"Falkland Adaları" sayfasının sürümleri arasındaki fark

düzeltme AWB ile
k (Yanlış yazılan isim düzeltirdi.)
(düzeltme AWB ile)
}}
 
'''Falkland Adaları''' veya '''Malvinas Adaları''' ([[İngilizce]]: Falkland Islands, [[İspanyolca]]: Islas Malvinas), Güney [[Atlantik]]'te içişlerinde bağımsız<ref name=Britannica>{{BritannicaDVD|Falkland Islands|2011}}</ref> [[Britanya denizaşırı toprağı]] olan adalar. Bölgede [[Arjantin]] hak iddia etmektedir. Bölge, Doğu ve Batı Falkland olmak üzere iki büyük ve 200'den fazla küçük adayı ihtiva eder. 57° ve 62° batı meridyenleri ile 51° ve 53° güney paralelleri arasında kalan Falkland'ın toplam arazisi 12.173 &nbsp;km²dir.
 
Falkland Adaları, [[Arjantin]]'in güneydoğu kıyıları ve [[Magellan Boğazı|Macellan Boğazına]] 500 &nbsp;km, [[Horn Burnu]]na ise 600 &nbsp;km'lik bir mesafede olduklarından stratejik öneme sahiptirler. Başkenti ve en büyük kenti [[Port Stanley|Stanley]]'dir ([[İspanyolca]]: [[Puerto Argentino]]).
 
Adaların halkı %70 oranla [[İskoç]] ve [[Galler]] kökenli [[Britanyalı]]dır.<ref>{{Kitap kaynağı|first=Patrick|last=Vincent|title=The Geographical Journal, Vol. 149, No. 1, pp 16–17|month=March | year=1983}}</ref> 1983'den beri Falklandlılar sadece [[Britanya denizaşırı toprağı vatandaşı]] değil, ayrıca Britanya vatandaşıdır. <ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1983/6/section/1</ref>
 
== Tarihçe ==
=== Adaların keşfi ===
 
Aidiyeti oldukça tartışmalı olan adaların keşfi de [[Portekiz]]liler, [[İspanyol]]lar ve [[İngiliz]]ler tarafından sahiplenilmektedir. İngiliz [[seyrüsefer]]ci [[John Davis]] 1592'de adaları gördüğünü iddia eder ancak adaların ilk kez 1600 yılı civarlarında [[Hollandalı]] [[Sebald de Weert]] tarafından (görerek) keşfedildiği bilgisi günümüzde tartışmasızdır.<ref name="Britannica"/>
 
İngiliz kaptan [[John Strong]] 1690'da adalara bilinen, ilk kayıtlı ayak basmayı gerçekleştirmiştir. Strong, iki ana ada arasındaki kanalı Britanyalı denizci [[Viscount Falkland]]'ın adına ''Falkland'' olarak adlandırılmıştır. Daha sonra bu ad tüm ada grubunun adı olarak kullanılmaya başlanmıştır.<ref name="Britannica"/>
 
[[Fransız]] seyrüseferci [[Louis-Antoine de Bougainville]] adalardaki ilk yerleşkeyi 1764'te Doğu Falkland'da kurdu ve adalara ''Malovine'' adını verdi. 1765'te Batı Falkland'a ilk yerleşenler ise İngilizler oldu. 1767 yılında İspanyollar doğudaki yerleşkeyi Fransızlardan satın aldılar ve 1770'te İngilizleri adalardan atmayı başardılar. Britanya İmparatorluğu savaş tehdidi ile Batı Falkland'ı 1771'de geri aldı ancak ekonomik nedenlerle -hakimiyet iddiasından vazgeçmeden- adalardan çekilmek zorunda kaldı. İspanyollar Doğu Falkland'a yeniden yerleştiler ve adayı ''Soledad'' olarak adlandırdılar.<ref name="Britannica"/>
 
İspanyollar 1829'da adaları Lois Vernet'in başkanlığında bir hükümete ve Arjantinli halka bıraktılar. Lois Vernet hükümeti 1831'de karasularını ihlal eden Amerikan gemilerine el koyunca [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] misilleme olarak bölgeye savaş gemileri yolladı. 1833'te bir İngiliz keşif heyeti Falkland'a yaptığı sefer sırasında bölgede kalmakta direten Arjantinlileri ortadan kaldırarak, İngilizleri Falkland'a yerleştirdi. Her ne kadar iki taraf da yıllarca adalar üzerindeki hak iddiasını sürdürdüyse de çeşitli anlaşmalarla silahlı mücadeleden kaçınılmaya çalışıldı. Bölgede meydana gelen ilk silahlı çatışma olan Birinci Falkland Savaşı, Alman ve İngiliz savaş gemilerinin birbirlerini takip ederken meydana gelen çatışmadır. Savaşta Almanlar Scharhorst, Gneisenau, [[Nürnberg]] ve [[Leipzig]] savaş gemilerini kaybettiler. Savaş kesinlikle adaları ele geçirmek gayesiyle yapılmamıştı.
=== İhtilaflı ve savaşla geçen yıllar ===
 
20. yüzyılın ilk yarısı içinde taraflar iddia ve taleplerini sürdürürken, bir sonuca varılamıyordu. Milletlerarası Adalet Divanının selahiyetinin Arjantin tarafından tanınmaması üzerine, Divan da bölge hakkında hakemlik yapmayı reddetti. 1964'te Arjantin, [[Birleşmiş Milletler|BM]]'nin Sömürgeler Komisyonundan kanunun aracısız olarak iki toplumlu görüşmelerle sürdürülmesini istedi. Ancak her iki tarafın da taleplerinde kesin fikirli olması, bu girişimin de sonuçsuz kalmasına sebep oldu. 1977'de bu statüdeki görüşmeler tekrar başladı. 1980'de İngiltere, ada halkının fikirlerini sorarak, İngiliz yönetiminin devamının arzu edildiğini Arjantin'e bildirdi.
 
1982'de Arjantin'deki siyasî durum sebebiyle bölgede ikinci bir savaş meydana geldi. 19 Mart'ta Falkland'a bağlı olan Güney Georgia, 2 Nisan'da da Falkland Arjantinliler tarafından işgal edildi. 20 günlük bir seyirden sonra, bölgeye ulaşan İngilizler tarafından 25 Nisan'da Güney Georgia'dan çıkarıldılar. Arjantinliler'in elinde bulunan Falkland'a ilk saldırı ise 4 Mayıs'ta havadan yapıldı. Ertesi gün Arjantin Cumhurbaşkanı [[Leopoldo Galtieri]] bu saldırıda çok büyük kayıp verdiklerini açıkladı. 2 Mayıs'ta da bir İngiliz denizaltısı, Falkland adalarından 350 &nbsp;km uzaklıkta bulunan bir Arjantin kruvazörünü batırarak, 350 denizcinin ölümüne yol açmıştı. Çeşitli arabuluculuk teşebbüsleri sonuçsuz kaldı. 15 Mayıs'ta, Batı Falkland'daki bir havaalanına saldıran İngilizler 29 Mayıs'ta Doğu Falkland'daki Ghose Freen'i ele geçirdi.
Sonunda Arjantin birlikleri teslim oldu.
 
== Fizikî yapı ==
 
Falklandlar fizikî yapı bakımından genellikle dağlıktır. Batı Falkland'ın en yüksek noktası olan Adam Tepesi, Doğu Falkland'ın en yüksek yeri Viskorne Tepesi (705 m) ile aynı yüksekliktedir. Kıyılar genellikle kayalık ve girintili çıkıntılıdır. Med-Cezir hadisesi kıyıların şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. Yine kıyıların oyulmasında önemli bir sebep de buzullar olmuştur. Falkland'a serin ve nemli okyanus iklimi hakimdir. Yıllık yağış 600 &nbsp;mm'nin üzerinde, yıllık sıcaklık ortalaması ise 10&nbsp;°C civarındadır. Nemli iklim ve kuvvetli okyanus rüzgârları arazinin kıraç bir durum arz etmesine sebep olmuşlardır. Bitki örtüsüne insan boyunda Tusso otları hakim olmakla birlikte, söğüt ve kayın ağaçları da görülür.
 
== Ekonomi ==
1.175.209

değişiklik