ref>Aydın Fuat, Pavlus Hristiyanlığına giriş, eski yeni yayınları, 2011.</ref>
 
==Hristiyanlıkta==
 
===Günümüz ilâhiyatında durumu===
Günümüzde bazı ilahiyatçılar, Pavlus’un öğretilerinin, İsa’nın kanonik incillerdeki öğretilerinden oldukça farklı olduğunu vurgulamaktadır.<ref>Maccoby, Hyam; ''The Mythmaker: Paul and the Invention of Christianity'' (Harpercollins, Ekim 1987), s. 14.</ref> Bu ilahiyatçılardan [[Barrie Wilson]], Pavlus’un öğretilerinin İsa’nın öğretilerinden mesajının kökeni, öğretileri ve ameller açısından farklılık arzettiğini vurgular.<ref>Wilson, Barrie A. (2008); ''How Jesus Became Christian''; New York; Toronto: St. Martin's Press; 9., 10. ve 12. bölümler</ref> Pavlus ve İsa’nın arasındaki bu köklü farklılıktan dolayı, bazıları İsa’nın, Hristiyanlığın birinci kurucusu iken, Pavlus’un Hristiyanlığın ikinci kurucusu olduğunu dile getirirler.<ref>Dwyer, John C.; ''Church History: Twenty Centuries of Catholic Christianity'' (Paulist Press, Temmuz 1985 ), s. 27.</ref><ref>Wrede, William; ''Paul''; (çev. Edward Lummis; Londra: Philip Green, 1907); s. 179.</ref>
 
Doğu kiliselerinde olduğu gibi, günümüzde Batılı [[hümanist|hümanistler]]ler de Romalılar 9’daki seçilmişlik unsurunu, Batılı kiliselerin aksine determinizm olarak değil, ilahi kader bilgisi olarak tevil ederler.<ref name="PaulOxford" />
 
==Yahudilikte==
Pavlus, Yahudi dünyâsında uzun zaman açıkça hiç dile getirilmeyen bir din adamıydı. [[Talmud]]’da ve diğer Yahudi sözel geleneğinde Pavlus’tan açıkça bahsedilmez. Ancak Ortaçağ Avrupasında ortaya çıkan Hz. İsa’nın yaşamöyküsü Toledot Yeşu’da Pavlus’tan bahsedilir. ''[[Toledot Yeşu]]''’da Pavlus’un, Hristiyanlığı tahrif etmek için görevlendirilmiş bir Yahudi ajanı olduğu anlatılır.<ref>{{harvnb|Langton|2010|s=23-56}}</ref> Günümüzde Yahudi otoriteleri ''Toledot Yeşu''’yu bağlayıcı ve itibarlı bir bilgi kaynağı olarak kabûl etmezler. Yahudi kökenli Pavlus’un Hristiyanlıktaki konumu ve Hristiyanlığa getirdiği yenilikler, Yahudilerin Hristiyanlarla dinlerarası ilişkilerinde Pavlus’a önemli bir yer vermelerine sebep olmaktadır. Yahudi-Hristiyan dinlerarası ilişkisinde Pavlus, iki din arasında bir sınır (meselâ [[Heinrich Graetz]] ve [[Martin Buber]] tarafından) veya köprü (meselâ [[Isaac Mayer Wise]] ve [[Claude G. Montefiore]] tarafından) olarak<ref>{{harvnb|Langton|2010|s=57-96}}</ref> ya da Yahudiler arası münazaralarda Yahudiliğin hakikiliğinin delillerinin ne olduğu ile ilgili bir kaynak olarak kullanılır (meselâ [[Richard L. Rubenstein]] ve [[Daniel Boyarin]] tarafından).<ref>{{harvnb|Langton|2010|s=97-153}}</ref> Yahudilerin Pavlus’a olan ilgileri günümüzde ilk zamanlardan daha fazladır. O, Yahudi yapımı -[[Felix Mendelssohn]]’un eseri- bir oratoryoda, -[[Ludwig Meidner]]’in eseri- bir tabloda, ve -[[Franz Werfel]]’in eseri- bir tiyatro oyununda konu edildi.<ref>{{harvnb|Langton|2010|s=178-209}}</ref> Onun hakkında Yahudilerin yazdığı romanlar da mevcuttur (örneğin [[Şalom Aş]] ve [[Samuel Sandmel]]’in eserleri).<ref>{{harvnb|Langton|2010|s=210-230}}</ref> Batı düşünce sisteminde Pavlus’un büyük yeri olduğunu kabûl eden -[[Baruch Spinoza]], [[Leo Shestov]] ve [[Jacob Taubes]] gibi- Yahudi filozoflar ve -[[Sigmund Freud]] ve [[Hanns Sachs]] gibi- psikoanalistler vardır.<ref>{{harvnb|Langton|2010|s=234-262}}</ref> [[Hagner]]’in (1980), <ref>Hagner, Donald (1980); Hagner, Donald, ed. ‘’Paul in Modern Jewish Thought’’ in Pauline Studies; Exeter: Paternoster Press; s. 143–165.</ref> [[Meissner]]’in (1996) <ref>Meissner, Stefan (1996); Die Heimholung des Ketzers; Tübingen: Mohr.</ref> ve [[Langton]]’ın (2010, 2011),<ref>Langton, Daniel (2011); Westerholm, Stephen; ed. 'Jewish Readings of Paul' in Blackwell Companion to Paul; Blackwell; s. 55–72.</ref><ref>Langton, Daniel (2011); Levine, Amy-Jill; ed. 'Paul in Jewish Thought' in The Jewish Annotated New Testament; Oxford University Press; s. 585–587.</ref> Yahudilerin Pavlus’a yaklaşımını ele alan akademik çalışmaları vardır.
 
==İslâmiyette==
İslâm’ın ana kaynağı [[Kuran]]’da Pavlus’tan açıkça bahsedilmemekle birlikte, Pavlus’un savunduğu dinî akidelerin ve amellerin bir kısmı Kuran’ın getirdiği akideler ve amellerle açıkça reddedilmektedir. Bunların başında Pavlus’un kararlılıkla savunduğu İsa’nın Allah’ın oğlu olduğu inancı<ref>Romalılar 1:1-7</ref><ref>Kuran, 18:1-5 ve Kuran 112:1-4</ref> ve Kefaret akidesi (İsa’nın kendisine tabi olan herkesin günahlarına kefaret olmak için çarmıhta öldürüldüğü) gelmektedir.<ref>Romalılar, 5:6-11</ref><ref>Kuran, 4:157 ve 39:7</ref> Ameller bakımından ise en belirgin zıtlık, Pavlus’un her türlü yiyeceğin insanlara helâl olduğunu savunmasına karşılık,<ref>Koloseliler, 2:20-23</ref> Kuran’da domuz eti ve içkinin açıkça haram olduğunun beyan edilmesi gösterilebilir.<ref>Kuran, 2:173</ref> İslam Peygamberi’nin hadislerinde Pavlus’un adı açıkça zikredilmemekle birlikte, İbrahim Peygamber’in [[Erkek sünneti|sünnet olma]] geleneğini (hitan) Pavlus’un ilga etmesine karşılık İslam Peygamberinin bu ameli ihya etmesi<ref>[http://sunnah.com/urn/629750 Tirmizî, Edeb, Hadis: 2981]</ref>, Pavlus'un bekar kalmayı öğütlemesine karşılık İslam peygamberinin [[Nikâh|evliliği]] emretmesi, Hristiyanlık'taki [[Vaftiz|vaftizevaftiz]]e karşılık İslam'daki ''her doğanın günahsız doğuşu'' ikisi arasındaki karşıtlıklara örnek gösterilebilir. Bunun gibi, Pavlus’un savunduğu inanç ve amellerle İslamiyetin beyan ettiği inanç ve ameller arasında birçok karşıtlık kendini göstermektedir.
 
[[İbn-i Teymiyye]], Pavlus’un Hristiyanlık içinde yaptıklarını [[İbn-i Sebe]]’nin [[İslamiyet]] içinde yaptıklarıyla karşılaştırarak, birincisinin Hristiyanlığı tahrif etmede başarılı olduğunu ancak İbn-i Sebe’nin nihai amacına ulaşamadığını savunur. 20. asrın [[Sünnilik|Sünni]] önderlerinden [[Mehmed Kırkıncı]], Pavlus'un, Hıristiyanlığı bozmak ve Hristiyanlar arasında ayrılık çıkarmak için Yahudiler tarafından özellikle görevlendirilmiş olduğunu ve amacına ulaştığını, Yahudilerin benzer bir tahrifat projesini İslamiyet üzerinde İbn-i Sebe ile yapmaya çalıştıklarını savunur.<ref>[[Mehmed Kırkıncı]]; ''Alevilik Nedir?''; s. 30-31; Zafer Yayınları; İstanbul: 2007; ISBN 978-975-7762-37-9</ref>
1.182.761

değişiklik